Torastudie 63: Stierf Jakob? - Genesis (49:33)

In het beschrijven van het begeven van de geest van Jakob, vermijdt de Tora het gebruik van het woord vayamat (en hij stierf). In plaats daarvan wordt het eufemisme gebruikt 'zijn geest begaf het' en 'hij werd verzameld tot zijn volk.' Toch zegt Rabbi Jochanan dat onze vader Jakob niet stierf. Een overdenking van Rebbe Menachem Mendel Schneerson over Genesis 49:33.

Genesis 49:33

Toen Jakob geëindigd had zijn zonen bevelen te geven, trok hij zijn voeten terug op het bed en gaf de geest, en hij werd tot zijn voorgeslacht vergaderd.

Spiritueel of letterlijk

Jakob leeft spiritueel voort omdat zijn invloed voortleeft. Maar dit betekent dat Jakob niet uniek zou zijn omdat alle rechtvaardigen voortleven. Hun positieve invloed gaat voort zolang als hun onderricht wordt bestudeerd, hun aanwijzingen worden opgevolgd en hun daden nagestreefd. Zij leven zelfs meer voort omdat hun zielen relateren aan hun volgelingen vrij van fysieke beperkingen van tijd en ruimte.

Alleen in het geval van Jakob weigert de Tora te spreken over 'dood.' Het feit dat de balsemers hem balsemden was slechts omdat hij voor hen dood leek, maar in werkelijkheid leefde hij.

Werkelijkheid in twee dimensies

Er bestaan twee perspectieven op de werkelijkheid:

• De realiteit gedefinieerd door de Tora, waarin Jakob niet sterft.
• De realiteit van de prijzers, balsemers en begravers die een levenloos Jakob waarnemen.

Het verschil tussen deze perspectieven is of we de realiteit waarnemen in spirituele of fysieke termen: in spirituele termen blijft Jakob in leven; in fysieke termen is Jakob dood.

Maar Rashi stelt dat de Tora getuigt dat er een hoger plan van realiteit is, een realiteit waar Jakob fysiek levend blijft. Door te stellen dat Jakobs leven spiritueel eeuwig is maar niet fysiek, wordt het los getrokken van de waarheid. En alles over Jakob is waar. Dat de mensen Jakob als fysiek dood ervaren wil niet zeggen dat de beschrijving van de Tora onjuist is. De Tora beschouwt Jakob levend en levend op dezelfde manier als zijn nakomelingen, als zielen wonend in fysieke lichamen. Het gaat om een hogere realiteit waarin de waarheid en eeuwigheid van Jakob nooit wordt geschikt, noch op spiritueel niveau noch op fysiek niveau.

Het mogelijk maken van het onmogelijke

Wat betekent dit voor ons die waarde hechten aan de realiteit gedefinieerd door onze vijf zintuigen en de wetten van de natuur?

Toen Mozes opsteeg naar de hemel om de Tora te ontvangen, maakten de engelen bezwaar. Mozes antwoordde: Wat staat er in de Tora geschreven? "Ik ben de Heer Uw God die u uit het land Egypte heeft bevrijd?" Zijn jullie afgedaald naar Egypte? Waren jullie slaaf van de Farao? Wat zegt het nog meer? "Je zult geen vreemde goden hebben." Wonen jullie onder afgoden aanbidders? "Herdenk de Shabbat." Werken jullie? "Spreek geen valse getuigenis." Doen jullie zaken? "Eer je vader en je moeder." Hebben jullie ouders? "Dood niemand?" "Steel niet." Is er jaloezie onder jullie?

De Tora is een document voor de sterfelijke mens om het fysieke leven te heiligen. Ogenschijnlijk zijn alle geboden fysieke activiteiten. Zelfs de meer spirituele geboden (Tora-studie, gebed, liefde en ontzag voor God) zijn daden die uitgevoerd worden door de fysieke hersenen, hart en lippen.

• De Tora is onderworpen aan de wetten van de natuur en kan ze niet overstijgen.
• De Tora beperkt zichzelf tot het fysieke rijk omdat haar functie is de fysieke realiteit te ontwikkelen.

Jakob sterft voor de waarnemers, want de Tora opereert binnen de fysieke realiteit; maar op hetzelfde ogenblik is de Tora vrij van haar grenzen en verdragen. De Tora is noch onderworpen aan de natuurlijke realiteit noch ervan gescheiden. Het omvat zowel het natuurlijke als het bovennatuurlijke, overstijgt de natuur zelfs als het het definieert en maakt de werkelijkheid onmogelijk zelfs als het slechts de meest natuurlijke middelen gebruikt om dit te doen.

Meer informatie is te vinden in mijn special Tora-exegese (deel V) - Genesis 49-50.