De geloofsgemeenschap "Amish"

De Amish zijn een religieuze gemeenschap in Noord-Amerika, die na verschillende schisma's ontstonden uit de Protestanten en Anabaptisten

Het Christendom

Na de dood van Christus schieten de aanhangers van de christelijke godsdienst als paddestoelen uit de grond. Rond het jaar 330 wordt, na veel vervolgingen en martelaars, het christianisme of het katholicisme de feitelijke staatsgodsdienst van het (reeds in verval zijnde) Romeinse keizerrijk. Dat laatste wordt verder in de vernieling gedraaid door horden barbaren zoals de Vandalen, de Goten, de Visigoten, enzovoort, maar de katholieke godsdienst, volledig gekoppeld aan de staat, houdt onvermoeibaar stand en overheerst na de vele opeenvolgende oorlogen finaal zowat in heel Europa.

De Kloosters

Reeds rond anno 600 vindt de monnik Benedictus dat de religie veel te werelds is geworden, waaruit vele kloosters voortkomen. Er ontstaan eigenlijk twee verschillende katholieke godsdienstige belevenissen ; de wereldse met de politieke leiders en de meer religieuze in de kloosters, waar men terug in armoede en eenvoud leeft. Rond anno 1300 borrelen de eerste Reformanten op, die de terugkeer eisen van de godsdienstige belevenis in eenvoud en volgens de bijbel, en weg willen van de wereldsheid. Die sukkelaars kregen natuurlijk meteen de wind van voren van de machthebbers, die danig schrik hadden hun jobke te verliezen...

Luther en de Protestantse Reformatie

In de jaren 1500 lag de katholieke Kerk grondig overhoop met een oneindig gekibbel over de meest futiele theologische details. Veel van al dat gebekvecht had trouwens niet te maken met religieuze overtuigingen, maar eerder met politieke en religieuze dominantie, vermits kerk en staat één waren. Dat kabbelt voort tot Luther in Duitsland in 1517 de kramp krijgt van de vele schandalen en algemene corruptie in de Kerk, na duizend jaar onafgebroken bewind. Eén van zijn klachten was bijvoorbeeld de verkoop van aflaten om de bouw van de St-Pieters kathedraal in Rome te financieren... Luther kreeg uiteraard geen gelijk van de Paus en werd stante pede geëxcommuniceerd, wat leidde tot de afscheuring van de Protestantse Reformatie.

Zwingli en de Anabaptisten

Maar ook Zwingli in Zwitserland ging dezelfde weg op. Nochtans blijven bij beiden vele overeenkomsten met de Kerk bestaan ; zo blijft de nauwe band tussen kerk en staat behouden en blijft ook het concept van het doopsel bij de geboorte bestaan. In 1525 ontstaat in Zwitserland een nieuwe beweging, die zowel het eerste als het tweede concept overboord kapt en opteert voor het doopsel van de volwassene, uit persoonlijke overtuiging. Deze mensen noemen zich de Anabaptisten of "opnieuw gedoopten".

De Anglicaanse Kerk

In 1527 komt Henry VIII van Engeland, na ettelijke andere romances (...), de wondermooie Anne Boleyn tegen en wil daarom meteen af van zijn Spaanse vrouw Catherine. Die is echter de nicht van Karel V, keizer van het heilige Romeinse rijk, en een annulatie van zijn huwelijk door de Paus is politiek niet aanvaardbaar. Hij beweegt hemel en aarde, maar zonder resultaat. In 1532 wordt Anne Boleyn zwanger en kon The King's Great Matter niet langer wachten... Henry VIII richt dan maar "zijn eigen" Anglicaanse Kerk op, waarin hij wel mocht scheiden en hertrouwen. Joepie ! Daarop wordt hij echter door de Paus geëxcommuniceerd en vermits Kerk en Staat één waren, worden meteen ook alle Engelsen mee uit de katholieke Kerk getrapt...

Calvijn

In 1535 doet de Franse John Calvin het in Zwitserland nog eens over met het Calvinisme, dat in Schotland leidt tot de Presbyteriaanse kerk, in Frankrijk tot les Huguenots, in Holland tot opstand tegen het Spaanse gezag en in Engeland tot de Puriteinen, die de Anglicanen niet radicaal genoeg vinden...

De Mennonieten

Het afscheuren was daarmee echter nog niet gedaan want de Protestanten bleven onderling nog verder kibbelen. In 1537 vond een deel van de Anabaptisten dat het echte geloof niet streng genoeg werd opgevolgd, en ... juist ..., zij scheurden zich dus ook nog maar eens af en noemden zich de Mennonieten, naar de Nederlandse priester Menno Simmons. Deze zweren elke inmenging van de staat af en baseren zich op de bijbel om ook zichzelf af te sluiten van andersdenkenden, uit vrees voor "besmetting". Ze geraken meer en meer verspreid in dunbevolkte streken over heel Europa om te ontsnappen aan de persecutie en worden hoofdzakelijk landbouwers. De twee grootste groepen zijn de Zwitserse Broeders, die in hun eigen land echter zeer zwaar vervolgd werden en de Nederlandse Mennonieten.

De Amish

Na verloop van tijd splitsten de Mennonieten zich ook nog eens op in verschillende sektes, die allemaal een piepklein verschil hebben in de interpretatie van hun beleving. Kerkleider Jacob Amman wordt nochtans ongerust over het verslappen van het geloof en de belevenis ervan en scheurt zich nog maar eens af van de Mennonieten. Zijn volgelingen noemen zich the Amish. Hun voornaamste doelstellingen zijn het geloof, de naastenliefde, de verwerping van moderne uitvindingen (aangezien deze de verloedering van de moraal kunnen teweeg brengen) en de religieuze beleving in de gemeenschap.

Persecutie

Tijdens de volgende 200 jaar worden deze mensen ongenadig vervolgd en gedood door zowel katholieken als protestanten, vermits zij de scheiding van kerk en staat eisen en geen volledige autoriteit van de staat erkennen. Zij betekenden aldus een gevaar voor de machthebbers, wat uiteindelijk niet veel met godsdienst te maken had...

De Nieuwe Wereld

In 1693 excommuniceren de Mennonieten en de Amish mekaar (...) en gaan elk hun eigen weg. Rond 1720 wordt de toestand in Europa door oorlog, armoede en vervolging zo slecht dat zowel Mennonieten als de Amish naar de Nieuwe Wereld vertrekken, aangelokt door het aanbod van William Penn in Penn Sylvania (de wouden van Penn). In Europa leven op heden geen Amish meer, wel nog Mennonieten, die trouwens over heel de wereld verspreid zijn.
De diverse sekten blijven intussen lustig onder mekaar bekvechten over theologische details, meestal in de praktische religieuze beleving, en rond 1880 splitsen de Amish zich op in de uiterst conservatieve Old Amish Order en de Amish-Mennonieten, die later opgaan in de Mennonieten.

De Hutterieten

De Anabaptisten tellen tenslotte nog een andere niet onbelangrijke splintergroep, de Hutterieten, wiens naam voortkomt van Jacob Hutter. Hun gemeenschap is eigenlijk de oudste van de groep en is gebaseerd op gelijkaardige overtuigingen als de Amish en de Mennonieten, maar de Hutterieten leven echter in volledige commune, zonder enig persoonlijk bezit. Meteen zijn ze ook de langst bestaande en meest succesvolle commune-gemeenschap uit de geschiedenis. Ze zijn zeer terughoudend en wonen in het noorden van de VS en in Canada. Tot voor enkele jaren was het moeilijk over hen informatie te vinden, maar recent hebben ze een eigen website opgericht op http://www.hutterites.org/organizationStructure.htm