Bijbelboeken - Nieuwe Testament - Overzicht

Het Nieuwe Testament kan onderverdeeld worden in 4 onderdelen: de evangelies, het boek handelingen, de brieven en het boek openbaring. Voor mensen die de bijbel niet kennen is dit niet vanzelfsprekend om hier een onderscheid in te maken. Voor de duidelijkheid een overzicht van de Nieuw Testamentische boeken. Het is echter noodzakelijk om het Nieuwe Testament in verband te blijven zien met het Oude Testament. Het Nieuwe Testament kan niet zonder het Oude Testament.

Afkortingen

Voor verwijzingen naar teksten in de verschillende Bijbelboeken wordt er gebruik gemaakt van een door de eeuwen gegroeid systeem: Boek, Hoofdstuk, vers

• Mt 1,1 is het boek Mattheus, hoofdstuk 1, vers 1
• Mt 1,1-2 is het boek Mattheus, hoofdstuk 1, vers 1 tot 2
• Mt 1,1-2,2 is het boek Mattheus, hoofdstuk 1, vers 1 tot hoofdstuk 2, vers 2

---

Evangeliën

• Mattheus (Mt)
• Marcus (Mc)
• Lucas (Lc)
• Johannes (Jh)

De vier evangeliën vormen het eerste hoofdgedeelte van het Nieuwe Testament. Hierin wordt het leven van Jezus Christus beschreven. Evangelie betekent Goed Nieuws. De Titel is in deze tijd onvolledig geworden. Eigenlijk hoort er te staan: Het Evangelie van Jezus Christus volgens ... Jezus Christus heeft ons dit goede nieuws gebracht, en zijn volgelingen hebben het (laten) neerschrijven.

Het evangelie volgens Mattheus heeft hoogstwaarschijnlijk zijn definitieve vorm gekregen rond 75 AD. Volgens de traditie is de apostel Mattheus de auteur van dit boek. (Mt 10,3) De roeping van deze apostel wordt verhaald in Mt. 9.9-13. Op de parallelplaatsen in Marcus en Lucas wordt hij Levi genoemd. Hij was van beroep tollenaar. Een gedeelte van dit evangelie loopt gelijk met deze van Marcus en Lucas, de zogenaamde synoptische evangeliën. Volgens de schrijfstijl van Mattheus wordt er door velen uitgegaan dat dit evangelie vooral geschreven is voor een joods-christelijke gemeenschap.

Het evangelie volgens Marcus kwam tot stand kort voor of na het jaar 70 AD. De auteur is niet met zekerheid vast te stellen, maar van oudsher noemt men Marcus, de vertolker van Petrus. Marcus wordt genoemd in Handelingen 12,12 als Johannes Marcus en in 1Pe 5,13 als "mijn zoon Marcus". Als plaats van ontstaan wordt Rome genoemd, omdat in dit evangelie allerlei Joodse tradities uitgelegd moesten worden. Dit evangelie is dus waarschijnlijk geschreven voor de heiden-christenen.

Het evangelie volgens Lucas kwam tot stand rond het jaar 80. De auteur vermeld specifiek in het begin dat hij zijn materiaal uit oudere bronnen haalt, die teruggaan op de overleveringen van oorspronkelijke ooggetuigen. De auteur is dezelfde als van het boek Handelingen. en vormt hiermee een tweedelig werk. In Kol 4,14 wordt de arts Lucas genoemd en in Film 24 en 2 Tim 4,1 wordt Lucas een medewerker van Paulus genoemd. Lucas richt zich in de eerste plaats tot de welgestelden van de samenleving.

Het evangelie volgens Johannes heeft een ander thema dan de drie vorige evangelien; terwijl de drie eersten wezen vooral op de nabije komst van het Koninkrijk van God heeft dit evangelie het vooral over het eeuwige leven. Volgens een eeuwenoude traditie, ontstaan in de tweede eeuw is Johannes een leerling van de twaalf; "de leerling van wie Jezus hield." Het auteurschap ligt echter wat moeilijker. De huidige teksten worden gedateerd tussen 90 en 100 AD. De oorsprong hiervan is echter in verschillende fasen gegaan. Eerst en vooral moet er aan de bron een gezagsvolle figuur hebben gestaan - wellicht de apostel Johannes. Verder hebben de lotgevallen van de gemeente, haar verrijkende ervaringen en problemen de johanneistische traditie beïnvloed. Tenslotte hebben de auteurs ook nog kunnen putten uit de drie vorige evangeliën. Dit evangelie is vooral geschreven voor de mensen die reeds geloofden in Jezus Christus, met de bedoeling hun geloof te versterken.

---

Handelingen (Hnd)

Handelingen is geschreven door dezelfde auteur van het Lucas evangelie. Hierin worden niet zoals van de titel kan afgeleid worden de handelingen van alle apostelen verhaald. Er wordt enkel verhaald over Petrus en Paulus, terwijl de andere apostelen buiten beschouwing worden gelaten.

---

Brieven

Na de evangeliën en de Handelingen volgt een ver­zameling brieven, eerst die van de apostel Paulus, daarna die van anderen. De volgorde van Paulus' brieven heeft niets te maken met het tijdstip waarop ze geschreven zijn, maar uitslui­tend met de lengte van de brieven: de langste staat voorop, de kortste achteraan. Over de vragen waar en wanneer de brieven geschreven zijn bestaat lang niet altijd zekerheid. Ook het auteurschap is in de loop van de kerkgeschiedenis vaak betwist. Paulus heeft drie belangrijke zendingsreizen gemaakt ide van groot belang zijn geweest voor het ontstaan van de christelijke kerk. Zijn laatste reis maakte hij in gevangenschap naar Rome. Hieronder treft u links aan naar kaarten van de zendingsreizen die Paulus gemaakt heeft.

Paulus was een van de vroege leiders van de christelijke kerk en speelt een centrale rol in de vroege ontwikkeling en verspreiding van het christendom in de landen rond de Middellandse Zee, in het bijzonder in wat nu Turkije en Griekenland is. Velen menen dat Paulus voor zijn bekering tot het christendom Saulus of Saul heette. Het is ook mogelijk dat hij in Griekstalige kringen de Romeinse naam Paulus droeg en in joodse kringen de joodse naam Saulus of Saul. Paulus had vermoedelijk een joodse moeder en een Romeinse vader en werd geboren omstreeks 3 na Chr. in Tarsus (Cilicië) en overleed in Rome, in het jaar 64 of 67.

• Romeinen (Rom)
• 1Korinthie (1 Kor)
• 2Korinthie (2 Kor)
• Galaten (Gal)
• Efeze (Ef)
• Filippi (Fil)
• Kolosse (Kol)
• 1Tessalonica (1 Tes)
• 2Tessalonica (2 Tes)
• 1Timotheus (1 Tim)
• 2Timotheus (2 Tim
• Titus (Tit)
• Filemon (Film)

De Romeinenbrief is waarschijnlijk geschreven rond 56 AD, wanneer Paulus plannen maakt om naar Rome te vertrekken vanuit Korinthe. Het centrale thema staat in de brief zelf (Rom 1.16-17): hoe het geloof de mens rechtvaardigt tegenover God.

De eerste Korinthebrief is gericht aan de gemeente te Korinthe, die Paulus zelf gesticht heeft rond het jaar 50 AD. Deze brief was niet de eerste die hij schreef aan 'zijn' gemeente (zie 1 Kor 5, 9-13), maar deze eerste brief is verloren gegaan. De brief is een antwoord op vragen uit de gemeente, die hij vanaf hoofdstuk zeven begint te beantwoorden. Één Korinthe is geschreven te Efeze, waarschijnlijk in het voorjaar van 54 of 55 (zie 1 Kor 5, 6-8 en 16, 5-9).

De tweede Korinthebrief is kort na de eerste geschreven, en de onderlinge verhoudingen tussen Paulus en de Korinthiers zijn er niet op vooruitgegaan. Deze brief weerspiegelt het wel en wee van de gemeente onder Paulus' geestelijke leiding.

Vervolgens krijgen we de Galatenbrief. Het toenmalige Galatie lag rond het huidige Ankara. Paulus had daar enkele gemeenten gesticht, en was weer verder getrokken. Ondertussen kwamen er joodse christenen in Galatie om de plaatselijke gemeenten te ondersteunen. Zij ondermijnden echter Paulus' gezag en wilden de Galaten ook de Joodse wetten opleggen. Hiertegen ageert Paulus in deze brief, geschreven rond 55 in Efeze of Macedonië.

Ondanks het opschrift is de brief aan de Efezen niet specifiek gericht aan de christenen in de stad Efeze, maar was het eerder een rondzendbrief aan de gemeenten in dit gebied.Het hoofdthema van de brief betreft het 'geheime' raadsbesluit van God omtrent de verlossing van de mens in Christus. De auteur (waarschijnlijk niet Paulus zelf, maar iemand die gebruik van zijn autoriteit wilde maken) kende de brief aan de Kollossenzen, waaruit hij gelijkaardige teksten neerschrijft. Hierdoor kan de brief gedateerd worden rond 90 AD, en mogelijk juist in Efeze, waar Paulus ook heeft gevangen gezeten.

De brief aan de Filippenzen is weer gericht aan een door Paulus opgerichtte gemeente. Deze brief is geschreven als een echte correspondentie, waar Paulus zijn persoonlijke gevoelens laat blijken aan zijn broeders in Filippi.

Evenals de Efezenbrief, is de Kollosenzenbrief hoogst waarschijnlijk geschreven door iemand uit de 'school van Paulus'. De auteur was bekend met zijn leerstellingen, en wilde de gemeente op een liefdevolle manier vermanen over hun dwaalstellingen. De brief werd rond 70 AD, kort na Paulus' dood geschreven.

De eerste brief aan de Tessalonicenzen schrijft Paulus waarschijnlijk vanuit Korinthe rond het jaar 50, wanneer hij door geloofsvervolgingen gedwongen wordt om zijn jonge gemeente te Thessalonica (het huidige Thessaloniki) te verlaten. Deze brief is een aanvulling op zijn prediking en een aansporing om op het juiste pad te blijven.

De tweede brief aan de Tessalonicenzen is weer geschreven na de dood van Paulus, onder zijn autoriteit. het doel is vooral om de jonge christenen aan te sporen tot geduld en volharding, ondanks het uitblijven van de wederkomst van Christus. De eerste en tweede brief aan Timoteüs en de brief aan Titus horen een beetje bij elkaar. In alledrie de brieven hoor je hoe christenen binnen de gemeente met elkaar om moet gaan. In de bijbel wordt die zorg voor elkaar vaak beschreven met het beeld van een herder die voor zijn schapen zorgt. In de eerste brief aan Timoteüs snijdt Paulus als thema de kerkstructuuraan. Paulus waarschuwt Timoteüs om de 'valse' leer geen ingang te laten krijgen in de gemeente.

Paulus gaat in op de positie van de vrouw, en een beschrijving van de verantwoordelijkheden en plichten van wie een oudste of diaken wil zijn. Naar aanleiding van deze brief is er vandaag de dag een fel debat wat Paulus bedoelde toen hij inging op de positie van de vrouw binnen de kerk. Sommigen stellen dat Paulus leert dat vrouwen geen autoriteit over mannen mogen hebben en dat Paulus ze daarom uitsluit van de ambten.

Ook gaat Paulus in op de behandeling van weduwen, ouderlingen, meesters, jeugd en kerkleden. Ook luidt er een waarschuwing voor hen die rijk zijn. Zij mogen niet neerkijken op de armen.

De Tweede brief aan Timoteüs werd vermoedelijk een jaar na de vorige geschreven, en werd door de hand van Tychicus verzonden. Deze brief heeft Paulus vanuit zijn gevangenschap te Rome geschreven, toen hij wist, dat hij niet lang meer te leven zou hebben. De brieven van Paulus aan Timotheus zijn geschreven aan het eind van Paulus leven, met de bedoeling de jongere Timotheus een hart onder de riem te steken en hem aanwijzingen te geven voor zijn dienst in Efeze. Daarbij geeft hij met name in de eerste brief ook allerlei aanwijzingen over hoe christenen zich dienen te gedragen. Het was aan Timotheus erop toe te zien dat dit onderwijs weer doorgegeven werd aan anderen die weer betrouwbaar zouden zijn weer anderen te onderwijzen.

Titus was een zoon van Griekse, heidense ouders en dus onbesneden. Maar hij was bekeerd tot het ware geloof in Jezus Christus en een trouwe metgezel van Paulus op diens reizen. In deze brief legt Paulus aan Titus uit aan welke voorwaarden de voorgangers van de kerken moeten voldoen, aangaande hun levenswandel en welke gaven zij moeten hebben. Er zijn op Kreta veel slechte mensen. Paulus zegt Titus die lieden streng te af te straffen en de mond te snoeren. Dan maant hij Titus, de mensen te leren hoe ze zich moeten gedragen. Paulus roept Titus op zelf het goede voorbeeld te geven. De brief aan Filemon heeft een heel persoonlijk karakter. Hier vraagt Paulus Filemon om een gunst. Hij verplicht hem tot niets, maar wijst op de liefde van Jezus en de liefde van de christenen onderling, om een weggelopen slaaf weer in zijn gezin op te nemen zonder sancties.

Hebreeën (Heb)
De Brief aan de Hebreeën wordt vaak kortweg Hebreeën genoemd. Er is twijfel geweest, wie de schrijver van deze brief geweest zou zijn. Sommigen denken aan Barnabas, anderen aan Lucas of Clementus. De apostel noemt de Joden Hebreeën, omdat zij van Abraham, die Hebreeër genoemd wordt, afstammen. Deze beschrijft brief de uitnemendheid van de persoon en de ambten van onze Heer Jezus Christus.

Jakobus (Jak)
De Brief van Jakobus is een van de Algemene zendbrieven. Deze, alsmede de volgende brieven, worden door de oude Griekse leraren genoemd 'katholikai', dat betekent 'algemene'. Dat is omdat deze brieven niet aan een bepaalde gemeente gericht zijn, zoals de Romeinen, de Efeziërs, de Galaten enzovoort en ook niet aan een bepaalde persoon, zoals aan Titus of aan Filémon. Deze brieven zijn gericht aan alle gelovigen, voornamelijk Joden, met uitzondering van de tweede en derde brief van Johannes, die wèl aan een persoon gericht zijn. In de Bijbel komen we de naam Jacobus meer dan één keer tegen. Welke Jacobus heeft nu deze brief geschreven? De meeste Griekse boeken hebben als opschrift 'van de apostel'.

Onder de twaalf apostelen kwamen twee Jacobussen voor: Jacobus de zoon van Zebedeüs, de broer van Johannes en Jacobus de zoon van Alfeüs. De eerste Jacobus werd door koning Herodes van het leven beroofd. De tweede Jacobus werd ook een 'broeder des Heren' genoemd (Marcus 15:40), waarmee 'neef' bedoeld wordt, omdat hij een zoon is van de zuster van de moeder des Heren, die de huisvrouw was van Alfeüs. Dit was ook de Jacobus, die op de kerkvergadering te Jeruzalem voornamelijk het woord voerde. Een van deze twee Jacobussen moet deze brief hebben geschreven. Dat de eerstgenoemde de schrijver zou zijn, is erg onwaarschijnlijk, omdat hij al vroeg, nog vóór de apostelen begonnen te schrijven, ter dood gebracht is. De apostel Jacobus schrijft deze brief aan de verstrooide, gelovige Joden, volgelingen van Christus.

Het voornaamste doel van deze brief is tweeërlei: ten eerste vertroosting en versterking tegen verdrukkingen en vervolgingen en ten tweede een vermaning om bij de belijdenis des geloofs te voegen een godzalig en christelijk leven. Sommigen onder hen begonnen namelijk door de verdrukkingen te verflauwen, terwijl anderen het christelijk geloof niet oprecht beleefden.

Petrus

• 1 (1 Pe)
• 2 (2 Pe)

De eerste brief van Petrus behoort tot de algemene zendbrieven. De apostel Petrus bediende zijn apostelambt voornamelijk onder de besneden Joden. Petrus schrijft de brief enerzijds om hen te sterken en anderzijds om hen te vermanen. In de oudkerkelijke traditie wordt het auteurschap van Petrus in de 2e eeuw door Polycarpus, Papias, Clemens van Alexandrië en Irenaeus van Lyon, in de 3e eeuw door Tertullianus, Origenes, en Cyprianus bevestigd. Bij al deze schrijvers wordt de eerste Petrusbrief tot de algemeen erkende schriftgedeelten gerekend, en zijn opname in de canon wordt niet ter discussie gesteld.

De eerste christenen hadden het niet gemakkelijk. Op veel plaatsen in het Romeinse Rijk werden ze vervolgd vanwege hun geloof. Soms gebeurde dat door de overheid. Van verschillende Romeinse keizers is bekend dat ze christenen vervolgden. Maar vaak waren het ook heidense medeburgers die geen begrip hadden voor de nieuwe levensstijl van de christenen. De christenen werden dan uitgestoten uit hun oude sociale kring. Deze brief is een bemoeding: houd vol, ondanks het lijden. Want zo krijg je deel aan het lijden van Jezus Christus. Uiteindelijk zul je dan het eeuwige leven ontvangen.

Het belangrijkste thema van de brief is: volhouden als het tegenzit. Deze brief is geschreven voor de gemeenten in Pontus, Galatië, Kappadocië, Asia en Bitynië. Dat zijn allemaal gebieden in Klein-Azië, tegenwoordig West-Turkije. Het gaat om gemeenten die bestonden uit christenen die vroeger heiden waren.

De openingsverzen in De Tweede brief van Petrus identificeren de brief als geschreven door Simeon Petrus, die meestal geïdentificeerd wordt met de apostel Petrus. Aanvankelijk werd er door sommigen aan getwijfeld of Petrus wel de schrijver van deze brief geweest is, maar de brief begint met de naam Simeon Petrus. Bovendien verklaart de schrijver, dat hij met Jezus op de heilige berg was. De brief beschrijft nauwkeurig dat het kort voor de dood van Petrus geschreven is (1:14). De brief bevat 11 aanhalingen van of verwijzingen naar het Oude Testament. Het boek deelt een aantal verzen met de brief van Judas. Deze brief vormt de laatste die in de canon werd opgenomen, en wel pas in 372 tijdens het Concilie van Nicaea. Dit gebeurde met name onder invloed van Athanasius, Sint Hiëronymus en Augustinus. Van de vroege kerkvaders citeert noch Irenaeus, noch Polycarpus van Smyrna uit deze brief.

Johannes

• 1 (1 Joh)
• 2 (2 Joh)
• 3 (3 Joh)

De Eerste brief van Johannes is van de apostel Johannes. Ze behoort tot de algemene zendbrieven. Deze eerste brief telt 5 hoofdstukken.

In de brief vind je geen echte aanhef of slotgroet, maar aan het boekje is te zien dat het ook niet bedoeld is als een betoog voor heel veel verschillende kerken. Je ziet dat de schrijver steeds een bepaalde groep wil aanspreken, een groep die hij goed kent. Volgens de traditie van de kerk zijn de brieven geschreven door de evangelist Johannes, maar in de tekst wordt de naam van de schrijver niet genoemd. Er zijn overeenkomsten, maar ook verschillen met het Johannesevangelie (zie hierboven). Of het nu de evangelist zelf was of niet, de Johannesbrieven zijn in elk geval geschreven door iemand die het Johannesevangelie door en door kende.

Er is nooit aan getwijfeld, wie de schrijver van deze brief geweest is. Dat is zonder twijfel de apostel Johannes geweest, de zoon van Zebedeüs en de broer van Jacobus. Johannes heeft deze brief geschreven, enerzijds om de gelovigen te sterken in het evangelie en anderzijds om hen aan te sporen godvruchtig te leven en vooral ook de liefde te betrachten. Het doel van de apostel is het Woord des Levens aan de lezers uit te leggen, zodat ze verenigd mochten worden in gemeenschap met de vader en zijn zoon Jezus Christus. Hij toont als middelen tot gemeenschap met God.

Achter elkaar worden er een paar verschillende thema's behandeld. Veel van deze thema's komen ook voor in het evangelie van Johannes: licht en duisternis, het kennen van God, de verhouding tot de wereld, waarheid en leugen, liefde en haat, eeuwig leven.

De Tweede brief van Johannes behoort tot de Gemeentebrieven. Deze tweede brief telt 1 hoofdstuk bestaande uit 13 verzen. Het is daarmee het kortste Bijbelboek. De tweede brief van Johannes is gericht aan 'de uitverkoren vrouw en haar kinderen'. Daarmee worden de gemeente en de gemeenteleden bedoeld. In de brief wordt de boodschap van 1 Johannes in het kort herhaald. Het gaat om de waarschuwing tegen het verkeerde idee dat Jezus niet echt mens zou zijn geweest. Ook worden de lezers opgeroepen om zich te houden aan het gebod om elkaar lief te hebben. Zo ontstaat er eenheid in de gemeente.

Johannes' derde brief is gericht tot Gajus, een leidend lid van een huisgemeente. De apostel is er blij mee hoe toegewijd Gajus is aan de waarheid en hoe gastvrij hij is voor gelovigen op doorreis. Heel anders is Diotrefes, een ander leidend gemeentelid; die weigert gastvrij te zijn en probeert het gezag van Johannes onderuit te halen. Gajus moet zich daardoor niet van de wijs laten brengen, maar gewoon zijn eigen goede spoor blijven volgen.

Judas (Jud)

De brief van Judas
De apostel Judas heeft deze korte brief geschreven om de Christenen te vermanen tot standvastigheid in het ware geloof en te waarschuwen voor valse leraren en spotters. Er waren twee Judassen onder de discipelen van de Heer: Judas Iskarioth, de verrader van onze Heer en Judas, de broer van Jacobus. En deze tweede Judas was de schrijver van deze brief. Hij werd ook genoemd Thaddeüs en Lebbeüs.

Het belangrijkste onderwerp in de brief is het geloof zoals dat vanaf het begin van de kerk is doorgegeven. Daaraan moet je volgens de schrijver vasthouden. Iedereen die dat niet doet en anderen daarin probeert mee te trekken, zal gestraft worden. Om de lezers extra te waarschuwen, noemt de schrijver een aantal gebeurtenissen uit de geschiedenis van Israël waarbij God echt zijn straffen uitvoerde.

De schrijver is in het verleden vereenzelvigd met zowel "Judas, de broer van Jakobus" (Judas 1:1), als met Judas, de broer van Jezus Christus. Deze toewijzing werd echter al vroeg in de kerk in twijfel getrokken, en twijfels hierover werden tijdens de reformatie hernieuwd. Hierna schoof de overheersende opinie terug naar het geloof dat de brief het originele werk van de apostel was. Sinds het begin van de 20e eeuw wordt door historici en theologen algemeen aangenomen dat de brief een anoniem werk uit het eerste kwart van de 2e eeuw is. Gebaseerd op aard van de toespelingen op het Oude Testament, citaten uit niet-kanonieke boeken als het boek van Henoch, en het gebruik van de autoriteit van Judas, plaatsen veel historisch kritische theologen de plaats van samenstelling in het gebied van het huidige Israël.

---

Openbaring (Apk)

De Openbaring van Johannes is het laatste boek van het Nieuwe Testament en daarmee eveneens van de gehele Bijbel. De naamgeving betreft een vertaling van het Griekse woord 'Apokalypsis Joannou', reden waarom het ook wel eens de Apocalyps wordt genoemd. Het is het enige profetische boek in het Nieuwe Testament. Vanwege haar profetische karakter is de Openbaring van Johannes het moeilijkst te begrijpen boek van het Nieuwe Testament. In plaats van 'Openbaring van Johannes' zou de aanduiding 'Openbaring van Jezus Christus' beter op zijn plaats zijn omdat het volgens de aanhef om een openbaring van Jezus aan de apostel Johannes gaat.

Het laatste bijbelboek vormt de afsluiting van dat wat God wilde openbaren. Van allerlei zaken die in het eerste boek Genesis begonnen, wordt in Openbaring de afronding beschreven. Er liggen dan ook vele lijnen tussen deze beide bijbelboeken. De wederkomst van Jezus Christus staat centraal in dit bijbelboek. Hierbij gaat het om openbaren in de zin van iets bekend maken; tegelijk gaat het in dit boek om de openbaring van Christus en alles wat daarmee samenhangt.

Oorspronkelijk was een boek als Openbaringen bedoeld voor mensen die de beelden goed konden begrijpen en wisten waar ze over gingen. Zij kenden ook de symbolische betekenis van de getallen in het boek (bijvoorbeeld 'zeshonderdzesenzestig' in 13:18 en 'honderdvierenveertigduizend' in 14:1). Tegenwoordig moet je er hard op studeren als je ze wilt begrijpen!