Islam: een sceptisch perspectief – 4

Een van de meest controversiële zaken in de Koran is slaverij. Ook moslims hebben hiermee moeite. Reacties variëren van “apologisme” (het “goedpraten”) tot regelrechte ontkenning. Groepen van gematigde moslims hebben moeite met de desbetreffende passages in de Koran. In deze aflevering geef ik een uiteenzetting van Koran-passages met betrekking tot slavernij.

Achtergrond: Slavernij in Arabië in de 7e eeuw

In de tijd van Mohammed was slavernij wijdverbreid en volledig geaccepteerd. Slaven werden verkregen door handel, als oorlogsbuit, en ook wel door natuurlijke voortplanting: een kind van een vrouwelijke slaaf was per definitie ook een slaaf.

De “apologisten” onder de moslims zien in de “maatschappelijke acceptatie” van die tijd een reden om slavernij in de Koran te accepteren. Het was immers de praktijk van die tijd. Ook staan er voorschriften in de Koran om je slaven goed te behandelen, wordt het zelfs als een goede daad gezien om met een slaaf te trouwen. Bovendien: wat zou er gebeuren als de Koran zou gebieden om alle slaven “dan maar” hun vrijheid te geven? Hoe zouden slaven overleven, die nooit vrijheid hebben gekend? Wat zou er van hen worden? Armoede, ziekte, criminaliteit?

Slavernij in de Koran

Wat staat er nu precies over slavernij in de koran? Enige referenties naar Koran-sura’s zijn wellicht noodzakelijk:

• 4:92 verbiedt moslims andere moslims te doden. Als dit echter per ongeluk gebeurt, dan moet de moordenaar een gelovige (moslim-) slaaf in vrijheid stellen, en compensatie betalen aan de familie van het slachtoffer (let u op de nuance: het gebod is niet van toepassing in geval van het doden van een niet-moslim).
• 5:3 is een gebod voor mannen die van hun vrouwen scheiden, en zich later bedenken: voordat zij elkaar aanraken, moet een slaaf in vrijheid worden gesteld.
• 5:89 straft de moslims voor lichtzinnig zweren. De overtreder heeft de keuze tussen tien armen te eten geven, of een slaaf in vrijheid stellen. Als dit teveel is, dan is drie dagen vasten ook goed.
• 23:5/6 en 33:50 staan moslims toe, sex te hebben met hun slaven, in het bijzonder de krijgsgevangenen die als slaaf worden “genomen”.

Verder zijn op vele plaatsen in de Koran passages te vinden, die het houden van slaven als vanzelfsprekend beschouwen. Een verbod op slavernij en het bestraffen van slavernij komen in de Koran niet voor.

Koran en slavernij: ontkenning

Uit het bovenstaande mag blijken, dat de “ontkenners” voor het volgende dilemma staan.

• Ontkenning van slavernij betekent: verwerping van de betreffende sura’s in de Koran.
• Verwerping van sura’s staat gelijk aan verwerping van Allah’s woord. Dit is een doodzonde.

Ontkenning zou ook betekenen: beweren dat de Koran onvolledig is. Nergens is immers een verbod op slavernij te vinden, terwijl dit (gezien de dagelijkse praktijk in die tijd) toch wel verwacht zou mogen worden. Twijfelen aan de volledigheid van de Koran is ook een doodzonde.

Koran en slavernij: “apologisme”

De apologisten zullen op een aantal kwesties antwoord moeten geven.

“De Koran beschrijft de tijd tijdens het leven van Mohammed. Sommige sura’s zijn uiteraard nu niet meer geldig.”
Nee, dit is niet waar. Islam claimt dat de Koran de laatse boodschap van Allah is, en Mohammed de laatste profeet. De Koran en Mohammed moeten de juiste voorbeelden stellen. De Koran is voor het heden en de toekomst. De Koran is geen geschiedenisboek.

“Wie zijn wij om onze hedendaagse normen en waarden als “beter” te verklaren? Slavernij was in die tijd volledig geaccepteerd.”
In de Romeinse tijd was het een geaccepteerde norm om in het stadion slaven voor de leeuwen te gooien, en daarvan te genieten als ware het een sportwedstrijd. Geaccepteerd in die tijd? Jazeker. Maar daarom nog geen reden om het goed te praten.

“Slaven hadden nooit geleerd om zelfstandig te leven. “Plotselinge” vrijlating zou alleen maar ellende veroorzaken.”
Als dat zo is: waarom zijn er dan wel voorschriften waarin slaven moeten worden vrijgelaten als straf (zie boven: een moslim vermoorden, zweren, terugkomen op een echtscheiding)? Bovendien: “geleidelijke” vrijlating kan geen vrijbrief zijn om krijgsgevangenen tot nieuwe slaven te maken.

“Sex met slaven mag alleen op basis van vrijwilligheid. Ook wordt aangeraden, met slaven te trouwen.”
Die vrijwilligheid is een fabel. De Koran (sura 2:223) is duidelijk: “Uw vrouwen zijn een akker voor u: benader hen, wanneer en hoe u wilt.” Trouwen met slaven is geen gebod. In tegendeel; 23:5/6 en 33:50 zijn duidelijk: Toegestaan zijn vrouwen én slaven. Bovendien: welke slavin zou op basis van vrijwilligheid sex willen hebben met iemand die verantwoordelijk is voor het uitmoorden van haar man en kinderen?

Conclusie

Slavernij is wijdverbreid in de Koran. De Koran stelt wel bepaalde regels aan slavernij. Dit laat onverlet dat Islam slavernij niet verbiedt, en toestaat dat krijgsgevangenen als slaven mogen worden “genomen”. Verder vermelt de Koran expliciet, dat sex met slaven is toegestaan.

Moslims raken in conflict, vanwege deze passages in de Koran. Kortgezegd komt dit conflict hierop neer: Moslims die slavernij afwijzen, inclusief sex met slaven, wijzen daarmee bepaalde passages in de Koran af. Het afwijzen van verzen in de Koran komt neer op het afwijzen van de integriteit van de Koran, en is uit dien hoofde heiligschennis. De meeste Moslims kiezen hier voor het enige dat ze kunnen doen: zwijgen over dit onderwerp. Wellicht is dit het beste; in ieder geval beter dan deze bedenkelijke Koran-passages ontkennen of goedpraten.

In mijn volgende artikel volgt een beschrijving van Islam en de heilige oorlog.