Islam: een sceptisch perspectief – 5

Critici en geïnteresseerden stellen dikwijls vragen over de houding van Moslims tegenover andersdenkenden. “Islam is een vreedzame religie, tolerant ten opzichte van andersdenkenden”, zal het antwoord van de doorsnee Moslim zijn. Dit verklaart echter niet de vele passages in de Koran, die een ander beeld vormen. In deze aflevering neem ik een aantal van deze Koran-passages onder de loep, tegen een historische achtergrond.

Achtergrond: de beginjaren van de Islam

Mohammed werd geboren in het jaar 570. Als jonge man was Mohammed blootgesteld aan de verschillende religieuze sectes. Hij zag dat zij constant aan het ruziën en debatteren waren met elkaar. Dit heeft waarschijnlijk zijn onvrede over de traditionele religies van de Arabieren in die tijd veroorzaakt. Op de leeftijd van 40 verkondigde hij dat hij was verkoren door God om het ware geloof te prediken. Hierbij is het interessant om te zien dat veel van de gewoonten die Mohammed opnam in de Islam, in feite afkomstig waren van Arabische afgoderij. Denk hierbij aan bedevaartstochten naar Mekka, het eren van de Zwarte Steen, het overnemen van vrijdag als heilige dag en het vasten tijdens de maand Ramadan. Ook “Allah” is overgenomen van pre-Islamitische afgoderij.

Waarschijnlijk had Mohammed in die tijd de beste bedoelingen. Zijn praktijken waren echter een doorn in het oog van zijn tegenstanders, die in hem een bedreiging zagen voor hun eigen posities. In het jaar 622 werd er een moordaanslag op Mohammed gepleegd, die mislukte. Hoe ironisch dit ook klinkt: als deze aanslag was gelukt, was Mohammed mogelijk de geschiedenis ingegaan als een vredelievend man.

Na deze aanslag vluchtte Mohammed met zijn aanhangers naar een andere stad: Medina. In Medina lukte het hem wel om zijn macht uit te bouwen, en na een aantal aanvallen op Mekka nam hij de stad over. Dit was het begin van een groot aantal oorlogen in het hele Arabische schiereiland. Mohammed overleed in 632. Voor hij overleed droeg hij zijn volgelingen op, Arabië te zuiveren van “ongelovigen”.

Jihad

"Jihad" is Arabisch voor "worsteling". De doorsnee niet-Moslim denkt hierbij aan “heilige oorlog” om uiteindelijk de wereld te bekeren tot de Islam. Deze definitie van “Jihad” wordt vaak uit alle macht ontkend, en onderbouwd het het argument dat Islam een vredelievende godsdienst is, waarbij voor niemand dwang bestaat om zich tot de Islam te bekeren. Tot op de dag van vandaag is echter niemand er in geslaagd, de talloze omstreden gewelddadige passages in de Koran afdoende te weerleggen. In de volgende paragrafen wordt eerst een aantal van deze passages aangehaald. Vervolgens zal ik op elk van deze passages ingaan.

Geweld in de Koran

Welke passages staan er nu precies over geweld in de koran? Hier volgen enkele referenties naar Koran-sura’s, met name sura’s 8 en 9.

• 8:12-17: "Ik zal paniek zaaien in de harten van de ongelovigen, jullie moeten hen boven hun nekken treffen en al hun vingertoppen afhakken. Het zijn niet jullie die ze afgeslacht hebben; het was Allah."
• 8:39: “En vecht tegen hen totdat er geen tumult en tegenstand meer is, en gerechtigheid prevaleert, en het geloof overal in Allah is. Maar als zij capituleren, waarlijk Allah ziet alles wat ze doen.”
• 9:5: “Maar als de verboden maanden voorbij zijn, bevecht en vermoord de ongelovigen waar jullie hen maar vinden, en val hen aan, beleger hen, en lig in hinderlaag voor hen in elke mogelijke vorm van oorlogsstrategie. Maar als ze op hun schreden terugkomen, regelmatig binnen en regelmatig aalmoezen geven, open dan de weg voor hen, want Allah is vergevingsgezind.
• 9:14: "Strijdt tegen (doodt ze) (de niet-Moslims) en Allah zal ze straffen (folteren) door middel van uw handen en zal ze met schaamte bedekken."
• 9:29: Vecht tegen hen die in Allah noch in de Dag des Oordeels geloven, en die niet handelen volgens wat Allah heeft verboden, noch het geloof van de waarheid erkennen, zelfs als ze Joden of Christenen zijn, totdat ze beschermingsgeld betalen met waarlijke onderwerping.

Interpretaties

“Gewelddadige verzen in de Koran, en zeker de passages in sura’s 8 en 9, moeten in hun historische context worden geplaatst”, betogen veel Moslims. “Het was een harde tijd voor de Moslims, en de enige mogelijke verdediging was die met het zwaard.” Een mogelijke verklaring, indien het hier inderdaad een kleine, kwetsbare gemeenschap betrof die doorlopend werd aangevallen en beroofd door naburige stammen, en die zelfs dreigde te worden uitgemoord.

Ik ben het eens met de visie, dat deze gebeurtenissen in hun historische context moeten worden geplaatst. En deze historische context is, dat het toenmalige leven in de woestijn een keihard bestaan was. Overleven betekende vechten, en het recht van de sterkste gold. Roven, plunderen en moorden was dagelijkse praktijk. Een praktijk waaraan de Moslims zich schuldig maakten, en allesbehalve uit zelfverdediging…

Wellicht kan voor verzen 8:12-17 nog een zelfverdedigingscontext worden bedacht; dit gaat echter niet op voor 8:39: er moet worden gevochten totdat het geloof overal in Allah is. Wat “capitulatie” in dit geval betekent, blijkt in 9:5: regelmatig bidden en aalmoezen geven (twee van de vijf “hoofdgeboden” van iedere Moslim). Met andere woorden: “capituleren” = “bekeren”. 9:5 beveelt overigens onomwonden hoe volgens de Koran met de “ongelovigen” moet worden afgerekend. Allereerst moet worden gewacht tot de verboden maanden voorbij zijn. De ongelovigen hadden nog een zeker respijt om tot inkeer te komen. Het in acht nemen van “verboden maanden” is op zich een aanwijzing dat het hier om offensieve oorlogen ging. Immers, van aanvallende “ongelovigen” kon toch moeilijk worden verwacht dat ze “verboden maanden” in acht zouden nemen. Ook het vervolg: de aanvallen, de belegeringen en de hinderlagen duiden op een agressieve oorlogsvoering. De laatste zin bevestigt dit: de overwonnenen krijgen een (laatse) kans om zich alsnog te bekeren. 9:14 bevestigt het voorgaande nogmaals. Bestrijd de niet-Moslims, aldus de Koran.

Het is niet eenduidig uit de Koran af te leiden, of Joden en Christenen ook tot de ongelovigen worden gerekend. In 9:29 moeten ze zeker worden bevochten, maar ze krijgen een zekere status: ze worden getolereerd als ze zich onderwerpen aan de Moslim-heersers, en extra “beschermings-belasting” betalen, een praktijk die inderdaad uit vele bronnen is opgetekend.

De werkelijkheid: een historische schets

Hoe het met de Islam-expansie werkelijk verlopen is, blijkt uit een synthese van de volgende historische gebeurtenissen:

Vlak voor zijn dood (632) draagt Mohammed op, het Arabisch schiereiland te zuiveren van ongelovigen. Moslims hebben op dat moment al oorlog gevoerd over grote delen van Arabië. Na zijn dood wordt verdergegaan met de expansie: Damascus wordt in 635 ingenomen; Jeruzalem in 638. Intussen worden Irak (636), Iran (638), Egypte (639), en Syrië en Palestina (641) binnengevallen. In de 50 jaar na 643 wordt Noord-Afrika veroverd. In die tijd worden de Islam-wetten ingevoerd in Iran en Afghanistan. Constantinopel (Istanbul) is in 673 aan de beurt. In 711 wordt zuid-Spanje binnengevallen en gedurende 700 jaar bezet. In Frankrijk worden de Moslims bij Poitiers (732) tegengehouden, maar Sardinië (Italië) wordt in 809 veroverd. Het zal nog bijna 300 jaar duren, voordat Katholieken een tegenoffensief beginnen met kruistochten.

De stelling die veel Moslims aanhangen, dat het geloof met het woord en het boek is verspreid, is pertinent onjuist. Over het boek gesproken: de geschiedenis spreekt boekdelen. Zoals het geval is met de meeste godsdiensten: Islam is verspreid met het zwaard.

Conclusie

Als de moordaanslag op Mohammed in 622 was gelukt, was hij waarschijnlijk de geschiedenis ingegaan als een vredelievend man. Mogelijk was in dat geval Islam geen wereldgodsdienst geworden. Heden ten dage is Islam een wereldgodsdienst. Zoals de meeste godsdiensten is Islam met geweld verspreid. Op Mohammed rust een smet, omdat hij de eerste aanzet heeft gegeven om met grof geweld af te rekenen met “ongelovigen”. Dit is voor veel hedendaagse Moslims moeilijk te verkroppen. Krampachtig wordt geprobeerd om het gewelddadige karakter van met name sura’s 8 en 9 weg te redeneren; overigens met wisselend succes. Ze vinden tegenstand van een groeiende stroming die zich werkelijk verdiept in de Koran, waarbij dikwijls verbanden wordt gelegd met historische studies, die keer op keer geweld in naam van de Koran aantonen.

Wederom staan Moslims voor een dilemma: Gewelddadige passages uit de Koran afwijzen, daarmee de integriteit van de Koran afwijzend, of de Koran onvoorwaardelijk accepteren als het woord van God, en daarmee de inferieuriteit van niet-Moslims als “wet” accepteren? Ook hier kiezen veel Moslims ervoor, te zwijgen, aanvoelend dat dit dilemma onoplosbaar is. Op zich vind ik deze houding alleszins begrijpelijk. Het houdt echter één risico in: het feit dat heden ten dage wereldwijd groeperingen terrorisme bedrijven en zich daarbij beroepen op bovenstaande sura’s mag absoluut niet worden doodgezwegen.

In mijn volgend artikel een beschrijving van de “voorbestemmings-paradox” in Islam.