Tehilliem: Psalm 5 - een Joodse uitleg

Psalm 5 is één van de gebeden die in De Psalmen is terug te vinden. Wat Joden al duizenden jaren weten is nu ook wetenschappelijk aangetoond: bidden helpt. Of je door bidden langer leeft zoals wetenschappers denken, is moeilijk vast te stellen. Dat lot ligt in de handen van HaShem. Wat wel zeker is, is dat we de tijd die we hier op aarde rondbrengen positief moeten gebruiken om dichter bij HaShem te komen door de strijd aan te binden met de kwade neigingen. In deze Psalm de commentaren van Joodse wijzen. Ook vindt u de visie van Etsel.

Tekst Psalm 5

Een psalm van David. Hoor mijn woorden, Eeuwige, sla acht op mijn klagen. Luister naar mijn hulpgeroep, mijn koning en mijn God, tot U richt ik mijn bede. In de morgen wend ik mij tot U en wacht. U bent een God die zich niet verheugt in het kwaad, bij U is de misdaad niet welkom. Gewetenlozen houden geen stand onder de blik van Uw ogen.
.....
.....
Laat hen boeten, God, laat hen in hun eigen valkuil lopen. Verstoot hen om hun grote wandaden, want ze zijn opstandig tegen U. Er is vreugde bij allen die schuilen bij U, Eeuwige jubel omdat U hen beschermt, wie Uw naam beminnen juichen U toe! U zegent de rechtvaardigen, Eeuwige, als een schild beschut hen Uw genade.

De Hebreeuwse tekst van Psalm 5

א לַמְנַצֵּחַ אֶל-הַנְּחִילוֹת מִזְמוֹר לְדָוִד. ב אֲמָרַי הַאֲזִינָה יְהוָה בִּינָה הֲגִיגִי. ג הַקְשִׁיבָה לְקוֹל שַׁוְעִי מַלְכִּי וֵאלֹהָי כִּי-אֵלֶיךָ אֶתְפַּלָּל. ד יְהוָה בֹּקֶר תִּשְׁמַע קוֹלִי בֹּקֶר אֶעֱרָךְ-לְךָ וַאֲצַפֶּה. ה כִּי לֹא אֵל חָפֵץ רֶשַׁע אָתָּה לֹא יְגֻרְךָ רָע. ו לֹא-יִתְיַצְּבוּ הוֹלְלִים לְנֶגֶד עֵינֶיךָ שָׂנֵאתָ כָּל-פֹּעֲלֵי אָוֶן. ז תְּאַבֵּד דֹּבְרֵי כָזָב אִישׁ-דָּמִים וּמִרְמָה יְתָעֵב יְהוָה. ח וַאֲנִי בְּרֹב חַסְדְּךָ אָבוֹא בֵיתֶךָ אֶשְׁתַּחֲוֶה אֶל-הֵיכַל-קָדְשְׁךָ בְּיִרְאָתֶךָ. ט יְהוָה נְחֵנִי בְצִדְקָתֶךָ לְמַעַן שׁוֹרְרָי הושר (הַיְשַׁר) לְפָנַי דַּרְכֶּךָ. י כִּי אֵין בְּפִיהוּ נְכוֹנָה קִרְבָּם הַוּוֹת קֶבֶר-פָּתוּחַ גְּרֹנָם לְשׁוֹנָם יַחֲלִיקוּן. יא הַאֲשִׁימֵם אֱלֹהִים יִפְּלוּ מִמֹּעֲצוֹתֵיהֶםבְּרֹב פִּשְׁעֵיהֶם הַדִּיחֵמוֹ כִּי-מָרוּ בָךְ. יב וְיִשְׂמְחוּ כָל-חוֹסֵי בָךְ לְעוֹלָם יְרַנֵּנוּ וְתָסֵךְ עָלֵימוֹוְיַעְלְצוּ בְךָ אֹהֲבֵי שְׁמֶךָ. יג כִּי-אַתָּה תְּבָרֵךְ צַדִּיק יְהוָה כַּצִּנָּה רָצוֹן תַּעְטְרֶנּוּ.

Toelichting op Psalm 5

Wetenschappelijke bewijs: bidden helpt!
In twee verschillende studies is aangetoond dat bidden helpt. Voor een Jood klinkt dit dwaas. Na eeuwen langen Psalmen te hebben opgezegd zijn Joden al lang overtuigd van de positieve effecten van bidden. Wat opviel in de studies is dat de effecten zichtbaar zijn wanneer de gebeden met anderen gereciteerd worden (dat is goed voor iemands gezondheid) en dat begrepen moet worden wat gereciteerd wordt (dat is goed voor iemands positieve emoties).

Psalm 5 op twee niveaus
Veel mensen begrijpen bepaalde teksten van de Psalmen niet. Eén zo'n tekst is Psalm 5. Er wordt op twee niveaus gesproken. David beschrijft iemand die loyaal is aan de Tora en uitroept: "Wanneer ik kan spreken, HaShem, luister, en zelfs als ik mijn bezorgdheden niet kan uitdrukken in woorden begrijp ze." Hij gaat dan verder door te spreken over hen die onoprecht zijn in hun verbondenheid met de Tora en met hun gebeden, zodat HaShem hen wegjaagt. HaShem verafschuwt bloeddorstige en bedrieglijke mensen. Koning David vraagt HaShem hem te leiden op het pad van Zijn rechtvaardigheid en het pad voor hem te effenen, omdat zijn vijanden naar elke stap van hem kijken. Hoe kan een gewone Jood zich met David identificeren?

Vind uzelf in elke Psalm
Rabbijn Nachman van Breslov zegt dat de essentie van het reciteren van de Psalmen is om uzelf te vinden in elke Psalm. Want de Psalmen zijn gemaakt voor de hele Gemeenschap van Israël en elk individu in het bijzonder. Al de kwade neigingen waarmee iedere persoon geconfronteerd wordt, worden uitgelegd in de Psalmen. David bad tot HaShem om gered te worden van de kwade neigingen. Hoewel u misschien niet achtervolgd wordt door mensen die u willen doden zoals bij David het geval was, heeft u wel last van de kwade neigingen in uzelf. U moet HaShem om hulp vragen. HaShem beschermt met een schild tegen de kwade neigingen. Er is geen reden tot wanhoop omdat David ons hoop heeft gegeven. We moeten onze harten toespreken met de unieke woorden van David.

Dichter bij HaShem komen door gebed
Of je door bidden langer leeft zoals wetenschappers denken, is moeilijk vast te stellen. Dat lot ligt in de handen van HaShem. Wat wel zeker is, is dat we de tijd die we hier op aarde rondbrengen positief moeten gebruiken om dichter bij HaShem te komen door de strijd aan te binden met de kwade neigingen. Het zoeken naar HaShem zal hopelijk leiden tot bescherming van HaShem. Met de woorden van Deuteronomium 4:29 "En dan zult gij daar den Here, uw God, zoeken en Hem vinden, wanneer gij naar Hem vraagt met uw ganse hart en met uw ganse ziel."

Mening van Etsel over Psalm 5

Veel mensen denken dat bidden niet helpt. Zij kennen echter de kracht van het gebed niet. Orthodoxe Joden bidden drie keer op een dag. De gebeden staan vast zodat de gedachten niet gaan afdwalen en de gebeden worden in het meervoud uitgesproken zodat niet egocentrisch wordt gedacht. Al eeuwen bidden Joden. Zou het niet helpen dan zouden ze dat allang niet meer doen. Bidden werkt alleen als er rechtstreeks tot God wordt gebeden. Een bemiddelaar, zoals bij het christendom - Jezus, kent het Jodendom niet. Alleen God kan zonden vergeven en hulp bieden. Of iemand door bidden langer zal leven en of hij geneest van een ziekte is niet aan te tonen. Dat ligt in de handen van God. Maar wel staat vast dat bidden de mens dichter bij God brengt. En dat is precies wat God verlangt van de mens.

Meer Psalmen zijn te lezen in onze special Psalmenstudie: Psalm 1 tot en met Psalm 15.