Het Achttiengebed: 12de bracha – Zegenspreuk over ketters

Het meest omstreden onderdeel van het Achttiengebed en zelfs van de gehele Joodse siddoer (gebedenboek) is de 12de bracha – de Zegenspreuk over ketters. Het gebed is gericht tegen afvallige Joden zoals de Joodse christenen c.q. messiaanse Joden, etc. Het Achttiengebed wordt drie keer per dag uitgesproken. Met nadruk geldt dit gebed niet tegen niet-Joodse christenen, maar wel tegen Joden die christen zijn geworden. Een uitleg plus de visie van Etsel.

Artikel indeling - interne links

• Wat is het Achttiengebed – Sjemonè Esré?
  
• Tekst van de 12de bracha: Zegenspreuk over de ketters
  
• Toelichting tekst
  
• Censuur door christendom
  
• Oorsprong van de 12de bracha
  
• Visie van Etsel
  
• Naschrift
  
• Noten
  

Wat is het Achttiengebed – Sjemonè Esré?

Het Achttiengebed en Hoor Israël vormen de kern van het Joodse gebed die dagelijks in de synagoge worden gezegd. De Hebreeuwse naam voor het Achttiengebed is Sjemonè Esré. Er zijn ook nog twee andere benamingen: tefilla (het gebed) en Amida (het staan).

Het Achttiengebed bestaat opvallend genoeg uit 19 delen. De verklaring hiervoor is dat volgens sommigen de 12de bracha (waar dit artikel over gaat) later is toegevoegd. Anderen menen dat de 14de en 15de bracha aanvankelijk 1 bracha vormden.

Het getal 18 verwijst naar de getalswaarde van het Hebreeuwse woord 'chai' (hij leeft).

hoofdstructuur van het gebed

• 1-3 lofprijzingen
• 4-16 beden
• 17-19 afscheid

drie lofprijzingen

• God heeft de geschiedenis aan de vaderen bekend gemaakt;
• Hij is de almachtige heerser over de hele schepping;
• Hij is de heilige Koning die door hemel en aarde geheiligd wordt.

dertien beden

inzicht	inzameling der verstrooiden
omkeer	terugkeer van de rechters
vergeving	onderwerping van de afbrekers
bevrijding	loon der rechtvaardigen
genezing	opbouw van Jeruzalem
levensonderhoud	komst van de Messias

• Het horen van de gebeden.

drie dankzeggingen

• herstel van de dienst aan God
• dankzegging
• zegen van vrede

Uiteraard valt er nog veel meer inhoudelijk over dit gebed te vertellen maar dat komt later in andere artikelen aan de orde.

Tekst van de 12de bracha: Zegenspreuk over de ketters

En voor de lasteraars zij er geen hoop;
mag alle kwaad terstond ten onder gaan
en laat al uw vijanden spoedig worden uitgesneden,
het regiem van de willekeur, spoedig! –
ontwortel het, breek het, werp het terneer,
breng het op de knieën,
spoedig, in onze dagen.
Gezegend Gij Heer, die vijanden breekt en
heersers van de willekeur op de knieën brengt.

Toelichting tekst

lasteraars
Hiermee worden overlopers bedoeld, die volksgenoten aanbrengen bij de vijand. Oorspronkelijk werd het woord 'afvallige' gebruikt. Het gaat vooral om Joden die tot het christendom overstappen.

kwaad
Het kwaad verwijst naar de goddeloze, de rasja. Het gaat niet zozeer om een atheïst maar om een actieve tegenstander van de Tora.

al uw vijanden
Dit betreft alle vijanden van het volk Israël c.q. God. Er is een woordspeling op het woord 'antisemitisme': anti Sjemitisme (Sjem is God).

het regiem van willekeur
Het gaat zowel om heersers die het moedwillig op Israël gemunt hebben, als afvalligen uit Israël die zich bewust tegen hun volk keren.

Censuur door christendom

In de Middeleeuwen eisten de christenen censuur van deze zegen. Zij dachten dat het tegen hen gericht was. Daarom werd in plaats van het woord 'ketter', het woord 'Saduceeërs' door de Joden gebruikt om misverstanden te voorkomen.

Oorsprong van de 12de bracha

We vinden gegevens over deze bracha (zegen) bij Ben Sira die van de 2de eeuw van de gewone jaartelling leefde. Daarin komt men de bracha 'Die willekeurige heersers doet knielen' en 'regiem van willekeur' tegen. De bracha 'Die willekeurige heersers doet knielen' bestond al voor de verwoesting van de Tempel.

Wie zijn de ketters? – de Joodse christenen

Het woord 'ketters' (miniem) daarmee worden de Joodse christenen bedoeld. Het gaat om afwijkende Joodse stromingen zoals Saduceeërs, de Essenen en verschillende christelijke stromingen onder Joden. Het woord 'nostriem' verwijst naar Joodse christenen. Deze vormden een bedreiging voor de Joodse gemeenschap. Volgens G. Alon zijn hier 3 redenen voor:

1. De Joodse christenen vochten niet tegen de gehate Romeinen. Ze beschouwden de vernietiging van de Tempel als het gelijk van het christendom. Ze vereenzelvigden zich niet meer met het lot van het Joodse volk.
2. Joden waren geschokt door de verwoesting van de Tempel. Alle krachten moesten gebundeld worden. Afwijkende meningen konden niet getolereerd worden.
3. De Joodse christenen mengden zich met de niet-Joodse christenen.

Visie van Etsel

Onlangs schreef een christelijke infoteur op de InfoNu-site een artikel over David Flusser, een orthodoxe Jood, die tussen de twee wereldoorlogen in de Bohemen opgroeide en dagelijks het Onze vader (een christelijk gebed) uitsprak. David Flusser had geen problemen met dit gebed omdat het veel Joodse kenmerken bevat. Uit het artikel wordt niet duidelijk of Flusser na de Tweede Wereldoorlog nog steeds het Onze vader bad, of Flusser het idee had dat God zijn gebed verhoorde en of hij daadwerkelijk in Jezus geloofde (anders heeft zo'n gebed natuurlijk weinig zin en gaat het meer om de vorm).

Omdat David Flusser orthodox Joods was (hij leeft niet meer), sprak hij ongetwijfeld ook drie keer per dag het Achttiengebed uit waaronder de 12de bracha dat gericht is tegen afvallige Joden zoals Jezus. Flusser heeft dus in een hele gekke situatie gezeten waarbij hij aan de ene kant tot Jezus bad (“Ik en de vader zijn één" - Johannes 10:30) en aan de andere kant tegen Jezus. Hoe God zoiets vindt laat ik aan God over, maar lijkt me toch op zijn minst erg verwarrend.

Voor Joden geldt dat ze nimmer tot een bemiddelaar (Jezus) mogen bidden. Het is verboden en volgens het Jodendom worden dergelijke gebeden ook niet verhoord. Bidden kan alleen rechtstreeks tot God.

Duidelijk is in ieder geval dat David Flusser ook tegen afvallige Joden bad. Hij is zelf niet tot het christendom overgestapt en kan niet als afvallige worden beschouwd.

Voor messiaanse Joden ligt dit veel lastiger. Zij wensen als Jood te leven en moeten dan ook het Achttiengebed reciteren. Zij bidden dus tegen zichzelf omdat zij door het Jodendom als afvalligen worden beschouwd. Ook bidden ze tegen Jezus die een afvallig Jood is. Als ze de 12de bracha overslaan leven ze niet conform het Jodendom, het is namelijk verboden om zelf keuzes te maken.

Het moge duidelijk zijn dat Joden elke dag tegen Jezus bidden. Jezus is een afvallige Jood. Christenen die beweren dat het heil uit de Joden komt via Jezus verkondigen -vanuit Joods c.q. Tora perspectief bezien- baarlijke nonsens. Het gaat alleen om het dienen van God en niet om redding van de mens (dit concept komt NIET voor in de Tora omdat alleen God bestaat en verder niets; er kan dus ook niets "verloren" gaan. De ziel blijft altijd met zijn Bron -God- verbonden ook na de dood ¹). Niet-Joden kunnen alleen rechtstreeks God dienen via de Noachidische geboden.
Het is overigens wel ironisch dat deze christenen denken dat de redding van de Joden komt, terwijl de Joden juist 3 keer per dag TEGEN Jezus bidden. Ook hier moeten we dus constateren dat bij bepaalde christenen een vertekend beeld van het Jodendom bestaat. Het is een duidelijk voorbeeld van christelijke invulling van de Joodse leer die niet overeenkomt met het authentieke Jodendom. Dit vloeit voort uit het superioriteitsgevoel van christenen t.a.v. Joden: WIJ leggen aan de Joden uit hoe de Tora geïnterpreteerd moet worden ondanks dat God de Joden hiervoor heeft uitverkoren.

Naschrift

Christenen zijn te veel met het concept van de Duivel bezig (Jezus strijd tegen de Duivel in het NT). Vooral in orthodox protestantse kring zijn de donderpreken berucht. Christenen denken ten onrechte dat God tegen de Duivel strijd, terwijl in het boek Job duidelijk te lezen valt dat Satan alleen in opdracht van God kan opereren. Door de angst voor de Duivel concentreren christenen zich minder goed op het goede van God; ze zijn als het ware verlamd door angst. Bij het Jodendom is dit precies andersom. Het kwaad kan alleen maar verslagen worden door het met het goede te overspoelen. De aandacht is dus alleen op God gericht daardoor heeft Satan minder c.q. geen kans van slagen. Satan is alleen maar bedoeld om de mens naar God toe te laten groeien uit vrije wil.

Noten

¹ De Tora is een boek dat richtlijnen geeft over het leven hier op aarde. Het betreft GEEN handboek waarin aanwijzingen staan hoe in de hemel te komen en hoe uit de hel te blijven. De hemel is geen einddoel. Einddoel is de vorming van de perfecte aarde (de Komende Wereld).