Torastudie 96: het bezoek van Jithro - Exodus (18:1-19)

In Exodus 18:1-19 wordt verteld dat Jithro, de schoonvader van Mozes, bij de Israëlieten langs komt. Hij heeft gehoord van de wonderen van God en wat hij allemaal gedaan had voor Mozes en het volk Israël. Omdat Jithro ook alle heidense afgoden dient, beseft hij dat God de enige ware is. De Tora kon niet eerder aan Israël worden gegeven totdat Jithro, de grote en voorname priester van de gehele heidense wereld zijn geloof in God opbiechtte.

Exodus 18:1-19

Toen Jithro, een priester van Midjan, de schoonvader van Mozes, vernam al, wat God gedaan had voor Mozes en voor Israël, Zijn volk, dat de Eeuwige Israël gevoerd had uit Egypte; Nam Jithro, de schoonvader van Mozes, Tsippora, de vrouw van Mozes, nadat deze haar had teruggezonden; En hare twee zonen, de naam van een waarvan was: Gershom, daar gezegd had: vreemdeling was ik in een vreemd land; En de naam van den ander: Eliëzer, want: de God van mijn vader was mij ter hulp en redde mij van het zwaard van Farao. Zo kwam Jithro, de schoonvader van Mozes en diens zonen en zijn vrouw tot Mozes, naar de woestijn, waar hij gelegerd was bij de berg Gods...Hierop zei de schoonvader van Mozes tot deze: de zaak is niet goed, die gij verricht. Gij zult afgemat worden, gij zowel als dit volk, dat bij u is, want de zaak is u te zwaar, gij alleen kunt haar niet verrichten. Welnu, luister naar mijn stem, ik wil u raden, en God zij met u; vertegenwoordig gij het volk bij God en gij moet de zaken brengen tot God.

tekst in het Hebreeuws
א וַיִּשְׁמַע יִתְרוֹ כֹהֵן מִדְיָן חֹתֵן מֹשֶׁה אֵת כָּל-אֲשֶׁר עָשָׂה אֱלֹהִים לְמֹשֶׁה וּלְיִשְׂרָאֵל עַמּוֹ כִּי-הוֹצִיא יְהוָה אֶת-יִשְׂרָאֵל מִמִּצְרָיִם. ב וַיִּקַּח יִתְרוֹ חֹתֵן מֹשֶׁה אֶת-צִפֹּרָה אֵשֶׁת מֹשֶׁה אַחַר שִׁלּוּחֶיהָ. ג וְאֵת שְׁנֵי בָנֶיהָ אֲשֶׁר שֵׁם הָאֶחָד גֵּרְשֹׁם כִּי אָמַר גֵּר הָיִיתִי בְּאֶרֶץ נָכְרִיָּה. ד וְשֵׁם הָאֶחָד אֱלִיעֶזֶר כִּי-אֱלֹהֵי אָבִי בְּעֶזְרִי וַיַּצִּלֵנִי מֵחֶרֶב פַּרְעֹה. ה וַיָּבֹא יִתְרוֹ חֹתֵן מֹשֶׁה וּבָנָיו וְאִשְׁתּוֹ אֶל-מֹשֶׁה אֶל-הַמִּדְבָּר אֲשֶׁר-הוּא חֹנֶה שָׁם הַר הָאֱלֹהִים. ו וַיֹּאמֶר אֶל-מֹשֶׁה אֲנִי חֹתֶנְךָ יִתְרוֹ בָּא אֵלֶיךָ וְאִשְׁתְּךָ וּשְׁנֵי בָנֶיהָ עִמָּהּ. ז וַיֵּצֵא מֹשֶׁה לִקְרַאת חֹתְנוֹ וַיִּשְׁתַּחוּ וַיִּשַּׁק-לוֹ וַיִּשְׁאֲלוּ אִישׁ-לְרֵעֵהוּ לְשָׁלוֹם וַיָּבֹאוּ הָאֹהֱלָה. ח וַיְסַפֵּר מֹשֶׁה לְחֹתְנוֹ אֵת כָּל-אֲשֶׁר עָשָׂה יְהוָה לְפַרְעֹה וּלְמִצְרַיִם עַל אוֹדֹת יִשְׂרָאֵל אֵת כָּל-הַתְּלָאָה אֲשֶׁר מְצָאָתַם בַּדֶּרֶךְ וַיַּצִּלֵם יְהוָה. ט וַיִּחַדְּ יִתְרוֹ עַל כָּל-הַטּוֹבָה אֲשֶׁר-עָשָׂה יְהוָה לְיִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר הִצִּילוֹ מִיַּד מִצְרָיִם. י וַיֹּאמֶר יִתְרוֹ בָּרוּךְ יְהוָה אֲשֶׁר הִצִּיל אֶתְכֶם מִיַּד מִצְרַיִם וּמִיַּד פַּרְעֹה אֲשֶׁר הִצִּיל אֶת-הָעָם מִתַּחַת יַד-מִצְרָיִם. יא עַתָּה יָדַעְתִּי כִּי-גָדוֹל יְהוָה מִכָּל-הָאֱלֹהִים כִּי בַדָּבָר אֲשֶׁר זָדוּ עֲלֵיהֶם. יב וַיִּקַּח יִתְרוֹ חֹתֵן מֹשֶׁה עֹלָה וּזְבָחִים לֵאלֹהִים וַיָּבֹא אַהֲרֹן וְכֹל זִקְנֵי יִשְׂרָאֵל לֶאֱכָל-לֶחֶם עִם-חֹתֵן מֹשֶׁה לִפְנֵי הָאֱלֹהִים. יג וַיְהִי מִמָּחֳרָת וַיֵּשֶׁב מֹשֶׁה לִשְׁפֹּט אֶת-הָעָם וַיַּעֲמֹד הָעָם עַל-מֹשֶׁה מִן-הַבֹּקֶר עַד-הָעָרֶב. יד וַיַּרְא חֹתֵן מֹשֶׁה אֵת כָּל-אֲשֶׁר-הוּא עֹשֶׂה לָעָם וַיֹּאמֶר מָה-הַדָּבָר הַזֶּה אֲשֶׁר אַתָּה עֹשֶׂה לָעָם מַדּוּעַ אַתָּה יוֹשֵׁב לְבַדֶּךָ וְכָל-הָעָם נִצָּב עָלֶיךָ מִן-בֹּקֶר עַד-עָרֶב. טו וַיֹּאמֶר מֹשֶׁה לְחֹתְנוֹ כִּי-יָבֹא אֵלַי הָעָם לִדְרֹשׁ אֱלֹהִים. טז כִּי-יִהְיֶה לָהֶם דָּבָר בָּא אֵלַי וְשָׁפַטְתִּי בֵּין אִישׁ וּבֵין רֵעֵהוּ וְהוֹדַעְתִּי אֶת-חֻקֵּי הָאֱלֹהִים וְאֶת-תּוֹרֹתָיו. יז וַיֹּאמֶר חֹתֵן מֹשֶׁה אֵלָיו לֹא-טוֹב הַדָּבָר אֲשֶׁר אַתָּה עֹשֶׂה. יח נָבֹל תִּבֹּל גַּם-אַתָּה גַּם-הָעָם הַזֶּה אֲשֶׁר עִמָּךְ כִּי-כָבֵד מִמְּךָ הַדָּבָר לֹא-תוּכַל עֲשֹׂהוּ לְבַדֶּךָ. יט עַתָּה שְׁמַע בְּקֹלִי אִיעָצְךָ וִיהִי אֱלֹהִים עִמָּךְ הֱיֵה אַתָּה לָעָם מוּל הָאֱלֹהִים וְהֵבֵאתָ אַתָּה אֶת-הַדְּבָרִים אֶל-הָאֱלֹהִים.

Exodus 18:1

Toen Jithro, een priester van Midjan, de schoonvader van Mozes vernam al, wat God gedaan had voor Mozes en voor Israël, Zijn volk, dat de Eeuwige Israël gevoerd had uit Egypte.

Rashi
Wat hoorde hij dat hij kwam? Van de splitsing van de Rode Zee en de oorlog tegen Amalek. Meer informatie in het artikel: Tora-exegese 97: wat Jitro hoorde - Exodus (18:1).

Midrash Rabbah
Dit is de betekenis van het vers (Numeri 27:10) "Beter een nabije buur dan een broer op afstand." De nabije buur heeft betrekking op Jithro; een broer op afstand refereert aan Ezau.

Exodus 18:2

Nam Jithro, de schoonvader van Mozes, Tsippora, de vrouw van Mozes, nadat deze haar had teruggezonden.

Mechilta; Rashi
Toen God tegen Mozes in Midian zei: "Ga, terug naar Egypte", "Mozes nam zijn vrouw en zonen." Toen Aäron hem later ontmoette "bij de berg van God", zei hij tegen hem: "Wie zijn deze?" Mozes zei: "Dit is mijn vrouw met wie ik trouwde in Midian en dit zijn mijn kinderen." "Waar neem je ze mee naar toe?", vroeg Aäron. "Naar Egypte," zei Mozes. Aäron zei tegen Mozes: "We treuren al over degenen die in Egypte zijn, en jij stelt voor hun aantal toe te voegen!" Dus Mozes zei tegen Zipporah: "Keer terug naar je vaders huis." En zijn nam haar twee zonen en ging weg.

Exodus 18:11

Nu weet ik dat de Eeuwige groter is dan alle goden.

Mechilta; Rashi
Dit vertelt ons dat hij volledige kennis had van de afgoden in de wereld, want hij had ze allemaal aanbeden.

Zohar
De Tora kon niet eerder aan Israël worden gegeven totdat Jithro, de grote en voorname priester van de gehele heidense wereld zijn geloof in God opbiechtte.

Exodus 18:13

Het geschiedde de volgende morgen, toen zette Mozes zich neder, om het volk te richten; en het volk stond bij Mozes van de ochtend tot de avond.

Talmoed, Shabbat 10a
Elke rechter die oordeelt naar de volledige waarheid zelfs voor één uur, beschouwt de Tora alsof hij een partner van God is in het scheppingswerk.

Exodus 18:17-19

Hierop zeide de schoonvader van Mozes tot deze:...Welnu luister naar mijn stem, ik wil u raden.

Rashi
Waarom werd Jithro Yeter genoemd? Omdat hij een hoofdstuk toevoegde (yiteir) aan de Tora.

Meer in onze special: Torastudie (deel VIII): Exodus 18-23.