Kerstnacht en de Zeven Werken van Barmhartigheid

Wat hebben Kerstnacht en de Zeven Werken van Barmhartigheid met elkaar gemeen? Daarvoor moeten we een heel stuk terug gaan in de tijd. Toen we nog (heel wat) jonger waren, sloeg men ons op school om de oren met de Zeven Werken van Barmhartigheid ! Maar wie kent ze nu nog ? En hoe werd Le Reveillon of Kerstnacht gevierd in de Middeleeuwen ?

De Zeven Werken van Barmhartigheid

De zeven werken van barmhartigheid zijn door de Christelijke kerk opgesteld als daden van naastenliefde, gericht op het lenigen van nood of het wegnemen of verzachten van het lijden van de naaste. Ze werden lang na de dood van Christus ontleend aan bijbelgedeelten uit Matteüs en Tobias.
Zes van de zeven werken zijn gebaseerd op woorden van Jezus van Nazareth in Mattheus 25:35 en 36.

• Want ik had honger en jullie hebben mij te eten gegeven.
• Ik had dorst en jullie hebben mij te drinken gegeven.
• Ik was vreemdeling en jullie hebben mij opgenomen.
• Ik was naakt en jullie hebben mij gekleed.
• Ik was ziek en jullie hebben naar mij omgezien.
• Ik zat in de gevangenis en jullie kwamen naar mij toe.

Volgens Mattheus 25:40 zei Jezus verder : "Ik verzeker jullie, alles wat je hebt gedaan voor één van mijn minste broeders, heb je voor mij gedaan". Tot de twaalfde eeuw sprak de Christelijke leer derhalve over slechts zes werken van barmhartigheid.

Het Zevende Werk

In de dertiende eeuw werd voegde de Kerk een zevende werk toe aan het lijstje, naar het apocriefe bijbelboek Tobit, waar in 2: 2-7 wordt verteld dat Tobias een dode begraaft.

Op een rijtje

• De zeven werken van barmhartigheid zijn dus :
• de hongerigen spijzigen,
• de dorstigen laven,
• de vreemdelingen huisvesten,
• de naakten kleden,
• de zieken verzorgen,
• de gevangenen bezoeken, en
• de doden begraven.

Le Reveillon - Kerstnacht

Le Réveillon, het feestmaal in de kerstnacht, is een overvloedig en rijk maal. Het is het meest feestelijke maal van het jaar en wordt vooral genoten in dankbaarheid. Het gebruik van Kerstnacht gaat terug tot in de vroege Middeleeuwen en het veel latere Angelsaksische Thanksgiving werd er van afgeleid.

De Middeleeuwen

In de middeleeuwen stonden in deze kerstnacht de deuren van de meeste huizen gastvrij open, zoals de poorten van kastelen en boerenhoeven, de deuren van ambachtslieden en van de burgers in de stad. Deze nacht was elke pelgrim en eenieder die arm, eenzaam of verdrietig was een welkome gast om de feestvreugde zelfs onaangekondigd te komen delen. In afwachting van deze gast was het de gewoonte voor meer personen te dekken dan er aanwezig waren.

Gastvrijheid

Wanneer de familie devoot naar de nachtmis ging bleef de deur open en het vuur en het licht bleef branden. De tafel was gedekt, zodat de vreemdeling die aanklopte ongehinderd kon aanschuiven bij de warme haard en zich alvast een glas kon inschenken...

In de Provence kent men op heden nog de woorden van de Pater Familias, "wij zijn dankbaar dat wij dit maal met zovelen mogen genieten, laten wij hopen dat wij volgend jaar niet met minder zullen zijn..."