Torastudie 61: Jakobs laatste woorden 1 - Genesis (49:1-9)

In Genesis 49:1-9 wordt verhaald over Jakobs laatste woorden tot zijn zonen, Ruben, Simon, Levi en Juda. Jakob vertelt aan zijn zonen hoe het in de toekomst zal gaan. Juda zal het koningschap krijgen en niet Ruben.

Genesis 49:1-9

En Jakob ontbood zijn zonen en zei: Komt bijeen, opdat ik u bekend maak, wat u in toekomende dagen wedervaren zal. Verzamelt u en luistert, gij zonen van Jakob, luister naar Israël, uw vader. Ruben, mijn eerstgeborenen zijt gij, mijn sterkte en de eersteling mijner kracht, de voornaamste in hoogheid, de voornaamste in vermogen. Gij, die opbruist als water, gij zult de voornaamste niet zijn, omdat gij uws vader bed beklommen hebt; toen hebt gij het ontwijd. Hij heeft mijn legerstede beklommen. Simon en Levi zijn broeders; hun gereedschappen zijn werktuigen van geweld. Mijn ziel heeft geen deel aan hun beraadslagingen, mijn geest sluit zich niet aan bij hun vergadering, want in hun toorn hebben zij mannen gedood en in hun moedwil hebben zij runderen de pezen doorgesneden. Vervloekt zij hun toorn, want die is hevig, en hun grimmigheid, want die is hard. Ik zal hen verdelen onder Jakob en verstrooien onder Israël. Juda, u zullen uw broeders loven, uw hand zal zijn op de nek uwer vijanden, voor u zullen uws vaders zonen zich neerbuigen. Een leeuwenwelp is Juda; na de roof zijt gij omhoog geklommen, mijn zoon; hij kromt zich, legt zich neder als een leeuw of als een leeuwin; wie durft hem op te jagen?

De volledige tekst in het Hebreeuws luidt:
א וַיִּקְרָא יַעֲקֹב אֶל-בָּנָיו וַיֹּאמֶר הֵאָסְפוּ וְאַגִּידָה לָכֶם אֵת אֲשֶׁר-יִקְרָא אֶתְכֶם בְּאַחֲרִית הַיָּמִים. ב הִקָּבְצוּ וְשִׁמְעוּ בְּנֵי יַעֲקֹב וְשִׁמְעוּ אֶל-יִשְׂרָאֵל אֲבִיכֶם. ג רְאוּבֵן בְּכֹרִי אַתָּה כֹּחִי וְרֵאשִׁית אוֹנִי יֶתֶר שְׂאֵת וְיֶתֶר עָז. ד פַּחַז כַּמַּיִם אַל-תּוֹתַר כִּי עָלִיתָ מִשְׁכְּבֵי אָבִיךָ אָז חִלַּלְתָּ יְצוּעִי עָלָה. {פ}

ה שִׁמְעוֹן וְלֵוִי אַחִים כְּלֵי חָמָס מְכֵרֹתֵיהֶם. ו בְּסֹדָם אַל-תָּבֹא נַפְשִׁי בִּקְהָלָם אַל-תֵּחַד כְּבֹדִי כִּי בְאַפָּם הָרְגוּ אִישׁ וּבִרְצֹנָם עִקְּרוּ-שׁוֹר. ז אָרוּר אַפָּם כִּי עָז וְעֶבְרָתָם כִּי קָשָׁתָה אֲחַלְּקֵם בְּיַעֲקֹב וַאֲפִיצֵם בְּיִשְׂרָאֵל. {פ}

ח יְהוּדָה אַתָּה יוֹדוּךָ אַחֶיךָ יָדְךָ בְּעֹרֶף אֹיְבֶיךָ יִשְׁתַּחֲווּ לְךָ בְּנֵי אָבִיךָ. ט גּוּר אַרְיֵה יְהוּדָה מִטֶּרֶף בְּנִי עָלִיתָ כָּרַע רָבַץ כְּאַרְיֵה וּכְלָבִיא מִי יְקִימֶנּוּ.

Genesis 49:1

Hierop ontbood Jakob zijn zonen en zei: verzamelt u, opdat ik u te kennen geve, wat u zal wedervaren in latere dagen.

Talmoed, Pesachim 56a:
Jakob wenste aan zijn zonen de einde der dagen te openbaren waarop de Goddelijke Aanwezigheid van hem vertrok.

Genesis 49:5

Simon en Levi zijn broeders.

Midrash Rabbah:
Jakob zei tegen hen: Jullie waren broeders voor Dina, maar jullie waren geen broeders voor Jozef.

Genesis 49:5

Wapenen van geweld zijn hun bezittingen.

Midrash Rabbah:
Jakob zei tegen Simon en Levi: Deze instrumenten zijn door jullie gestolen. Ze zijn niet van jullie maar van Ezau tegen wie werd gezegd: "En je zal met het zwaard leven."

Lubavitcher rebbe:
Waarom haat Ezau Jakob? Waarom bestaat Ezau eigenlijk? Waarom is er kwaad in onze wereld? Kwaad bestaat omdat het veel krachtiger is dan goedheid. Kwaadheid bestaat om goedheid uit te buiten. De ziel van Ezau weet dit - dat hij bestaat om zijn jongere broer te dienen.

Genesis 49:6

Want in hun toorn hebben zij mannen gedood, en door hun vriendelijkheid hadden zij stieren verlamd.

Rashi:
"In hun woede doodden zij een man" - de inwoners van Sichem, die niet meer weerstand konden bieden dan een enkele mens.

Genesis 49:7

Vervloekt zij hun toorn.

Midrash Rabbah; Rashi:
Zelfs wanneer hij hen berispt, vervloekte hij alleen hun toorn; dus Baalam zegt (Numeri 23:8): "Hoe kan ik vervloeken die God niet heeft vervloekt?

Genesis 49:7

Ik verdeel hen onder Jakob en verstrooi hen onder Israël.

Rashi; Lekach Tov
De stam Levi ontving geen provincie in het Heilige Land (zoals de andere stammen) -alleen steden verspreid over het land. En al de armen, schrijvers en leraren van Israël, die over het land verspreid zijn, zijn van de stam Simon.

Genesis 49:9

Een jonge leeuw is Juda; van roof, mijn zoon, zijt gij opgestegen.

Midrash Rabbah; Rashi:
Van de roof van Jozef steeg je op, en voorkwam daarmee zijn dood; van de roof van Tamar steeg je op, door toegeven, "Ze is rechtvaardiger dan ik."

Lubavitcher Rebbe:
Het koningschap behoorde oorspronkelijk aan Ruben. Maar deze zondigde. Zo kreeg Juda het koningschap toegewezen om twee redenen:

1. Hij redde het leven van Jozef (Genesis 37:26-27);
2. Hij redde Tamar en haar twee ongeboren zonen van de dood (Genesis 38:26).

Toch kan gesteld worden dat Ruben superieur was aan Juda. Ruben spaarde Jozefs leven door hem in de put te gooien in plaats van te doden. Bovendien was Ruben niet bij de verkoop van Jozef aanwezig. Ook toonde Ruben lang berouw. Maar Juda was het die Jozef echt redde door hem te verkopen. Ruben was meer met zichzelf bezig. Terwijl Ruben bad en vastte, handelde Juda. Juda verdiende het leiderschap omdat hij erkende dat wanneer een mens in nood is, men alle andere zaken terzijde moet schuiven. Soms kan men niet wachten.

Meer informatie is te vinden in mijn special Tora-exegese (deel V) - Genesis 49-50.