Torastudie 103: De Tien Geboden - Exodus (20:1-22)

In deze Torastudie aandacht voor de Tien Geboden die in Exodus 20:1-22 worden genoemd. De Tien Geboden zijn de volgende: Ik ben de Eeuwige Uw God; gij zult geen andere goden hebben voor mijn aangezicht en geen afgodsbeelden maken; gij zult de naam van God niet ijdel gebruiken, gedenk de rustdag; eert uw vader en moeder; gij zult niet moorden; gij zult niet echtbreken; gij zult niet stelen; gij zult niet liegen; gij zult niet jaloers zijn.

Exodus 20:2

Hierop sprak God al deze woorden, zeggende

Midrash Rabbah
Toen God de Tora gaf tsjilpte geen vogel, vloog geen uil...geen van de engelen bewoog een vleugel, de serafiem zeiden niet “Heilig, heilig”, de zee bewoog niet, de schepsels spraken niet, de hele wereld was in stilte en de stem zei: “Ik ben de Eeuwige, uw God.”

Talmoed, Shabbat 88a
Met elke uitspraak uit Gods mond, vlogen de zielen van Israël uit de lichamen, zoals staat geschreven in Hooglied 5:6 “Mijn ziel ging uit toen Hij sprak.” Maar omdat hun zielen al bij de eerste uitspraak vertrokken, hoe konden zij dan een tweede ontvangen? God bracht de 'dauw' neer waarmee Hij de doden zal opwekken en doen herleven.

Lubavitcher rebbe
Met andere woorden zelfs nadat ze tot leven werden gewekt door de goddelijke 'dauw' volgend op de eerste uitspraak, was dit niet voldoende om lichaam en ziel bij elkaar te houden bij de tweede uitspraak; en de 'dauw' die hen in staat stelde de tweede uitspraak te absorberen, was niet voldoende voor de derde, etc. Dit betekent dat elke uitspraak een grotere goddelijk openbaring inhield dan de vorige. Dus het gebod 'U zult niet moorden', bijvoorbeeld, drukt een verhevener goddelijke waarheid uit dan 'Gedenk de Sjabbat' of 'Ik ben de Eeuwige uw God'.

Exodus 20:2

Ik ben de Eeuwige uw God.

Midrash Tanchuma
Omdat God aan hen verscheen bij de Rode Zee als een machtige strijder, bij de Sinaï als een wijze die Tora onderwijst, in de dagen van Salomo als een knappe man en in de tijden van Daniël als een meelevende oude man, zei God tegen hen: Slechts omdat jullie Me waarnamen in verschillende vermommingen, denk niet dat er meerder goden zijn: Ik was het bij de zee, Ik was het bij Sinaï, Ik die in elke plaats ben...”Ik ben de Eeuwige uw God.”

Exodus 20:2

Ik ben de Eeuwige uw God, die u gevoerd heb uit het land Egypte

De chassidische meesters
Zou het niet juister zijn geweest wanneer er stond: “Ik ben de Eeuwige...die de hemelen en aarde geschapen heeft?”

God de schepper is de God die Israël deelt met de rest van de schepping. Bij Sinaï sprak God niet tegen ons als de auteur van de natuur, maar als de uitvoerder van de wonderbaarlijke Exodus. Want bij Sinaï sloten we een verbond met God waarin we beloofden de grenzen van de natuur en bijeenkomst te overstijgen in onze toewijzing aan Hem, en Hij beloofde alle wetten van de natuur en bijeenkomst te overstijgen in Zijn voorzienigheid over ons.

Exodus 20:8

Gedenk de rustdag

Talmoed, Rosh Hashanah 27a
In Deuteronomium 5 (waar de Tien Geboden worden herhaald), staat: “Handhaaf de Shabbat.” “Herinner” en “handhaaf” (die de gebiedende wijs en de verbiedende aspecten van de Shabbat vertegenwoordigen) werden uitgedrukt in één enkele uitspraak – iets dat de mond niet kan articuleren en het menselijk oor niet kan horen.

Exodus 20:9

Zes dagen kunt gij arbeiden

Mechilta D'Rashbi
Dit is ook een goddelijke decreet. Net zoals het volk Israël verplicht werd op Shabbat te rusten, zo werden zij verplicht op de andere dagen van de week te werken.

Exodus 20:9

Zes dagen kunt gij arbeiden, en al uw werk verrichten

Mechilta
Is het mogelijk voor een persoon 'al het werk' in zes dagen te verrichten? Rust op de Shabbat als of al uw werk is gedaan.

Exodus 20:12

Eer uwen vader en uwe moeder

Talmoed, Kiddushin 30b
Er zijn drie partners bij een mens: God, zijn vader, en zijn moeder. Wanneer een man zijn vader en zijn moeder eert, zegt God: “Ik overweeg het hoewel Ik onder hen gewoond had en zij Mij hadden geëerd.”

(Het vijfde gebod: Eer uwen vader en uwe moeder is het vijfde gebod dat behoort bij de eerste vijf geboden die gaan over de relatie tussen mens en God.)

Exodus 20:12

Eer uwen vader en uwe moeder

Talmoed, Kiddushin 31a
In Leviticus 19:3 staat: “Elke mens moet voor zijn moeder en vader ontzag hebben.” Want het is geopenbaard en bekend aan God dat een persoon zijn moeder meer bewondert dan zijn vader, en dat hij zijn vader meer vreest dan zijn moeder. God stelde daarom de eer van iemands vader eerst, en de vrees van iemands moeder eerst, om te benadrukken dat men hem beide gelijk moet eren en vrezen.

Exodus 20:13

Gij zult niet moorden

Mechilta
De Tien Geboden zijn op twee tafelen gegeven: vijf op de eerste en vijf op de tweede. Dit impliceert dat “Gij zult niet moorden” overeenkomt met “Ik ben de Eeuwige uw God”. De Tora vertelt ons dat iemand die bloed vergiet is alsof hij het beeld van de Koning verlaagd.

Exodus 20:13

Gij zult niet moorden. Gij zult niet echtbreken. Gij zult niet stelen

Talmoed, Shabbat 88b
Toen Mozes naar de hemel opsteeg, protesteerden de engelen tegen God: “Wat doet een mens onder ons?”
Hij zei tegen hen: “Hij komt om de Tora in ontvangst te nemen.”
Zij zeiden tegen Hem: “Deze esoterische schat die U verborgen hield voor 974 generaties vóór de wereld werd geschapen, wilt U aan vlees en bloed geven?...Wat is mens, dat Gij zijner gedenkt, en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet?..Plaats Uw glorie in de hemelen” (Psalm 8:2-5)
God zei tegen Mozes: “Antwoordt hen.”
Mozes zei: “Meester van het Universum! Ik vrees dat ze me zullen verteren met de adem van hun monden.”
God zei: “Houdt vast aan de Troon van Glorie, en geeft hen een antwoord.”
Mozes zei: “Meester van het Universum! Deze Tora dat U me geeft, wat staat er in? Ik ben de Eeuwige Uw God die u uit het land Egypte heeft gehaald.”
“Zijn jullie afgedaald naar Egypte?” vroeg Mozes aan de engelen. “Zijn jullie slaaf geweest van farao? Waarom moet de Tora van jullie zijn?”
“Wat zegt het nog meer? U zult geen andere goden hebben. Wonen jullie in landen waar afgoden worden vereerd? Wat zegt het nog meer? Gedenk de rustdag. Werken jullie?....Wat zegt het nog meer? Leg geen valse getuigenis af. Doen jullie in zaken? Wat zegt het nog meer? Eer uwen vader en uwe moeder. Hebben jullie ouders? Wat zegt het nog meer? Gij zult niet moorden, gij zult niet echt breken, gij zult niet stelen. Zijn jullie jaloers? Zijn jullie geneigd tot het kwade?
De engelen werden vrienden van Mozes en gaven hem iets door. Zelfs de Engel des Doods vertrouwde hem een geheim toe.

Exodus 20:15

En het hele volk werd gewaar de donderslagen

Midrash Lekach Tov; Rashi
Zij zagen wat gewoon is te horen en zij hoorden wat gewoon is te zien.

Lubavitcher Rebbe
Bij de openbaring op de Sinaï ervoeren we het goddelijke als een onmiddellijke, voelbare realiteit. Aan de andere kant werd de materiële wereld nauwelijks 'gehoord', om geaccepteerd of verworpen te worden.

Exodus 20:18

Doch Mozes naderde tot de nevel waarin God was

Rabbeinu Bechayei
Er zijn drie soorten duisternis:

1. de 'zware duisternis' van het Verbond Tussen de Stukken (Genesis 15:17)
2. de 'voelbare duisternis' van de negende plaag in Egypte (Exodus 10:22)
3. de 'dikke duisternis' bij het geven van de Tora.

Exodus 20:22

En wanneer gij mij een altaar van steen zult maken dan zult gij daarvan niet bouwen, als zij niet gehouwen zijn, wanneer gij uw snijdend werktuig daaroverheen hebt bewogen, hebt gij het ontwijdt.

Talmoed, Middot 3:4
IJzer werd geschapen om het leven van de mens te verkorten en het altaar werd ontworpen om het leven van de mens te verlengen; dus het past niet dat wat verkort overheen wordt getild over dat wat verlengt.

Meer in onze special: Torastudie (deel VIII): Exodus 18-23.