Sterven III: de laatste momenten - een Joodse visie

"Groter is de dag van de dood dan de dag van de geboorte", verklaart Salomo. Dit lijkt een vreemde opmerking. Zeker voor het Jodendom voor wie het leven heilig is. Toch is dat niet zo. Het is het moment dat het hoogtepunt van zijn of haar missie wordt bereikt. Fysiek is men er niet meer, maar spiritueel is dit het moment van het hoogste potentieel.

Het vertrek van de ziel

Het moment van yetziat neshamah ("het vertrek van de ziel") is een meest verheven moment en behoort gebruikt te worden door de stervende persoon (of, wanneer dit niet mogelijk is door deze die aanwezig zijn) voor twee fundamentele handelingen:

1. De bevestiging van Gods Eenheid met het opzeggen van het Sjema
2. Tesjoeva, berouw en "terugkeer"

Het Sjema

Als er een enkel zin is dat het geloof en de missie van de Jood omvat dan is dat het Sjema: Sjema Jisraeel, Adonai Elohenoe Adonai Echad - Hoor Israël, de Heer is Onze God, de Heer is Eén. Elke dat worden deze woorden 's ochtends en 's avonds gezegd.

Joden streven ernaar het leven te verlaten als zij uitgeleefd zijn met de woorden van het Sjema op hun lippen en zij drukken het uiterste doel van elke daad en activiteit uit: de waarheid waar te maken dat God Eén is. Dat God en het geschapen bestaan, God en onze levens, geen twee gescheiden entiteiten zijn, maar een eenheid want alles is een uitstraling en uitdrukking van de Goddelijke Eenheid.

En deze zijn de woorden die een Jood uitspreekt bij het einde van het leven. Joden verklaarden ze bij het zwaard van de kruisvaarders of voor de ovens van Auschwitz; Joden schreeuwden deze woorden toen de dood plotseling en gewelddadig kwam of vreedzaam in bed. Door de eeuwen heen spraken Joden het Sjema uit.

Tesjoeva - berouw

Volgens de Joodse traditie kunnen alle aspecten van ons leven weer rechtzetten zolang als we leven. Door diepe spijt hebben we de kracht om letterlijk terug te keren in de tijd van onrechtmatigheden en falen. Door een enkel ziel-doorwrocht moment kunnen we de schade herstellen en het gebrek vullen. Een belangrijk component van het Tesjoeva proces is de Vidui-bekentenis van zonden dat ons falen aan God erkent en verzoekt God ze te helen. Tesjoeva kan bereikt worden op elk willekeurig moment in het leven, maar het is in het bijzonder van belang op de laatste momenten van het leven. Met de woorden van de wijzen: "Als niet nu, wanneer dan wel?"

Basis gewoonten bij de laatste momenten van het leven

• Als de dood nadert, behoort men het Sjema te reciteren en andere verzen die ons geloof en vertrouwen in God en Gods Eenheid bevestigen. Iedereen die aanwezig is moet het Sjema reciteren samen met de stervende persoon. Als de stervende buiten bewustzijn is, moeten de aanwezigen deze verzen voor hem of haar reciteren.
• Op de laatste momenten moet een persoon berouw tonen met heel zijn of haar hart voor al de fouten dingen die zijn begaan in de loop van haar of zijn leven. Het is ook belangrijk vergiffenis te vragen aan de persoon die beledigd is; de Talmoed vertelt ons dat God ons alleen vergeeft als de beledigde persoon ons heeft vergeven.
• De Vidui-bekentenis moet gereciteerd worden. Er zijn verschillende teksten voor deze verbale erkenning.
• Men moet het Sjema en de Vidui reciteren zelfs als men niet zeker is van het intreden van de dood, tenzij hij of zij buiten bewustzijn is, of op een andere manier dit niet kan doen. Met de woorden van de wijzen: "Velen reciteren Vidui en leven, terwijl velen niet reciteren en de mogelijkheid verliezen dit te doen."
• Het is een zaak van groot respect te waken over een persoon wanneer hij deze wereld verlaat en naar de volgende gaat. Geen persoon moet alleen gelaten worden als hij sterft; eerder elke poging moet gedaan worden dat dierbaren aanwezig zijn, of zelfs een verzorgende vreemde. Niemand mag de stervende verlaten, behalve de fysiek zieke of deze die er emotioneel slecht aan toe is.

Meer lezen over sterven, lees dan mijn special Omgaan met de dood - een Joodse benadering. © 2008 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Religie (Mens en Samenleving) op 25-02-2008, laatst gewijzigd op 25-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Sterven I: dilemma's bij einde van het leven - Joodse visie: Het einde van het leven gaat vaak gepaard met moeilijke beslissingen. Het proces van het los maken van de ziel uit het lichaam gebeurt meestal nie…
• Sterven VI: verbod op crematie - een Joodse visie: Het Jodendom verzet zich tegen crematie. De gecremeerde resten worden niet toegelaten op een Joodse begraafplaats. Uitzondering zijn Joden die tegen hun wil…
• Kabbala: reïncarnatie in het Jodendom: Is er een verband tussen zielen die nu leven en die vroeger bestonden? In het Jodendom wordt niet door iedereen in reïncarnatie geloofd. Maar toch zijn er die er in gel…
• Het Joodse gebedenboek - Siddoer/Tefilla: De Siddoer (Joodse gebedenboek) geeft drieduizend jaar Joodse godsdienstige ontwikkeling weer. Er zijn gebeden voor de weekdagen, de sjabbat, de feestdagen en voor p…
• Gezond lichaam en ziel. Een Joodse visie: Het lichaam is een verfijnd instrument dat als voertuig dient van de ziel. Als het lichaam niet goed functioneert dan kan het niet zijn doel naleven. Vandaar dat een…

Bronnen en/of referenties

• Chabad