Joodse visie: Jezus en de Farizeeërs

In het Nieuwe Testament wordt geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen het godsdienstig en staatkundig sanhedrin. Er wordt de indruk gewekt dat Jezus opgepakt werd vanwege een godsdienstig conflict met de Farizeeërs en dat dit de reden was waarom de Farizeeërs Jezus zouden hebben overgeleverd aan de Romeinen. Zou het echter gegaan zijn om een godsdienstig conflict dan had Jezus berecht moeten worden door de Hoge Priesters van het godsdienstig sanhedrin. Dat is niet gebeurd. N.B. Dit artikel gaat niet over de christelijke theologie en over het christen-zijn. Daar kunnen Joden weinig tot niets over zeggen. Er wordt alleen gekeken naar de verhouding Jezus-Farizeeërs.

Wie waren de Farizeeërs?

In de tijd van Jezus en de Romeinen die Palestina bezet hielden, kende het Jodendom verschillende (24) stromingen:

1. De Hellenistische of geassimileerde Joden: zij zien de Romeinen als bondgenoot.
2. De Sadduceeërs: dit zijn de rijke Joden. Zij werken met de Romeinen samen.
3. De Farizeeërs: dit is de hoofdstroming. Zij moeten niets van de Romeinen weten maar ze zijn pragmatisch. Zij willen dat het Jodendom standhoudt, daarom rebelleren ze niet.
4. De Zeloten: zij zien de Romeinen als vijand en verzetten zich met geweld tegen de Romeinen.
5. De Birjoniem: een misdadige groep die zij en zij staat met de Zeloten.
6. Splinter groeperingen: zoals bijvoorbeeld de Essenen en Jezus met zijn discipelen. Zij zien de eindtijd nabij.

Zoals we zien vormde Jezus met zijn aanhang slechts een splinter groepering binnen het Jodendom. Zij stelden niet veel voor. De meeste Joden waren Farizeeërs. Zij zouden het gezicht gaan bepalen van het Jodendom in de loop der geschiedenis.

Binnen de Joodse geschiedenis speelde Jezus zoals gezegd nauwelijks een rol. Het gaat in die tijd voornamelijk om het verschil tussen Sadduceeërs en Farizeeërs. Zij hadden een verschil van mening over God. De Sadduceeërs spraken over de God van Israël, een nationale God. Terwijl de Farizeeërs het hadden over een universele God, de God van alle mensen. Dit leidde ook tot een verschil in opvatting over het hiernamaals. De Farizeeërs geloofden in een individuele band met God en dat de ziel na de dood voortleeft. De Sadduceeërs verwierpen deze gedachte. Er vond strijd plaats tussen de twee groepen. Aanvankelijk wonnen de Sadduceeërs, maar uiteindelijk grepen de Farizeeërs de macht. Onder Romeinse overheersing van Palestina hadden de Farizeeërs geen belangstelling voor politiek. Hun terugtrekking uit het politieke leven zorgde voor een scheiding tussen het staatkundige en godsdienstig bestuur met als gevolg twee sanhedrins (staatkundig en godsdienstig).

De verhouding tussen de Farizeeërs en Jezus

Zoals gemeld waren er twee sanhedrins: staatkundig en godsdienstig. Jezus werd berecht voor het politiek (staatkundig) sanhedrin. Dit kwam omdat de Romeinen bang waren dat Jezus koning van de Joden zou worden. Op bevel van de Romeinen werden Jezus en vele andere Joden gekruisigd omdat zij van opruiing werden beschuldigd.

We melden al eerder dat de Farizeeërs zich hadden teruggetrokken uit het politieke leven. Hun geschillen met Jezus gingen dan ook voornamelijk over godsdienstige zaken. Dat Jezus zichzelf als messias zag vormde niet het probleem voor de Farizeeërs, m.u.v. zijn goddelijke status. Het probleem was dat Jezus de Mondelinge Tora niet accepteerde en de 'omheiningen' omtrent de Schriftelijke Tora veronachtzaamde.

Jezus is, zoals eerder gemeld, niet gedood omdat hij een godsdienstig conflict had met de Farizeeërs, maar vanwege een politiek conflict met de Romeinen. De hogepriester en diens medewerkers, waar Jezus voor moest verschijnen, konden dan ook niet tussen beiden komen. Dit impliceert dat geen enkel Farizeeër heeft deelgenomen aan het proces tegen Jezus en al helemaal niet aan het besluit Jezus over te leveren aan de Romeinen.

Omdat de kruisiging van Jezus voorkwam dat hij koning van de Joden kon worden werden de politieke-nationale verwachtingen van Jezus aanhangers de kop ingedrukt. De volgelingen van Jezus zochten hun heil in de apocalyptiek om zijn dood te kunnen verklaren. Ze verhieven Jezus tot een door de hemel gezonden messias die spoedig weer zou terugkeren op aarde om als hemelse heerser te regeren. Zo ontstond een nieuwe Joodse sekte die aanvankelijk geen verandering bracht aan de Joodse leer. Er waren op dat moment ook weinig problemen met de andere Joden. Zelfs hun geloof dat de messias al was verschenen vormde toen geen probleem omdat Jezus als mens werd gezien en niet als een god.

De ellende begon pas bij Paulus die Jezus niet langer beschouwde als alleen mens maar ook als een god. Dit kwam niet overeen met de Joodse leer. Zo ontstond een scheuring met het Jodendom. De Joodse christenen werden niet langer geaccepteerd. Deze laatsten sloten zich aan bij de heidenen en lieten de Joodse leer los.

Negatieve teksten in het Nieuwe Testament over Farzieeërs

Er zijn heel wat teksten in het NT (met name de Evangeliën) die een onjuist beeld schetsen van de Farizeeërs. Hier onder volgt een overzicht:

Evangelie naar Mattheüs:
Mattheüs 3:7, Mattheüs 12:34, Mattheüs 15:3-9, Mattheüs 15:12-14, Mattheüs 16:6, Mattheüs 19:3-9, Mattheüs 19:28, Mattheüs 22:18-19, Mattheüs 23:13-36, Mattheüs 26:59-68, Mattheüs 27:1-26, Mattheüs 27:62-66, Mattheüs 28:4, en Mattheüs 28:11-15.

Evangelie naar Marcus:
Marcus 3:6, Marcus 7:6-13, Marcus, 8:15, Marcus 10:2-5, Marcus 14:55-65 en Marcus 15: 1-15

Evangelie naar Lukas:
Lukas 3:7, Lukas 4:28-30, Lukas 7:30, Lukas 11:39-54, Lukas 12:1, Lukas 13:14-17, Lukas 13:35, Lukas 22:63-71 en Lukas 23:1-25.

Evangelie naar Johannes:
Johannes 5:16-18, Johannes 6:37-47, Johannes 7:19-24, Johannes 7:28, Johannes 8:13-28, Johannes 8:37-59, Johannes 9:13-41, Johannes 10:8, Johannes 10:10, Johannes 10:31-39, Johannes 11:53, Johannes 11:57, Johannes 12:10, Johannes 12:36-43, etc.

Verwarring bij christenen tussen godsdienstig en politiek sanhedrin

In het NT wordt geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen het godsdienstig en staatkundig sanhedrin. Er wordt de indruk gewekt dat Jezus opgepakt werd vanwege een godsdienstig conflict met de Farizeeërs en dat dit de reden was waarom de Farizeeërs Jezus zouden hebben overgeleverd aan de Romeinen. Zou het echter gegaan zijn om een godsdienstig conflict dan had Jezus berecht moeten worden door de Hoge Priesters van het godsdienstig sanhedrin. Dat is niet gebeurd. Jezus werd veroordeeld door het politiek sanhedrin waar géén Farizeeërs deel van uitmaakten. De Romeinen waren bang dat hij de koning van de Joden zou gaan worden.

Omdat het Evangelie voor een groot deel gaat over de conflicterende religieuze standpunten van Jezus versus de Farizeeërs is er dus een vertekend beeld ontstaan en zijn veel christenen gaan geloven dat dit godsdienstig conflict de reden was waarom Jezus werd gekruisigd.

Overigens nog goed te melden dat niet alleen Jezus werd gekruisigd in die tijd. Duizenden andere Joden werden door de Romeinen gekruisigd. Vreemd genoeg hoor je christenen daar nauwelijks over. Kennelijk is dat minder erg.

Christelijke indoctrinatie

Al op de zondagsschool (of kindernevendienst in de kerk) en in het christelijke basisonderwijs worden kinderen geleerd dat de Farizeeërs de vijanden waren van Jezus. In de jeugd wordt deze indoctrinatie voortgezet bij jongeren die catechisatie volgen. De hersenspoeling heeft verstrekkende gevolgen voor de houding van volwassen christenen tegenover de Joden. De goeden niet te na gesproken, hebben veel christenen een verkeerd beeld van Joden. Zij zien Joden als huichelachtig en moordenaars van Christus.

Conclusie

We zien dus dat een verkeerd beeld is ontstaan over de Farizeeërs omdat in het Nieuwe Testament niet duidelijk wordt uitgelegd voor welk sanhedrin Jezus moest verschijnen. Deze verwarring heeft geleid tot een verkeerde beschuldiging aan het adres van de Farizeeërs als zouden zij Jezus hebben vermoord. Tweeduizend jaar lang zijn de Joden daar het slachtoffer van geworden en helaas zijn er nog steeds christenen die in dit fabeltje geloven.

Meer vindt u in onze special: Jodendom en christendom: een wereld van verschil.