Bijbel 7: Psalmen, Spreuken en Job

In dit artikel aandacht voor de boeken Psalmen, Spreuken en Job. De psalmen zijn gedichten waarin God geprezen en gesmeekt wordt. De gedichten zijn o.a. door Koning David geschreven. Spreuken, geschreven door Salomo, is een soort cursus in gezond verstand. Er kan veel geleerd worden over de menselijke geest door te denken hoe twee bijzondere ideeën naast elkaar worden geplaatst. Job gaat over de vraag waarom een rechtvaardig mens lijdt.

Psalmen (Tehiliem)

De Psalmen zijn 150 gedichten waarin wordt geprezen, gesmeekt, of intense angst en liefde voor God wordt getoond. De Psalmen beschrijven in plechtig Hebreeuws echte, grote, mensen die hun echte leven leven. Deze grote mensen worden beschreven als groeiend, lerend, en begrijpend met een wereld onder de heerschappij van een perfecte en alwetende God.

Sommige vragen die aan de orde komen in de Psalmen

• Hoe hersteld men van een spirituele neergang?
• Hoe moeten we reageren op de aanvallen op onze vijanden?
• Waar verlaat persoonlijk initiatief en neemt geloof over?
• Hoe traint men zichzelf te waarderen hoeveel men God verschuldigd is...en hoe dankt men Hem op de juiste manier?

Wie schreef de Psalmen?

De Psalmen zijn gedeeltelijk door Koning David geschreven. Maar er zijn ook bijdragen van Adam en Mozes, volgens de rabbijnen (zie Talmoed Bavli, Bava Basra 14b)

Wie was koning David?

Het populaire beeld van David als strijder en lover is niet geheel correct. Onze rabbijnen vertellen dat David de grootste Tora-geleerde uit zijn tijd was. Aan hem werden de moeilijkste juridische kwesties gebracht. De koning sliep weinig en genoot weinig van fysieke plezier. Elke nacht stond hij op om tot God te bidden en te studeren. Wanneer hij nodig was in de rechtbank ging hij eerst naar de hal voor Tora studie. Hij moest het Joodse Volk leiden naar de spirituele hoogte van Goddelijke dienst. Eén van de afstammelingen zal de Messias zijn.

Joden hechten veel aan de Psalmen

Eeuwenlang hebben Joden Psalmen gelezen om hun gevoelens te uiten, zowel in tijden van verdriet als geluk. De Psalmen kunnen onze harten openen.

---

Spreuken (Mishlei)

Spreuken was het tweede van de drie boeken geschreven door Koning Salomo, de zoon van David. In zijn jeugd schreef hij het Hooglied; in zijn volwassen jaren Spreuken; en in zijn laatste jaren Prediker.

Het is niet goed om het boek oppervlakkig te lezen. Dit geldt trouwens voor de hele Bijbel. De boeken in de Bijbel zijn geschreven om betekenis te hebben voor vele soorten mensen in vele generaties. Daarom is de betekenis vaak niet eendimensionaal.

Spreuken is geschreven door de wijste mens, zoals God Salomo noemt. Net zomin als het makkelijk is om werk van Albert Einstein te lezen, is het makkelijk om Salomo te lezen en te begrijpen. Spreuken is een soort cursus in gezond verstand. Er kan veel geleerd worden over de menselijke geest door te denken hoe twee bijzondere ideeën naast elkaar worden geplaatst; waarom dit vers net zo zou zijn geweest als de laatste...behalve dan dat onbeduidend verschil en wat de woorden feitelijke betekenen. Men kan leren hoe een beslissing te nemen tussen twee keuzes, hoe gebruik te maken van ervaring om herhaling van fouten te voorkomen en van waar weg te blijven terwijl een doel wordt nagejaagd (vooral het doel van de Tora naleving).

Joodse wijzen, zoals de Vilna Gaon en de Malbim, hebben commentaar geleverd bij de Spreuken.

---

Job (Iyov)

Job wordt beschouwd als één van de moeilijkste boeken in de Tenach. Daar zijn twee redenen voor:

1. Het is ongelooflijk complex en onduidelijk Hebreeuws waardoor er vele vertalingen en betekenissen zijn.
2. Het complexe en tere aard van het onderwerp.

Om het boek goed te kunnen begrijpen, moet er veel tijd in gestoken worden. Het verhaal is feitelijk erg simpel: het is een conversatie tussen God en één van zijn loyale engelen (Satan). Satan beweert dat Job niet zo'n grote dienaar is en dat hij God alleen dient omdat hij rijk is en alles goed verloopt. God geeft Satan de gelegenheid om Job uit te testen; Satan mag alles doen, behalve Job doden. Spoedig verliest Job zijn rijkdom, zijn zeven zonen sterven en Job krijgt een pijnlijke ziekte.

Dat is het basis verhaal (de eerste twee hoofdstukken). De volgende 38 hoofdstukken geven Jobs antwoord op wat er gebeurt, zijn conversatie met vrienden. Uiteindelijk geeft God antwoord op de belangrijkste vraag: Hoe kan zoiets gebeuren bij een rechtvaardig persoon? Heeft God de controle over de wereld verloren? Jobs vrienden suggereren dat Job misschien toch niet zo rechtschapen is als hij denkt. Misschien heeft hij toch nog gezondigd. Volgens Rabbi Mosje ben Nachman is dit antwoord genoeg voor de wereld. Maar volgens Maimonides was Job vrij van zonde. God antwoordt dan ook dat Hij God is en Job een klein eindig mens die niet weet hoe God de wereld leidt. Alles wat God doet is rechtvaardig, zelfs al ziet de mens het niet.

Meer over de Bijbel is te lezen in mijn special Joodse Bijbelboeken (de Schriftelijke en Mondelinge Tora).