Jodendom en voeding: vasten als middel tot inkeer

Vasten is geen doel op zich in het Jodendom. Vasten is een middel om tot inkeer te komen. Wanneer de mens zondigt kan dit tot grote rampen leiden zoals oorlog, ziektes of droogte. Deze gevolgen worden opgeheven wanneer de mens tot inkeer komt. Volgens Jesaja moet niet voor de uiterlijke schijn gevast worden. Een vastendag moet ertoe leiden dat brood en kleding aan de armen wordt gegeven.

Vasten is gezond

Tijdens het vasten worden giftige stoffen die zich in de vetlaag hebben opgestapeld verwijderd en reinigt het lichaam zichzelf op die wijze. Wel wordt hierbij gedronken om de giftige stoffen weg te spoelen. Dus van echt vasten is geen sprake.

Maimonides stelt dat overdadig eten slecht is. Het is beter alleen te eten wanneer men trek heeft. In de zomer dient men 2/3 te eten van wat men 's winters eet.

Tora: één algemene vastendag – Jom Kippoer

Alleen op Jom Kippoer wordt door iedere Jood gevast. Zo probeert men God om vergeving te vragen. Ook vasten de Joden als voorbereiding op een oorlog of tijdens agrarische rampen om deze zo te stoppen. Het overlijden van een koning, nationale leider of profeet was vaak ook een reden om te vasten.

Vasten om visioenen te krijgen

Vasten is een middel om visioenen te krijgen. Mozes at en dronk niet gedurende de 40 dagen dat hij op de berg Sinaï verbleef. Hetzelfde deed Elia op de berg Choreb. Saul vastte ter voorbereiding op het oproepen van de dode profeet Samuël door de heks in Endor.

Visie van rabbijnen

Toch verzet de Talmoed zich tegen vasten en noemt het zelfs 'zondig'. Het bestuderen van de Tora is belangrijker dan vasten. Een Talmoedgeleerde die vast kan de Tora niet goed bestuderen.

Maar er zijn ook Talmoed geleerden die het vasten zien als vervanging van de offers na de vernietiging van de Tempel.

gebed – Babylonische Talmoed 17a
Heer van het Universum! U weet dat toen de Tempel nog bestond en iemand zondigde, hij een offer bracht. Ze offerden alleen maar vet en bloed en ze kregen vergiffenis. Vandaag heb ik gevast en zijn mijn lichaamsvet en bloed geslonken. Moge het uw wil zijn dat het slinken van mijn vet en bloed beschouwd zal worden alsof ik een offer op Uw altaar breng en wees mij genadig.

Verwoesting van de Tempel

Naast Jom Kippoer zijn er nog een aantal andere vastendagen die betrekking hebben op de verwoesting van de Eerste en Tweede Tempel:

• Tisha Be'Av (9 Av)
• Sjiwa Asar Be' Tammoez (17 Tammoez)
• Asara Be' Tewet (10 Tewet)
• Tsom Gedalia (3 Tisjri)

Ook zijn er wetten voor vastendagen tijdens honger, oorlog of droogte.

Jom Kippoer – Grote Verzoendag

Jom Kippoer is ingesteld na de zonde van het Gouden Kalf. Als teken van verzoening schenkt God een tweede stel Stenen Tafelen.

Op Jom Kippoer mag men niet:

• eten
• drinken
• seksuele omgang
• lichaamsverzorging
• leren schoenen dragen

Na het vasten volgt een afsluitende maaltijd. Dit eten wordt onderdeel van het vasten bij de juiste intentie.

Bij Jom Kippoer gaat het om vergiffenis van twee soorten fouten:

1. tegenover God
2. tegenover de medemens

Pas als men vergiffenis vraagt aan de medemens kan God ook deze zonde vergeven.

Door te vasten lijken de mensen een beetje op engelen die boven de zonde staan. De spirituele kanten van de mens overheersen, aldus Maimonides.

Het leven gaat boven alles. Dus zieke en zwangere vrouwen hoeven niet te vasten. Kinderen vasten pas vanaf 12-13 jaar.

Het gaat niet zozeer om het vasten maar om inkeer en herstellen band met God.

Meer informatie: Jodendom en voeding II: Bijbel en Joodse Lifestyle.