10de Tevet (Joodse treurdag): Waar was God tijdens de Shoa?

Op de 10de Tevet wordt o.a. de slachtoffers van de Holocaust herdacht. Er wordt voor hen Kaddiesj gezegd. De Lubavitcher Rebbe die een belangrijke rol speelde in de opbouw van het Jodendom na de Holocaust, heeft ook wat gezegd over de vraag waar God was tijdens de Holocaust/Shoa.

10de Tevet: Persoonlijk leed van de Lubavitcher Rebbe

Wanneer de Lubavitcher Rebbe over de Sjoa (Holocaust) spreekt, dan weet hij waarover hij het heeft. Zijn jongste broer werd gedood, zijn groot moeder en andere familieleden. De vrouw van de rebbe verloor haar zus.

De Rebbe heeft nooit een theologische verklaring willen geven voor deze ramp. Er kan geen menselijke verklaring worden gegeven voor de dood van miljoenen onschuldige mensen. Dit gaat boven het bereik van de menselijke geest. Het is volgens de Rebbe niet zijn taak om God hiervoor te veroordelen. Alleen God weet waarom het is gebeurd. Het enige antwoord dat de mensen willen is een algehele Verlossing waarbij het kwaad voorgoed wordt verbannen en waarbij de goedheid en perfectie van de schepping naar boven komt.

10de Tevet: Als God bestaat hoe kan hij dan de Holocaust toestaan?

Volgens de Rebbe bewijst de Shoa niet dat God niet bestaat. Eerder is het juist zo dat de menselijke moraliteit heeft gefaald. De Duitse cultuur liep voorop in Europa. En het waren juist deze vooruitstrevende mensen die de slechtste waren in de geschiedenis van de mensheid. De Shoa heeft ons geleerd dat juist de acceptatie van God belangrijk is om een moreel en beschaafd bestaan te leiden.

Dat we God aanklagen is een teken dat we geloven in God en Zijn goedheid. Waar kunnen we anders kwaad op zijn? Op het noodlot? De willekeurige regeling van de draaiingen van het universum? We zijn ervan overtuigd dat er goed en kwaad bestaat en dat alleen het goed zal triomferen.

Het belangrijkste is wat we er aan doen. Joden moeten zich toewijden aan hun Jood-zijn. Doen ze dit niet dan heeft Hitler alsnog gewonnen.

• Meer over de 10de Tevet is te lezen in mijn special De viering van de 10de Tevet.