De katholieke Kerk anno 2007

Eén van de oudste instituten ter wereld beleeft momenteel de moeilijkste periode uit haar geschiedenis. De spanning tussen het behouden van de traditionele waarden en de moderne behoeften was nog nooit zo groot. Zal er opnieuw eensgezindheid komen of wordt de barst een kloof? Onze huidige paus Benedictus XVI, de Duitser Joseph Ratzinger, staat bekend om zijn strenge bewaking van de orthodoxie van de Rooms-katholieke Kerk. Dat hij een traditionalist is, blijkt ook uit zijn vorige functie. Die bestond namelijk uit het onderhouden van de christelijke dogma’s. Niet zo lang geleden deed hij deze reputatie weer alle eer aan door de samenvatting van de laatste bisschoppensynode in 2005, wel heel erg naar zijn hand te zetten. De paus is van mening dat het Latijn dringend aan een revival toe is. Hij verplicht nog net niet dat de volledige eucharistie opnieuw in het Latijn moet doorgaan, maar hij wil wel dat de voornaamste liturgische gebeden in de ‘christelijke taal’ gelezen worden. Ook vindt hij dat de seminaristen deze taal terug beter onder de knie zouden moeten hebben, omdat alle internationale ontmoetingen van de kerkgemeenschap dan terug in het Latijn kunnen doorgaan (iets dat voor hem strikt noodzakelijk is).

Hij is een halsstarrige voorstander van het celibaat en noemt het zelfs ‘een zegen voor de Kerk’. Dit is iets zeer ingrijpends in een mensenleven en een beslissing die eigenlijk iedereen voor zich zou moeten maken. Hij legt de priesters hiermee een zeer zware verplichting op, terwijl geen mens zich in de positie bevindt om dit voor iemand anders te beslissen. Hij gaat hierin zelfs nog een stapje verder. Nu zouden volgens hem ook katholieke politici niet meer positief mogen stemmen voor wetten die euthanasie, abortus of homohuwelijken goedkeuren. Indien zij dit wel doen, volgt er voor hen een uitsluiting van de eucharistie. Aangezien deze politici hier volledig vrij in zouden moeten zijn en het absoluut niet bepaalt of zij al dan niet ‘goede gelovigen’ zijn, is dit een op zijn minst opvallende uitspraak. Maar mogelijk probeert de paus hier de Italiaanse politiek te beïnvloeden. De centrumlinkse regering-Prodi werkt aan een wettelijke regeling voor samenwonende homokoppels en het is algemeen geweten dat de Kerk hier resoluut tegen is.

Op het gebied van seksualiteit is de Kerk altijd zeer consequent gebleven. Zo worden bijvoorbeeld abortus en het gebruik van condooms zelden getolereerd. Toch lijkt de waanzin hieromtrent nooit zo groot als nu. Terwijl geboortebeperking en aidsbestrijding van het allergrootste belang zijn, maken de tegenstanders hiervan hun standpunt des te duidelijker. De aartsbisschop van Nairobi bijvoorbeeld, houdt een jaarlijkse ‘condoomverbranding’ om zijn visie openbaar te maken en zoveel mogelijk mensen zijn mening op te dringen. Zulke dingen zijn gewoon gevaarlijk als je denkt aan de enorme problematiek rond dit thema. Ook mensen die overtuigd zijn van het nut van het condoom, durven hier vaak niet voor uit te komen. Zo verklaarde een priester die op de verbranding aanwezig was, dat hij een man had afgeraden een condoom te gebruiken, terwijl hij eigenlijk wist dat dit wel een goed idee was. De man was de priester om raad komen vragen nadat zijn vrouw hem had voorgesteld met een condoom te vrijen. De priester durfde niet anders dan dit te verbieden, omdat hij niet goed wist of God hem nog als gelovige zou zien als hij het goedkeurde. Als het gaat om mensenlevens redden, is wat de Kerk als ‘goed’ of ‘slecht’ beschouwt niet hoofdzakelijk. In het belang van veel mensen zou de Kerk juist een belangrijke positie moeten innemen in het bestrijden van aids en dit gebeurt voorlopig absoluut niet.
Ook had Benedictus nog andere opvallende, zeer markante boodschappen. Zo vindt hij het blijkbaar nodig om hertrouwde mensen nog wel toe te laten tot de eucharistie, maar hen enkel de communie te laten ontvangen indien zij geen seks hebben. Zoiets is in de huidige samenleving volledig achterhaald en doet ook helemaal niet ter zake.

De uitspraken van Ratzinger kunnen niet op veel bijval rekenen in de katholieke gemeenschap omdat deze besluiten zeer moeilijk zijn uit te voeren zijn in praktijk. Steeds meer mensen nemen zijn woorden niet meer ernstig. Er wordt dan waarschijnlijk ook veel minder belang aan gehecht dan de top van de Kerk vermoedt. Misschien denkt zij zelfs dat haar wil nog steeds wet is, wat voor veel mensen al lang niet meer geldt. Hoeveel hertrouwde koppels zouden nu immers de communie niet durven te ontvangen, terwijl zij wel seks hebben? Volgens een onderzoek van Belang Van Limburg en Gazet Van Antwerpen is zelfs 80% van de priesters voor de afschaffing van het celibaat. De meerderheid hiervan zegt dat dit de oorzaak is van het nijpend tekort aan pastoors. Wellicht deelt de overgrote massa deze mening volledig. Veel leken begrijpen immers ook niet waarom dit celibaat voor de Kerk zo belangrijk is. Opvallend is dat 58% van de ondervraagde priesters zelfs vindt dat vrouwen in aanmerking moeten komen voor het ambt, iets wat voor de paus uiteraard geen optie is.

Claudio Hummens, een Braziliaans kardinaal, vertelde in een interview dat het celibaat geen dogma is, maar een interne regeling van de Kerk en dat er daarom vanaf gestapt kan worden. Dit bewijst maar dat ook in de kringen van de hoge clerus niet iedereen tegen het priesterhuwelijk is gekant.
Veel parochies delen dezer dagen hun pastoor. Dit komt niet alleen door het tekort aan priesters, maar evenzeer door de snelle daling van het kerkbezoek. Men maakt er dan ook werk van om de vieringen terug toegankelijker te maken. Het Latijn opnieuw introduceren is hierbij een grote hindernis. Dit maakt de afstand tussen de priester en de gelovigen alleen maar groter en zo krijgen de mensen die zich hiervoor inzetten het deksel op de neus. Het geeft blijk van weinig appreciatie voor hun werk en is ook enorm demotiverend. Toch zien we op sommige gebieden ook vooruitgang. Zo heeft een groep Spaanse bisschoppen een tijdje geleden verklaard dat zij niet langer tegen het gebruik van het condoom is, maar enkel wanneer het gaat om aidsbestrijding. Veel mensen weten hier niets van en zijn ervan overtuigd dat iedereen binnen de kerkgemeenschap dezelfde mening deelt. Dit maakt duidelijk dat ook wij ons niet mogen blindstaren op de negatieve gevoelens die Kerk hierover uit, maar dat we moeten openstaan voor diegenen die de discussie wel willen aangaan.

Vroeger had de Kerk een grote macht over het leven van gewone mensen en hoewel dit zeker niet meer voor iedereen geldt, weigert de top van de Kerk voorlopig mee te groeien in onze moderne maatschappij. De gelovige gemeenschap daarentegen houdt er wel vooruitstrevende ideeën op na. We kunnen hieruit concluderen dat de leiding van de Kerk steeds wereldvreemder wordt en de noodzaak van evolueren echt niet ziet.