Torastudie 28: Sara's dood & begrafenis - Genesis (23:1-16)

In Genesis 23:1-16 komt de dood en begrafenis van Sara aan de orde. Sara stierf te Kiriat Arba, dat is Hebron. Abraham vraagt aan de Hethieten om een graf voor zijn vrouw. Abraham heeft een voorkeur voor de Spelonk van Machpela. Hij koopt het graf van Efron. In dit artikel de commentaren van Joodse wijzen.

Genesis 23:1-16

En Sara leefde honderd zeven en twintig jaar; dit waren de jaren van Sara's leven. En Sara stierf te Kiriat Arba, dat is Hebron, in het land Kanaän, en Abraham ging naar binnen om over Sara te weeklagen en haar te bewenen. Toen stond Abraham op, ging heen van zijn dode, en sprak tot de Hethieten: Een vreemdeling en bijwoner ben ik bij u, geeft mij een eigen grafstede bij u, opdat ik mijn dode moge uitdragen en begraven. Toen antwoorden de Hethieten Abraham en zeiden tot hem: Luister naar ons, mijn heer, een vorst Gods zijt gij in ons midden; begraaf uw dode in de keur onzer grafsteden; niemand van ons zal u zijn grafstede weigeren om uw dode te begraven. Daarna stond Abraham op, wierp zich neder voor het volk des lands, de Hethieten, en sprak tot hen: Indien het naar uw wil is, dat ik mijn dode uitdraag en begraaf, luistert dan naar mij en dringt voor mij bij Efron, de zoon van Zohar, er op aan, dat hij mij de spelonk van Machppela geeft, welke hem toebehoort en aan het einde van zijn veld ligt; hij geeft mij die voor de volle prijs tot een eigen grafstede onder u...Begraaf toch uw dode. Toen hoorde Abraham naar Efron, en Abraham woog aan Efron het geld af, waarvan hij gesproken had ten aanhoren der Hethieten, vierhonderd sikkelen zilver, gangbaar bij de koopman.

De volledige tekst in het Hebreeuws luidt:
א וַיִּהְיוּ חַיֵּי שָׂרָה מֵאָה שָׁנָה וְעֶשְׂרִים שָׁנָה וְשֶׁבַע שָׁנִים שְׁנֵי חַיֵּי שָׂרָה. ב וַתָּמָת שָׂרָה בְּקִרְיַת אַרְבַּע הִוא חֶבְרוֹן בְּאֶרֶץ כְּנָעַן וַיָּבֹא אַבְרָהָם לִסְפֹּד לְשָׂרָה וְלִבְכֹּתָהּ. ג וַיָּקָם אַבְרָהָם מֵעַל פְּנֵי מֵתוֹ וַיְדַבֵּר אֶל-בְּנֵי-חֵת לֵאמֹר. ד גֵּר-וְתוֹשָׁב אָנֹכִי עִמָּכֶם תְּנוּ לִי אֲחֻזַּת-קֶבֶר עִמָּכֶם וְאֶקְבְּרָה מֵתִי מִלְּפָנָי. ה וַיַּעֲנוּ בְנֵי-חֵת אֶת-אַבְרָהָם לֵאמֹר לוֹ. ו שְׁמָעֵנוּ אֲדֹנִי נְשִׂיא אֱלֹהִים אַתָּה בְּתוֹכֵנוּ בְּמִבְחַר קְבָרֵינוּ קְבֹר אֶת-מֵתֶךָ אִישׁ מִמֶּנּוּ אֶת-קִבְרוֹ לֹא-יִכְלֶה מִמְּךָ מִקְּבֹר מֵתֶךָ. ז וַיָּקָם אַבְרָהָם וַיִּשְׁתַּחוּ לְעַם-הָאָרֶץ לִבְנֵי-חֵת. ח וַיְדַבֵּר אִתָּם לֵאמֹר אִם-יֵשׁ אֶת-נַפְשְׁכֶם לִקְבֹּר אֶת-מֵתִי מִלְּפָנַי שְׁמָעוּנִי וּפִגְעוּ-לִי בְּעֶפְרוֹן בֶּן-צֹחַר. ט וְיִתֶּן-לִי אֶת-מְעָרַת הַמַּכְפֵּלָה אֲשֶׁר-לוֹ אֲשֶׁר בִּקְצֵה שָׂדֵהוּ בְּכֶסֶף מָלֵא יִתְּנֶנָּה לִּי בְּתוֹכְכֶם לַאֲחֻזַּת-קָבֶר. י וְעֶפְרוֹן יֹשֵׁב בְּתוֹךְ בְּנֵי-חֵת וַיַּעַן עֶפְרוֹן הַחִתִּי אֶת-אַבְרָהָם בְּאָזְנֵי בְנֵי-חֵת לְכֹל בָּאֵי שַׁעַר-עִירוֹ לֵאמֹר. יא לֹא-אֲדֹנִי שְׁמָעֵנִי הַשָּׂדֶה נָתַתִּי לָךְ וְהַמְּעָרָה אֲשֶׁר-בּוֹ לְךָ נְתַתִּיהָ לְעֵינֵי בְנֵי-עַמִּי נְתַתִּיהָ לָּךְ קְבֹר מֵתֶךָ. יב וַיִּשְׁתַּחוּ אַבְרָהָם לִפְנֵי עַם הָאָרֶץ. יג וַיְדַבֵּר אֶל-עֶפְרוֹן בְּאָזְנֵי עַם-הָאָרֶץ לֵאמֹר אַךְ אִם-אַתָּה לוּ שְׁמָעֵנִי נָתַתִּי כֶּסֶף הַשָּׂדֶה קַח מִמֶּנִּי וְאֶקְבְּרָה אֶת-מֵתִי שָׁמָּה. יד וַיַּעַן עֶפְרוֹן אֶת-אַבְרָהָם לֵאמֹר לוֹ. טו אֲדֹנִי שְׁמָעֵנִי אֶרֶץ אַרְבַּע מֵאֹת שֶׁקֶל-כֶּסֶף בֵּינִי וּבֵינְךָ מַה-הִוא וְאֶת-מֵתְךָ קְבֹר. טז וַיִּשְׁמַע אַבְרָהָם אֶל-עֶפְרוֹן וַיִּשְׁקֹל אַבְרָהָם לְעֶפְרֹן אֶת-הַכֶּסֶף אֲשֶׁר דִּבֶּר בְּאָזְנֵי בְנֵי-חֵת אַרְבַּע מֵאוֹת שֶׁקֶל כֶּסֶף עֹבֵר לַסֹּחֵר.

Genesis 23:1

En de leeftijd van Sara was: honderd zeven en twintig jaar.

schoonheid en vroomheid
Op de leeftijd van twintig was zij zeven jaar in schoonheid, en op de leeftijd van honderd was ze twintig in vroomheid.

leeftijd
Waarom splits de Tora het aantal van haar jaren in drie delen (honderd jaar, twintig jaar en zeven jaar)? Om ons te vertellen dat iedere dag van haar leven het equivalent van alle is. Op de leeftijd van honderd jaar was ze als twintig in haar kracht, en op de leeftijd van twintig was ze als zeven in bescheidenheid en puurheid; op de leeftijd van zeven had ze de leeftijd van twintig in intelligentie, en op de leeftijd van twintig was ze honderd in rechtvaardigheid.

Genesis 23:2

En Abraham kwam om Sara te beklagen en haar te bewenen.

berg Moria
Waar kwam hij vandaan? Hij kwam van de berg Moria, Sara stierf van verdriet over het offer van Izaäk.

Genesis 23:4

Vreemdeling en bijwoner ben ik bij u.

bewoner en vreemde in de wereld
De Jood is een 'bewoner' in de wereld, want de Tora instrueert hem niet te vluchten uit de fysieke realiteit maar om het te bewonen en te verheffen. Virtueel zijn alle geboden van de Tora fysieke handelingen die fysieke objecten inhouden met het Joodse doel de wereld een rijk van God te maken door de alledaagse materialen van elke levensdag te heiligen.

Tegelijkertijd voelt de Jood zichzelf een 'vreemde' in de materiële wereld. Zijn ware huis is een hoger verhevenere plaats, de wereld van de geest, de wereld van heiligheid en Goddelijkheid vanwaar zijn ziel is verbannen en waarna het verlangt terug te keren. Het is slechts omdat de Jood zichzelf een vreemde in de wereld voelt dat hij kan vermijden er geheel door overheerst te worden. Hij handhaaft de spirituele visie en integriteit is vereist om het te verheffen en te heiligen als een woning voor de Goddelijke aanwezigheid.

thuis
Het verhaal wordt verteld van de bezoeker die, stoppend bij het huis van de grote Chassidische meester Rabbi Dov Bear van Metzerich, woedend werd door de armoede die hij hier aantrof. Het huis van rabbi Dov Bear was leeg. Houten planken dienden als banken voor zijn leerlingen gedurende de dag en als bedden voor zijn familie 's nachts. "Hoe kan je zo leven?" vroeg de bezoeker. "Ik ben zelf ook niet rijk, maar in mijn huis vind je de noodzakelijkheden zoals stoelen, een tafel, bedden..."

"Inderdaad?" zei Rabbi Dov Bear. "Maar ik zie geen meubels. Hoe kan je het zonder redden?"
"Wat bedoel je? Denk je dat ik alles meeneem waar ik ook naartoe ga? Wanneer ik reis neem ik het noodzakelijke mee. Maar een huis van een persoon is een andere zaak!"
"O ja.", zei Rabbi Dov Bear. "Thuis, is het een ander zaak..."

Genesis 23:9

De spelonk Machpela.

spelonk Machpela
Rav en Samuel verschillen over zijn betekenis. Eén zegt dat de spelonk bestaat uit een lagere en hogere kamer. De ander zegt dat het velerlei paren had: Adam en Eva, Abraham en Sara, Izaäk en Rebekka, Jacob en Lea.

Genesis 23:11

Het veld geef ik u, en de spelonk, die erop is, aan u geef ik haar...

rechtvaardige en goddeloze
Rabbi Eleazer zei: De rechtvaardige belooft weinig en doet veel -Abraham beloofde zijn gasten een stukje brood (Genesis 18:5) en dan rende hij naar de kudde en slachtte een kalf en maakte het snel klaar (Genesis 18:7)

Aan de andere kant belooft de goddeloze veel en doet weinig. Ephron verklaarde: "Een stuk land dat vier honderd zilveren shekels waard is, wat is dat tussen mij en jou?" Maar op het einde woog Abraham voor Ephron het zilver dat hij had genoemd in het horen van de zonen van Chet honderd zilveren shekels.

Genesis 23:16

En Abraham woog Ephron toen het geld.

drie plaatsen
Rabbi Juda de zoon van Rabbi Simon zei: Dit is één van de drie plaatsen met betrekking tot de naties van de wereld die Israël niet kunnen beschuldigen en zeggen: "Jij hebt hen gestolen". De drie plaatsen zijn: de spelonk van Machpela. de plaats van de Heilige Tempel en de graftombe van Jozef bij Sichem. Bij de spelonk van Machpela staat geschreven: "Abraham woog Ephron het geld." Bij de Tempel staat: "Dus gaf David aan Ornan de plaats 600 honderd gouden shekels (1 Kronieken 21:25). En Jozefs graf: "En Jacob kocht het stuk land (bij Sichem) voor honderd zilverstukken (Genesis 33:19).

Genesis 23:16

Vierhonderd zilveren shekels.

omvang van het veld
Een veld met de omvang van een beit-kur (75.000 vierkante cubits) vertegenwoordigt een waarde van 50 zilveren shekels. Dus de omvang van het veld dat Abraham kocht voor 400 zilveren shekels was 8 kur (600.000 vierkante cubits).

Een vierkante cubit is de ruimte bezet door een enkele persoon. Dit betekent dat Abraham een stuk land kocht dat ruimte geeft aan elk van de 600.000 zielen van Israël.

600.000 letters
Onze wijzen vertellen dat de Tora 600.000 letters bevat (meegeteld de ruimten tussen de letters), elke Jood bezit dus iets van de Tora. Hetzelfde geldt voor het land Israël. Israël is het eeuwige erfenis van het Joodse volk, gelijk het eigendom van elke individuele Jood. En zo is het geweest vanaf het allereerste moment van Joods eigendom van het Heilige Land: het eerste stuk land verkregen door de eerste Jood bevatte een deel voor elke Joodse ziel.

---

Samenvatting - vragen

Om voor uzelf te controleren of u de tekst goed begrepen heeft volgt hier een aantal vragen. De antwoorden vindt u terug in bovenstaande tekst.

1. Waarom splits de Tora het aantal van Sara's jaren in drie delen (honderd jaar, twintig jaar en zeven jaar)?
2. Waarom stierf Sara?
3. Waarom is de Jood zowel een bewoners als een vreemde in deze wereld?
4. Wat is het verschil tussen de rechtvaardige en de goddeloze?
5. Van welke drie plekken kunnen de niet-Joden niet zeggen dat de Joden het gestolen hebben?
6. Uit hoeveel letters bestaat de Tora?

Meer over de Tora is te lezen in onze special Torastudie (deel II).

Lees verder

• Torastudie 27: Ismaël en Izaäk - Genesis (21:12 en 22:14)
• Torastudie 26: Vernietiging Sodom - Genesis (18:20-19:1)
• Torastudie 25: Zonde Sodom en Gomorra - Genesis (18:20-23)
• Torastudie 24: God belooft Abraham zoon Genesis (18:1-19)
• Torastudie 23: Verbond Abraham - Genesis (16:7-11 en 17:5)