Seraphinus Cumiranus

Wanneer je op zijn naam googled, dan is het enige wat je vindt dat hij een boek geschreven heeft getiteld Conciliatio locorum communium sacrae scripturae. Wie is de man en wat is zijn boek?

Leven

Over het leven van Seraphinus Cumiranus is heel weinig bekend. In het lexicon van C.G. Jöcher is het enige wat er over hem vermeld staat dat hij een rooms-katholiek theoloog was en rond het midden van de zestiende eeuw leefde.

Werk

Over zijn werk, de Conciliatio, valt iets meer te vertellen. De volledige titel luidt: Conciliatio locorum communium sacrae scripturae, quae inter se pugnare videntur, "vereniging van bewijsplaatsen van de heilige Schrift welke met elkaar schijnen te strijden". Het betreft hier dus een werk dat schijnbare tegenstrijdigheden in de Bijbel probeert op te lossen. Het boek is opgedragen aan Clement de Monelia en bevat epigrammen van Franciscus Zucharenus Feltrensis, Bernardini Feliciani en Petrus Bizzarus.

De schijnbare tegenstrijdigheden worden door Cumiranus contrapositiones genoemd en in drie boeken (libri) behandeld. Eerst 369 contrapositiones uit het Oude Testament inclusief de apocriefen, dan 151 uit de evangeliën om af te sluiten met 85 uit de brieven van Paulus en de algemene zendbrieven. In totaal 605.

Het werk van Cumiranus heeft vanaf het eerste verschijnen in 1555 vele herdrukken gehad tot in de zeventiende eeuw toe, Onderstaande lijst bevat alle edities voor zover die via worldcat.org te achterhalen zijn:

• 1555, Vannes
• 1556, Parijs
• 1557, Antwerpen
• 1558, Parijs; Antwerpen
• 1559, Parijs; Antwerpen
• 1560, Antwerpen
• 1561, Antwerpen
• 1576, Parijs
• 1665, Wenen

Hiernaast verzorgde John Jones (1623, Douay) een samenvatting in 112 pagina's met als imprint Conciliatio omnium fere locorum totius Sacrae Scripturae, quae inter se pugnare videntur. A Seraphino Cumirano Feltrensi minoritanae familiae olim edita. Nunc nouissimè per succinctam epitomen explicata, opera & studio E.D.M. Leandri à S. Martino [d.i. John Jones]

Gezien deze vele herdrukken is het ook niet verwonderlijk dat wij in de theologische literatuur uit de zestiende en zeventiende eeuw referenties naar Cumiranus' werk vinden. Bijvoorbeeld bij Gisbertus Voetius, "De insolubilibus (ut vocant) scripturae", in: Disputationes selectae, 1:49 en James Ussher, "Chronologia sacra", in: The Whole Works, 11:594. Ook meer recentere werken die de schijnbare tegenstrijdigheden in de Bijbel tot onderwerp hebben, maken gebruik van Cumiranus, bijvoorbeeld, John W. Haley, An Examination of the Alleged Discrepancies of the Bible, 1874.