De postmoderne Moslim en de postmoderne Christen

Dat er met de postmoderne context een nieuwe context is, valt niet te ontkennen. Het is interessant om te zien hoe de christen en de moslim hiermee op verschillende wijze omgaan.

De post-moderne Christene

Hoe gaat de post-moderne Christene om met de uitdagingen van de nieuwe context?

Veel Christenen zijn vandaag gechoqueerd door het verregaand consumentengedrag. Ze vinden het geen manier van omgaan met de traditie. Het lijkt echter dat indien Christenen werkelijk een keuze maken voor hun traditie, ze enkel nog fundamentalist kunnen worden. De Christelijke fundamentalist heeft namelijk het gevoel de waarheid te hebben gevonden, een zekerheid die aantrekkelijk is voor de traditionalist die blijft geloven in zijn traditie.

Toch doorgaan de meeste Christenen een individueel proces : ook zij moeten hun identiteit opbouwen door voortdurend bewuste keuzes te maken. De meeste Christenen nemen daarom een kritische houding aan tov de traditie; ze nemen ze niet zomaar voor waar aan.

Het is namelijk best mogelijk een post-moderne Christene te zijn. Het Christendom – de Christelijke traditie – kan functioneren als een soort zingevingshorizon. Het geeft zin en oriëntatie aan het leven. De vraag is dan hoe dat Christendom zich moet presenteren. Het is de vraag naar de recontextualisering : hoe past de traditie zich aan aan de context?

Om te functioneren in de post-moderne wereld hoort de Christelijke traditie zich te presenteren als een open verhaal. Waar het Groot Verhaal zich voordoet als een allesoverheersend eenheidsmodel biedt het open verhaal de vrijheid gevolgd te worden of niet. Zo kan de godsdienst een vrije keuze worden. Door het feit dat mensen bewust kiezen voor dergelijke traditie blijft ze ook levendig, dit itt de vastgeklikte traditie van de fundamentalist waarbinnen elke vrijheid ontnomen wordt.

De post-moderne Moslim

Hoe gaat de Moslim om met de Westerse post-moderne wereld? Een extra dimensie wordt hier toegevoegd omdat de Moslims in het Westen zijn losgekoppeld van hun thuisland waar de Islam een evidentie is.

De detraditionalisering die plaatsvindt is hierdoor nog veel radicaler dan voor ons. Marokkanen van de 2e en 3e generatie bv. zijn niet opgevoed in een wereld waarin iedereen Moslim is; de 1e generatie daarentegen was nog Moslim omdat hun hele dorp Moslim was. Een kind opvoeden in het Westen is daarom geen evidente onderneming want de traditionele ondersteuning valt weg.

2e en 3e generatie-Moslims zetten zich gemakkelijk af tegen het geloof van hun ouders (net zoals wij tegenover het Katholieke). Ze gaan op zoek naar het authentieke, de échte Islam, itt die van hun ouders die erg traditioneel getint is. Ze zoeken naar de authentieke Islam voorbij de culturele inbedding; ze proberen de godsdienst te ontdoen van hun (Westerse) context om de culturgebonden praktijken te overstijgen. De manier waarop is niet altijd even gelukkig – internet, google... Het resultaat is een individualisering van het geloof, ook hier een soort bricolage. Ze komen terecht bij heel fundamentalistische vormen van de Islam, een herbronning, een ontdekking van de vroege wortels. In vergelijking met de Islam zijn de meeste Katholieke jongeren veel minder bezig met religie, met het authentieke Katholicisme.

Moslimjongeren wél : ze ethnitiseren de Islam, maken er een soort nieuwe grensloze natie van. In een eerste beweging wordt de godsdienst losgekoppeld van de culturele achtergrond. In een 2e beweging wordt de Islam zelf een soort nationaliteit. Mijn nationaliteit is mijn godsdienst. Het is de eerste identiteitsbepaler.

Vooral 2e en 3e generaties worstelen met zo’n identiteit. Ze voelen zich noch hier, noch in hun land van oorsprong thuis : ik ben geen Belg, ik ben geen Marokkaan, ik ben Moslim. Deze ethnitisering gebeurt echter niet alleen door de Moslims zelf, ook de media dragen sinds 2001 hun steentje bij. Eerst hadden we gastarbeiders, dan Marokkanen, nu Moslims. Dit is een post-modern gebruik van de Islam. De godsdienst wordt aangewend om de eigen identiteit te bepalen. De jonge Moslims zijn niet noodzakelijk diep gelovig, de Islam is een merknaam geworden. In feite kan men ze zelfs zien als moslim-consumenten naast de werkelijke fundamentalisten en de authentieke traditionalisten.