InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > 10de Tevet (Joodse treurdag): Was de Shoa een straf van God?

10de Tevet (Joodse treurdag): Was de Shoa een straf van God?

10de Tevet (Joodse treurdag): Was de Shoa een straf van God? Op de 10de Tevet wordt o.a. de slachtoffers van de Holocaust herdacht. Er wordt voor hen Kaddiesj gezegd. De Lubavitcher Rebbe die een belangrijke rol speelde in de opbouw van het Jodendom na de Holocaust, heeft ook wat gezegd over de vraag waar God was tijdens de Holocaust/Shoa. Vraag: Was de Holocaust/Shoa een straf van God? De Joodse wijzen vertellen dat de Tweede Tempel werd vernietigd omdat we God niet meer aanbeden. Waarom zeggen we dat Bijbelse tragedies straffen waren van God, terwijl de huidige tragedies de mysteriën van God zijn? Een Joods antwoord.

10de Tevet: Persoonlijk leed van de Lubavitcher Rebbe

Wanneer de Lubavitcher Rebbe over de Sjoa (Holocaust) spreekt, dan weet hij waarover hij het heeft. Zijn jongste broer werd gedood, zijn groot moeder en andere familieleden. De vrouw van de rebbe verloor haar zus.

De Rebbe heeft nooit een theologische verklaring willen geven voor deze ramp. Er kan geen menselijke verklaring worden gegeven voor de dood van miljoenen onschuldige mensen. Dit gaat boven het bereik van de menselijke geest. Het is volgens de Rebbe niet zijn taak om God hiervoor te veroordelen. Alleen God weet waarom het is gebeurd. Het enige antwoord dat de mensen willen is een algehele Verlossing waarbij het kwaad voorgoed wordt verbannen en waarbij de goedheid en perfectie van de schepping naar boven komt.

10de Tevet: Als God bestaat hoe kan hij dan de Holocaust toestaan?

Volgens de Rebbe bewijst de Shoa niet dat God niet bestaat. Eerder is het juist zo dat de menselijke moraliteit heeft gefaald. De Duitse cultuur liep voorop in Europa. En het waren juist deze vooruitstrevende mensen die de slechtste waren in de geschiedenis van de mensheid. De Shoa heeft ons geleerd dat juist de acceptatie van God belangrijk is om een moreel en beschaafd bestaan te leiden.

Dat we God aanklagen is een teken dat we geloven in God en Zijn goedheid. Waar kunnen we anders kwaad op zijn? Op het noodlot? De willekeurige regeling van de draaiingen van het universum? We zijn ervan overtuigd dat er goed en kwaad bestaat en dat alleen het goed zal triomferen.

Het belangrijkste is wat we er aan doen. Joden moeten zich toewijden aan hun Jood-zijn. Doen ze dit niet dan heeft Hitler alsnog gewonnen.

10de Tevet: Waarom lijden rechtvaardigen?

De grote vraag die de mensheid sinds haar bestaan bezighoudt is waarom er zoveel leed is. Waarom sterven dagelijks mensen aan honger of AIDS. Waarom vallen er onschuldige slachtoffers tijdens een oorlog?

Koning Salomo schrijft in Prediker 2:13 het volgende over lijden: "Ik weet wel dat je beter wijs dan dwaas kunt zijn, zoals je meer hebt aan licht dan aan duisternis."

Joodse wijzen verklaren dat hoe groter de duisternis is, hoe groter het licht zal zijn. Hetzelfde geldt voor het lijden. Hoe groter het lijden is, hoe groter de vreugde nadien zal zijn.

"Een korte tijd liet ik je alleen, maar ik haal je weer bij me." (Jesaja 54:7)

10de Tevet: Joodse tragedie

Welke zonde hadden de Joden begaan dat ze als slaven moesten dienen in Egypte? De Midrasj beschrijft Mozes' klacht: "Ik pakte het boek Genesis. Ik las het. Ik zag hoe de generatie van de Toren van Babel werd gestraft en de Sodomieten. Dit was rechtvaardig. Maar deze natie, waarom moeten ze meer onderdrukt worden dan generaties voor hen?"

Mozes klacht God dus aan voor de slavernij. Hij rechtvaardigt Gods besluit niet. Maar hij helpt wel om de Joden uit Egypte te bevrijden.

10de Tevet: Ongerechtigde haat - sinat chinam

God heeft ongetwijfeld redenen gehad voor de slavernij. Maar het waren geen zonde, anders had Hij dit aan Mozes verteld. De verwoesting van de Eerste Tempel kwamen duidelijk door zonden. De profeten hadden hier lange tijd voor gewaarschuwd. Maar de verwoesting van de Tweede Tempel is een volkomen raadsel. Joodse wijzen noemen het sinat chinam -ongerechtigde haat.

Over de ballingschap (diaspora) van de Joden zegt de Talmoed dat de enige reden is om het aantal bekeerlingen onder de naties te vergroten. Er is dus een reden die veel dieper zit dan straf.

10de Tevet: Holocaust is geen straf

De Lubavitcher rebbe zag de Holocaust niet als straf van God. Er was onvoldoende zonde om zo'n grote catastrofe te rechtvaardigen.

Hij zei: "Het is onmogelijk dat de Holocaust een straf was voor zonden. Zelfs de Beschuldigende Engel had nooit voldoende zonde kunnen vinden in die generatie om de uitroeiing van zes miljoen martelaren met zo'n onuitsprekelijke wreedheid te rechtvaardigen."

(Wie heeft meer geloof: de ketter die het bestaan van God niet kan accepteren na de Holocaust of de gelovige die zulke verschrikkingen toeschrijft aan Gods begeerte voor straf. De 'ketter' gelooft dat als er een God is, Hij medelijden moet hebben -en hij kan de Holocaust niet oplossen met dat geloof; de 'gelovige', heeft zijn geloof in medelijden verloren...)

We hebben een keus in hoe we in verbinding staan tot God in onze individuele levens en in onze kijk op de geschiedenis. We kunnen naar hem kijken als een grote gemenerik en hem zo interpreteren. Of we kunnen een diepe relatie met hem aangaan.

10de Tevet: Holocaust is onverklaarbaar

Ondanks bovenstaande is het lijden tóch onverklaarbaar. Waarom heeft God het lijden geschapen? Waarom moet het Joodse Volk zoveel lijden volgens de wetten die God heeft bedacht? Kon God het leven niet op een ander manier hebben geschapen? Vanwege Zijn almacht kan Hij toch pijn voorkomen? Wij mensen hebben geen verklaring voor het lijden, laat staan voor het lijden veroorzaakt door de Holocaust.

10de Tevet: Blijven vertrouwen in God

Toch beschouwen we God als iemand die trouw en rechtvaardig is. In Jesaja 12:1 staat: "In die beslissende tijd (van de Messiaanse verlossing) zal je zeggen: 'Heer, ik breng u dank. U was kwaad op mij!"

Op een dag, ten tijde van de verlossing, zullen we alles begrijpen.

God wil echter niet dat wij alles begrijpen vóór de tijd van de verlossing. God eist van de mens dat deze het uitschreeuwt: "Voor uw redding, Almachtige verlangen wij.". Wij verlangen een eind aan het lijden en God wil dit ook.

Lees verder

© 2007 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joodse treurdagen: 10de TevetOp de 10de Tevet wordt herinnerd dat het beleg van Jeruzalem begon dat uiteindelijk zou leiden tot de vernietiging van d…
10de Tevet (Joodse treurdag): vernietiging Eerste Tempel10de Tevet (Joodse treurdag): vernietiging Eerste TempelHet beleg van Jeruzalem dat begon op de 10de Tevet wordt gekenmerkt -en gevierd elk jaar als een openbare vastendag- als…
Joodse feestdagen en treurdagen in 5778 (2017-2018)Joodse feestdagen en treurdagen in 5778 (2017-2018)Alle Joodse feestdagen beginnen in de avond voorafgaande aan de genoemde datum. Bij de Hebreeuwse kalender begint en ein…
Joodse feestdagen en treurdagen in 5777 (2016-2017)Joodse feestdagen en treurdagen in 5777 (2016-2017)Alle Joodse feestdagen beginnen in de avond voorafgaande aan de genoemde datum. Bij de Hebreeuwse kalender begint en ein…
Toerisme Israël: MuseaIn dit artikel aandacht voor een aantal belangrijke musea in Israël: The Jewish Diaspora Museum (Diaspora Museum), The B…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "10de Tevet (Joodse treurdag): Was de Shoa een straf van God?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 17-05-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Joodse feestdagen/Shabbat
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!