Veranderd Godsbeeld en negatieve theologie

Het Godsbeeld (de voorstelling die we van God hebben) is veranderd. Van een verpersoonlijkte God (zoals in de bijbel, God & Jezus) is men gegaan naar “het goddelijke”, iets onbepaalds. Een bespreking. Vroeger was God een opperrechter; hij zou het laatste woord hebben over straf en beloning. God had ook een positie van koning tov zijn onderdanen. Hij was letterlijk heer en meester.

Dat beeld is nu onpopulair geworden. God wordt nu gezien als een soort alomtegenwoordige kracht in ons en in de wereld, iets onpersoonlijks. Tegelijk is er een tendens naar de negatieve theologie. Theologie is het denken over God. Itt positieve theologie dat focust op het uitleggen van wie God is, legt negatieve theologie de nadruk op het onuitspreekbare van God, het onvatbare mysterie. In zo’n ongedefinieerde goddelijke kracht kan iedereen (behalve de atheïsten) zich terugvinden, in de verpersoonlijkte God niet.

Die negatieve theologie heeft wederom te maken met het einde van de Grote Verhalen en de pluralisering. Men durgt niet meer zeggen wàt precies de waarheid is; de veelheid aan religieuze vormen en tradities die naast elkaar leven kunnen niet meer genegeerd worden zodat het moeilijk wordt een duidelijk afgebakend godsbeeld tot uitverkoren uit te roepen.

Welk Godsbeeld?

Het “iets” gaat in de kern over hetzelfde – het geloof in een bijzondere kracht – maar laat tevens toe zich aan te passen aan de religieuze verscheidenheid. Iedereen staat vrij het concreet in te vullen vanuit een eigen culturele inbedding. Die concrete invulling is evenwel onuitspreekbaar, je kan er niet over discussiëren want het hangt af van individu tot individu.

Het verandert ook de kijk tov andere godsdiensttradities. Bij het tegenkomen van andere godsdiensten – neem bv het hindoeïsme – was men vroeger op de eerste plaats verbaasd. Nu zien we wel allerlei vreemde rituelen maar gaat het au fond over hetzelfde als bij ons, de Goddelijke kern.

Misschien kunnen we godsdienst in de post-moderne samenleving vergelijken met een noot. Als je ze niet pelt en enkel van buitenaf beschouwt kan je er niets mee doen. Pas als je voldoende pelt kom je steeds bij eenzelfde hetzelfde uit, namelijk het goddelijke, de kern.

Ietsisme als anti-gif

Tegelijk is het ietsisme een soort reactie op het fundamentalisme. Fundamentalisten zijn ervan overtuigd alles te weten over God, ze hebben het (volledige) licht gezien. De ietsist daarentegen zegt enkel te weten dat er iets is maar durft voor de rest niet te ver uit te spreken, te speculeren.