Torastudie 90: splitsing van de Riet Zee - Exodus (14:21)

Alle natuurlijk objecten werden geschapen op voorwaarde dat ze de wil van de rechtvaardige zouden gehoorzamen zelfs als het tegen de natuurwetten in zou gaan. Als ze dat niet zouden doen, dan zouden ze niet alleen ophouden te bestaan maar het zou zijn alsof ze nooit geschapen zouden zijn. Als de Riet Zee niet haar water scheidde, zou het nooit meer water hebben. Door het akkoord na te nakomen is het verzekerd van continuïteit.

De Riet Zee keert terug naar haar sterkte

Nadat de Kinderen van Israël door het gescheiden water van de Riet Zee liepen, strekte Mozes zijn hand over de zee uit; en de zee keerde naar haar sterkte terug.

In het Hebreeuws wordt 'naar haar sterkte' vertaald met l'eitano. Dit bestaat uit dezelfde letters als het woord litna'o (naar haar bepaling).

De Misdrasj vertelt: Op de derde dag van de schepping, maakte God droog land uit het water en verzamelde het water op één plek waar het de zee vormde. Hij kwam overeen met de zee dat het de Israëlieten zou toestaan over droog land te passeren en dan de Egyptenaren zou overspoelen. Dit vers kan gelezen worden als 'de zee keerde terug naar haar bepaling.'

Het vers verwijst dus naar haar terugkeer in haar voormalige toestand. Was echter niet de bepaling dat de wateren gescheiden moesten worden? Het terugkeren naar haar sterkte lijkt wat meer te zijn dan een terugkeer van haar natuurlijke toestand.

In Talmoed Choellin 7a staat dat Rabbi Pinchas ben Yair tegen de rivier Ginai zegt om het water te scheiden. Toen de rivier weigerde zei hij: "Als je het niet doet, zal ik bepalen dat er geen water meer in zal stromen." Als dit ook geldt voor de Rode Zee, dan is het terugkeren naar haar voormalige sterkte een bewijs van het vervullen van het akkoord met God.

Een voorwaardelijke wereld

De Baal Shem Tov breidde dit principe uit naar de gehele schepping: alle natuurlijk objecten werden geschapen op voorwaarde dat ze de wil van de rechtvaardige zouden gehoorzamen zelfs als het tegen de natuurwetten in zou gaan. Als ze dat niet zouden doen, dan zouden ze niet alleen ophouden te bestaan maar het zou zijn alsof ze nooit geschapen zouden zijn. Als de Riet Zee niet haar water scheidde, zou het nooit meer water hebben. Door het akkoord na te nakomen is het verzekerd van continuïteit.

Er zijn twee redenen waarom dit moeilijk te begrijpen is:

• objecten zijn onafhankelijk
• ons tijdschema is de enige die bestaat

Jodendom wijst dit af. Alle objecten bestaan omdat God hem voortdurend schept. Ten tweede is God niet gebonden aan ons tijdschema (God staat buiten de schepping).

De 'bepaling' van de Riet Zee houdt in dat er een voorwaardelijk wettelijke overeenkomst is. Als de voorwaarde niet vervuld wordt, dan was er nooit een overeenkomst geweest.

De sterkte van de Zee

Waarom was het voor God noodzakelijk om op het moment van de schepping van de zee een akkoord te sluiten? Zijn macht is immers onbeperkt.

Het antwoord kan gevonden worden in het woord l'eitano (sterkte) dat zinspeelt op litna'o (bepaling). De voorwaardelijke schepping geeft de sterkte van de zee aan.

Rashi stelt dat de wereld werd geschapen ter wille van Israël en de Tora. Dit kan op twee niveaus worden begrepen:

• Het volk Israël moet Gods wil op aarde uitvoeren (simpel niveau);
• Door de vervulling van Israël wordt de aarde een 'woonplaats' voor God (diep niveau).

Wanneer wonderen geschieden is dit geen onderbreking van hun natuurlijk bestaan, maar een voortzetting en vervulling. Zij worden dingen wier bestemming verbonden is met het wonderlijke en eeuwige bestaan van Israël, en hun wonderbaarlijke en eeuwige realisatie van het goddelijke doel.

Meer is te lezen in mijn special Tora-exegese (deel VII): Exodus 10-17.