Torastudie 84: de Joodse kalender (Exodus 12:2)

Het eerste dat de nieuw geboren natie Israël werd verteld zodra ze zich voorbereidden Egypte te verlaten was niet zichzelf te besnijden, een staat uitroepen of matzot bakken; het is het formuleren van een Joodse kalender. Tijd is immers de kostbaarste bron. Tijd is alles wat we hebben. De manier waarop we tijd ervaren definieert wie en wat we zijn. De Joden hebben waarschijnlijk de meest complexe kalender van de mensheid.

De zonne- en maancylci zijn niet in één systeem verenigbaar

De 29,5 dag maancyclus is de bron voor de tijdeenheid die we 'maan' noemen; de 365,25 dag zonnecyclus produceert de jaar cyclus van seizoenen die we 'jaar' noemen. Het probleem is dat deze twee cycli niet met elkaar verenigbaar zijn. Het maanjaar is 11 dagen korter dan het zonnejaar.

Dus de meeste kalender kiezen één van deze systemen. De maan gebaseerde Moslim kalender negeert de zonnecyclus compleet. En de Gregoriaanse kalender negeert de maancyclus geheel.

Negentien-jarige cyclus

In het eerste gebod opgedragen aan het volk Israël instrueerde God Mozes de Joodse kalender te baseren op de fasen van de maan, maar het ook gelijk te laten lopen met de seizoenen van de zon. De enige manier is een negentienjarige cyclus te vormen die zes verschillende jaar typen insluiten: het Joodse jaar bestaat uit 12 of 13 maanden en is of 353, 354, 355, 383, 384, 385 dagen lang.

Op het derde jaar van de 19-jarige cyclus wordt een extra maand toegevoegd die bijna de kloof dicht. Op het zesde jaar wordt het proces herhaald. Op het achtste jaar, plaatst een 13de maand het zonnejaar een paar dagen vooruit. Maar niet voor lang. Spoedig loopt het weer achter. Slechts op het 19de jaar komen de twee tijdcycli weer samen.

Waarom zo gecompliceerd?

De Joodse tijd is gebaseerd op de opkomst en ondergang van de maan. Net zoals de maan ervaren we tijden van neergang, zelfs momenten van duisternis om opnieuw op te stijgen tot volledige verlichting. We leven onze levens met de maan omdat we de onderscheidende kwaliteiten van maanenergie wensen te gebruiken: haar moed en creativiteit, haar capaciteit tot wedergeboorte.

Maar we willen onze levens ook de zekerheid en continuïteit van de zon geven. Het leven moet creatief zijn, maar ook gegrondvest zijn in waarheden; leven is over eeuwige zelf herontdekking, maar ook vol vertrouwen en gelijkmatigheid.

Het is niet makkelijk om op twee tijdstromen tegelijk te rijden. Het makkelijkste is om te kiezen voor één pad. Maar Joden staan berucht om hun weigering te kiezen voor de makkelijke oplossing.

Meer is te lezen in mijn special Tora-exegese (deel VII): Exodus 10-17.