God: een kabbalistische kijk op God ("licht") - Joodse visie

Kabbala is de diepste dimensie van de Tora. Hier kunnen de fijnste subtiliteiten van Gods wijsheid gevonden worden. De wereld van de Kabbala handelt over een verborgen dimensie van de realiteit en de woorden en concepten die gebruikt worden zijn radicaal verschillend van die we gewend zijn in het dagelijks leven. In dit artikel wordt slechts een miniem aspect van de Tora belicht volgens de Kabbala. Het gaat over spiritueel licht. Licht dat aanwezig is in de verborgen essentie van al het bestaan. N.B. In dit artikel worden Adam en Eva tezamen aangeduid als Adam (de eerste mens).

God, spiritueel licht en relatie

De Schepping is door God tot stand gebracht om het voor ons mogelijk te maken een relatie met God aan te gaan. De relatie die aan de basis ligt van de Schepping -de relatie tussen mens en God- begint met de schepping van "licht". In Genesis 1:1-3 (eerste dag van de Schepping) gaat het over een ander soort licht dan in Genesis 1:14-16 (vierde dag van de Schepping). De Kabbala noemt het ohr aiyn sof (de verschijning van Gods licht). God is Eén en zo is het "licht". Deze creatie is de geboorte van de relatie en deze geboorte wordt uitgedrukt door "licht". Het "licht" van de eerste dag is de uitdrukking en manifestatie van God. Zonder dit "licht" is er geen leven mogelijk. Dit "licht" maakt het bestaan zinvol. God verheft het leven. Het creëert de mogelijkheid van een spiritueel leven en het plaatst een relatie met God binnen het bereik van elk mens.

Het zoeken naar Eén, het zoeken naar God

Door God te zoeken, zoeken we naar Eén, de eenheid en gemeenschap van het feitelijke absolute bestaan. Niet voor niets zegt de Jood het Shema: "Hoor Israël, de Heer is onze God, God is Eén." Het leven is de mogelijke relatie met Eén, met God. Het Shema bestaat in het Hebreeuws uit 25 letters. En het woord "licht" is het 25ste woord in de Tora. Het getal 25 speelt een belangrijke rol in de Tora. Waar een toespeling is op het getal 25 vind je ook God en "licht".

Adam en het verborgen "licht"

Adam heeft een intens bewustzijn van God. Hij realiseert echter niet dat een kleine afstand van God rampzalig is voor hem en de rest van de wereld.

Volgens de Talmoed was het "licht" slechts 36 uur aanwezig in de wereld na de Schepping. Daarna werd het verborgen. Waarom? God creëerde in het verborgen "licht" een kosmisch raamwerk voor het fundamentele dynamiek van het bestaan van de mens; het wordt genoemd: verberg-en-zoek. Het "licht" moest niet onweerstaanbaar zijn voor de mens.

Wat is Gods antwoord op Adams blunder? God zoekt de mens en vraagt "Waar ben je?" - ayekoh- (Genesis 3:8-9). God weet natuurlijk waar Adam is. Maar in het woord 'ayekoh' ligt een verborgen boodschap. 'Ayekoh' heeft de numerieke waarde van 36. Bovendien komt het woord licht 36 keer voor in de Tora. Dat komt overeen met het aantal uur dat het "licht" aanwezig is in de wereld. Dus God gebruikt het woord 'ayekoh' om Adam te wijzen op de consequentie van zijn handeling. De diepere betekenis van 'ayekoh' is 'waar is het "licht"?' Adam heeft de mogelijkheid om het "licht" te openbaren. Wanneer God het "licht" verborgen heeft, heeft Adam de vrije keuze om het te openbaren en een echte relatie met God aan te gaan. Maar Adam kiest voor afstand. Hierdoor blijft het "licht" verborgen, maar wordt niet gedoofd.

Abraham is spiritueel licht

Na Adam duurt het tweeduizend jaar voor iemand opstaat om het potentieel van het "licht" te openbaren. Abraham is het licht. De generaties voor Abraham zijn leeg en donker. Abraham is het licht van het bestaan. Abraham moet tien testen ondergaan. De laatste test is het vastbinden van zijn zoon Izaäk. Abraham gaat samen met Izaäk 'daar' (koh) naar toe. Dat betekent 'naar het licht'. Nu heeft God antwoord op de vraag aan Adam "Waar is het licht?" (ayekoh). Het licht is bij Abraham. Opnieuw zien we het getal vijfentwintig.

Mozes, Tora en het Verborgen "Licht"

Het Joodse Volk verblijft in Egypte als slaaf. Op spiritueel niveau is Egypte een zwart gat. Een plek waaruit niets kan ontsnappen zelfs geen licht. Het lijkt erop dat het "licht" van Abraham in Egypte wordt bedreigd. Maar dan komt Mozes. Opnieuw komt het woord 'koh' in de Tora voor (Exodus 2:11-12), met dezelfde numerieke waarde vijfentwintig. Mozes is een man van "licht" zoals Abraham. Hij gaat het Joodse Volk leiden naar een "licht" voor zichzelf. Het "licht" van de relatie tussen God en de mens zit verborgen in de Tora.

In Exodus 34:29 staat: Nu geschiedde het: toen Mozes afdaalde van de berg Sinaï, met de twee tafelen van het 'Getuigenis" in de hand van Mozes, toen hij afdaalde van de berg, - en Mozes wist niet, dat de huis van zijn aangezicht straalde, doordien hij met Hem gesproken had.

Mozes' gezicht straalde van het "licht".

Operatie "licht" de wereld op

Het verbond tussen God en het Joodse volk dat wordt bezegeld op de Berg Sinaï ligt verankerd in de Tora, evenals het "licht".

Adam blijkt niet in staat te zijn Gods "licht" te openbaren in de wereld. De Schepping wacht op Sinaï. De zesde dag van de Schepping is een toespeling op de zesde dag van de maand Sivan, de dag waarop de Tora wordt geschonken.

De zesde dag van de Schepping is zowel de dag waarop de eerste mensen wordt geschapen als de dag waarop zij falen het "licht" te openbaren. De zesde dag van de maand Sivan is zowel de dag waarop het Joodse Volk de Tora accepteert als de dag waarop het "licht" gaat schijnen. Adams blunder valt dus op de schouders van het Joodse Volk. In Jesaja 42:6 staat: Ik, de Here, heb u geroepen in gerechtigheid, uw hand gevat, u behoed en u gesteld tot een verbond voor het volk, tot een licht der naties.

Het doel van de Schepping kan niet worden vervuld tot het Joodse volk Egypte verlaat en de Tora ontvangt op de Berg Sinaï. Vanaf dat moment worden ze een licht voor de naties en brengen bewustzijn van God in de gehele wereld.

Op het eind is er "Licht"

Na de blunder van Adam vertelt God dat de mens moet sterven en dat het baren van kinderen een moeilijk ervaring wordt. Maar wanneer God klaar is met het vertellen van de gevolgen kleedt Hij Adam en zijn vrouw. Hier toont God zich genadig. Het Hebreeuwse woord dat voor de kleding gebruikt wordt is 'ohr'. 'Ohr' betekent ook "licht". Hiermee geeft God aan dat het "licht" uiteindelijk zal worden geopenbaard.

Het licht dat op Zion zal schijnen is niets anders dan het verborgen licht van de Schepping.

Meer over God is te lezen in mijn special Wat is God en welke relatie hebben we met Hem? -Joodse visie.