Tehilliem: Psalm 8 - een Joodse uitleg

HaShem (God) heeft de mens de Tora geschonken om het leven te verheffen. Zelfs de engelen wilden de Tora hebben vanwege de spirituele waarheden. Maar zij konden niet zoals de mens kiezen om HaShems wil te doen. De mens kan door naleving van de Tora over de schepping heersen. Wanneer de mens kiest voor de wil van HaShem zal het leven verheven worden. In dit artikel de commentaren van Joodse wijzen en de visie van Etsel.

Tekst Psalm 8

Voor den koorleider. Op de Gittiet-instrument. Een psalm van David. Eeuwige, onze Heer, hoe machtig is op heel de aarde Uw naam. U die uw majesteit over de hemel spreidt. Door het gestamel van pasgeborenen en zuigelingen hebt U de grondslag van macht gelegd ondanks tegenstanders vijand en wreker tot zwijgen te brengen. Wanneer ik uw hemel zie, het werk van Uw vingers, de maan, de sterren, die U een plaats gaf, wat is dan de sterfelijke de mens, dat U aan hem zou denken, een mensenkind, dat U zich om hem bekommert?! Toch maakte U hem maar weinig minder dan goddelijke wezens. Met waardigheid en schoonheid hebt U hem bekroond, heerschappij hebt U hem gegeven over het werk van Uw handen, alles hebt U aan zijn voeten gelegd: schapen en runderen allen tezaam en ook de dieren van het veld, de vogels in de lucht, de vissen van de zee voor hem die langs de zeeroutes vaart. Eeuwige, onze Heer, hoe machtig is Uw naam over heel de aarde.

Hebreeuwse tekst van Psalm 8

א לַמְנַצֵּחַ עַל-הַגִּתִּית מִזְמוֹר לְדָוִד. ב יְהוָה אֲדֹנֵינוּ מָה-אַדִּיר שִׁמְךָ בְּכָל-הָאָרֶץאֲשֶׁר תְּנָה הוֹדְךָ עַל-הַשָּׁמָיִם. ג מִפִּי עוֹלְלִים וְיֹנְקִים יִסַּדְתָּ-עֹזלְמַעַן צוֹרְרֶיךָ לְהַשְׁבִּית אוֹיֵב וּמִתְנַקֵּם. ד כִּי-אֶרְאֶה שָׁמֶיךָ מַעֲשֵׂה אֶצְבְּעֹתֶיךָ יָרֵחַ וְכוֹכָבִים אֲשֶׁר כּוֹנָנְתָּה. ה מָה-אֱנוֹשׁ כִּי-תִזְכְּרֶנּוּ וּבֶן-אָדָם כִּי תִפְקְדֶנּוּ. ו וַתְּחַסְּרֵהוּ מְּעַט מֵאֱלֹהִים וְכָבוֹד וְהָדָר תְּעַטְּרֵהוּ. ז תַּמְשִׁילֵהוּ בְּמַעֲשֵׂי יָדֶיךָ כֹּל שַׁתָּה תַחַת-רַגְלָיו. ח צֹנֶה וַאֲלָפִים כֻּלָּם וְגַם בַּהֲמוֹת שָׂדָי. ט צִפּוֹר שָׁמַיִם וּדְגֵי הַיָּם עֹבֵר אָרְחוֹת יַמִּים. י יְהוָה אֲדֹנֵינוּ מָה-אַדִּיר שִׁמְךָ בְּכָל-הָאָרֶץ.

Toelichting op Psalm 8

de engelen wilden de Tora
Volgens Alshich zeiden de engelen de eerste passage van Davids Psalm 8 toen zij om de Tora vroegen. Ze wisten heel goed dat er in de Tora facetten zijn die engelen niet kunnen vervullen. Ze wilden echter de spirituele waarheden van de Tora. Zij voelden dat mensen het niet waard waren.

de Tora is aan de mens geschonken om beslissingen te nemen; te kiezen voor de wil van HaShem (God)
Maar de volgende passage vertelt het allemaal. Uit den mond van kinderen en zuigelingen hebt Gij sterkte gegrondvest, uw tegenstanders ten spijt, om vijand en wraakgierige te doen verstommen. Zelfs de kleinste mensen zijn machtiger dan alle andere schepsels omdat hij in het bezit is van de spraak. De Tora is voor de mens omdat die dagelijkse beslissingen moet nemen. Engelen hebben geen inzicht in wat de Tora precies wil. Hun bestaan staat los van het maken van keuzen. Te kiezen te doen wat HaShem (God) wil is het leven verheffen. Geen engel kan dit bevatten.

de Tora verheft het leven
Buitenstaanders denken dat de Tora het leven ontneemt. In werkelijkheid verheft de Tora juist het leven. In een wereld van toenemende secularisatie is het van belang de waarden van de Tora te benadrukken. Dit moet op een actieve wijze geschieden. We kunnen er niet op vertrouwen dat onze kinderen passief de waarden van de Tora zullen absorberen.

de Tora leert dat de mens verantwoordelijk is voor het heersen over de schepping
De Tora leert ons verantwoordelijkheden te nemen. Gij doet hem heersen over de werken uwer handen, alles hebt Gij onder zijn voeten gelegd: schapen en runderen altegader en ook de dieren des velds, de vogelen des hemels en de vissen der zee, hetgeen de paden der zeeën doorkruist.

de naam van HaShem verbindt het meest wereldlijke met het meest spirituele
De Psalm eindigt met O Here, onze Here, hoe heerlijk is uw naam op de ganse aarde. Dit principe is zo mooi en bevestigt het leven. Alles in het leven, van het meest wereldlijke tot het meest spirituele, is met elkaar verbonden door het woord van HaShem en als het opgevolgd wordt dan kan alles in deze positieve termen gevoeld worden.

Visie van Etsel op Psalm 8

Niet gelovige mensen doen alsof de Tora het leven beperkt. Ze zien de geboden als beklemmend. Neem bijvoorbeeld de Sjabbatsrust. Ongelovigen zien dit als belastend; een dag waarop niets mag. Ze willen bezig zijn net zoals doordeweeks. Het liefst moeten winkels e.d. open zijn. Ze denken dat het slecht is voor de economie wanneer de winkels dicht zijn. Maar het is allang aangetoond dat de mens gewoon niet constant in de weer kan zijn. Burn-out is een bekend verschijnsel geworden in onze moderne maatschappij en tast juist de economie aan. Mensen kunnen gewoon de stress niet aan en worden ziek zodat ze niet meer kunnen werken. Alleen al om die reden is het goed dat we één keer per week een rustdag hebben. Maar rusten betekent niet niets doen en de hele dag in uw bed blijven liggen. Religieuze Joden bestuderen de Tora op Shabbat en onthouden zich alleen van wereldse zaken. Het is een dag om God te dienen. Door onze gedachten op God te richten laden we onze accu weer op voor de komende werkweek. We zijn geestelijk sterk geworden en kunnen er weer zes dagen tegen.
Daarnaast leert de Tora ons onze verantwoordelijkheden te nemen. Het Jodendom is een moralistische godsdienst waarbij de mens om elkaar moet geven. Zonder Tora weten we niet goed hoe we met elkaar om moeten gaan. Veel van de rechtspraak die we kennen is ontleend uit de Tora. Dat impliceert dus dat de Tora sowieso al van invloed is in onze maatschappij. Kortom, zelfs ongelovige mensen maken 'onbewust' gebruik van wetten uit de Tora. En dat kan ook niet anders omdat het God is die het hele leven tot in de details bepaalt. Wij hebben alleen maar een vrije wil in de beslissing om God wel of niet te dienen. Wanneer we weten dat God het hele leven bepaalt waarom maken we het ons dan niet gemakkelijk door sowieso voor God te kiezen. Dit kan ons leven alleen maar verheffen.

Meer Psalmen zijn te lezen in onze special Psalmenstudie: Psalm 1 tot en met Psalm 15.