De synagoge: interieur, belangrijke personen en boeken

De synagoge (sjoel) kent haar eigen specifieke interieur (aron-hakodesj, paroget, sefer-Tora, mappa, malboesj, amoed, biema, jad, neer-tamied), belangrijke personen (de rabbijn, de gazan, de koree, de gabbaj, de sjammasj) en boeken (het goemasj, de sidoer (tefille), het magzor). In dit artikel worden alle termen uitgelegd aan de hand van het boek Badèrech van rabbijn ing. Vorst.

Het interieur van de synagoge (sjoel)

aron-hakodesj
Dit is de kast waarin de Tora-rollen liggen. De kast staat geplaatst richting Jeruzalem. In Jeruzalem is de kast geplaatst in de richting van de Tempelberg waar ooit de Tempel stond.

paroget
Dit is het gordijn dat hangt voor de aron-hakodesj.

sefer-Tora
Dit is de Tora-rol met de vijf boeken van Mozes. De rollen zijn met de hand beschreven.

mappa en malboesj
Deze zijn om de sefer-Tora gewikkeld. Ze zijn meestal versierd met een zilveren schild en een kroon of twee siertorens.

amoed
De lessenaar voor de gazan die voor of rechts van de aron-hakodesj staat.

biema (almemmor)
Dit is de verhoging waar vandaan de Tora wordt voorgelezen.

jad
Het aanwijsstokje dat gebruikt wordt voor het lezen uit de Tora. Het heeft de vorm van een hand.

neer-tamied
Dit is het eeuwig brandend licht, o.a. om de zevenarmige kandelaar in de Tempel te herinneren.

---

Belangrijke personen in de synagoge (sjoel)

de rabbijn
Deze kijkt of de sjoeldienst en het gebed aan de eisen voldoen, conform de Sjoegan Aroeg. Ook zorgt hij er voor dat de sfeer zodanig is dat innerlijke gevoelens die de woorden van het gebed moeten bezielen, kunnen worden opgewekt en versterkt.

de gazan = de voorzanger
Deze leidt de gebeden. Hij staat bij de amoed.

de koree = de persoon die uit het sefer-Tora voorleest
De Tora kent 54 sidrot. Iedere Sjabbat leest meen één sidra die uit zeven par'sjijot bestaat. De koree laaint vanaf de biema de sidra.

de gabbaj
Deze regelt de algemene gang van zaken in de sjoel. Hij bepaalt wie er voorleest, wie de aron-hakodesj opent, etc. Ook vangt hij vreemdelingen op en regelt dat ze bijvoorbeeld kunnen eten bij gastgezinnen.

de sjammasj
Dit is de assistent van de gabbaj.

---

Boeken in de synagoge (sjoel)

het goemasj
Alle vijf boeken van Mozes.

de sidoer = tefille
Dit is het gebedenboek met ochtend-, middag- en avondgebeden, het bensjen en verschillende beragot.

het magzor
Het gebedenboek voor een speciaal feest. Zo bestaan er meerdere magzoriem.

---

Hoe denkt u over de synagoge? Geef uw mening!

Bent u ooit wel eens in een synagoge geweest? Zo ja, tijdens een dienst? Wat vindt u van de sfeer? Wat valt u op qua verschillen met bijvoorbeeld een kerk en een moskee?

Geef uw mening weer onderaan in het reactieblokje!

Meer over de synagoge is te lezen in mijn special De synagoge - Beth HaKnesset: oorsprong en geschiedenis.