Torastudie 27: Ismaël en Izaäk - Genesis (21:12 en 22:14)

In Genesis 21 wordt verteld dat na de geboorte van Izaäk Sara aan Abraham verzoekt om Hagar en Ismaël te verdrijven. In Genesis 22 wordt Abrahams geloof op de proef gesteld. Abraham krijgt van God de opdracht om Izaäk te offeren. Maar op het allerlaatste moment houdt God Abraham tegen en zegt dat Hij nu ziet dat Abraham godvrezend is.

Genesis 21:12

Maar God zei tot Abraham: Laat dit niet kwaad zijn in uw ogen, om de jongen en om uw slavin; in alles wat Sara tot u zegt, moet gij naar haar luisteren, want door Izaäk zal men van uw nageslacht spreken.

Tekst in het Hebreeuws luidt:
יב וַיֹּאמֶר אֱלֹהִים אֶל-אַבְרָהָם אַל-יֵרַע בְּעֵינֶיךָ עַל-הַנַּעַר וְעַל-אֲמָתֶךָ כֹּל אֲשֶׁר תֹּאמַר אֵלֶיךָ שָׂרָה שְׁמַע בְּקֹלָהּ כִּי בְיִצְחָק יִקָּרֵא לְךָ זָרַע.

Genesis 21:17

En God hoorde de stem van de jongen, en de Engel Gods riep van de hemel tot Hagar en zeide tot haar: Wat deert u, Hagar? Vrees niet, want God heeft naar de stem van de jongen gehoord.

Tekst in het Hebreeuws luidt:
יז וַיִּשְׁמַע אֱלֹהִים אֶת-קוֹל הַנַּעַר וַיִּקְרָא מַלְאַךְ אֱלֹהִים אֶל-הָגָר מִן-הַשָּׁמַיִם וַיֹּאמֶר לָהּ מַה-לָּךְ הָגָר אַל-תִּירְאִי כִּי-שָׁמַע אֱלֹהִים אֶל-קוֹל הַנַּעַר בַּאֲשֶׁר הוּא-שָׁם

Genesis 21:21

En hij woonde in de woestijn Paran, en zijn moeder nam voor hem een vrouw uit het land Egypte.

Tekst in het Hebreeuws luidt:
כא וַיֵּשֶׁב בְּמִדְבַּר פָּארָן וַתִּקַּח-לוֹ אִמּוֹ אִשָּׁה מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם.

Genesis 22:1

Hierna gebeurde het, dat God Abraham op de proef stelde. Hij zei tot hem: Abraham, en deze zei: Hier ben ik.

Tekst in het Hebreeuws luidt:
א וַיְהִי אַחַר הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה וְהָאֱלֹהִים נִסָּה אֶת-אַבְרָהָם וַיֹּאמֶר אֵלָיו אַבְרָהָם וַיֹּאמֶר הִנֵּנִי.

Genesis 22:3

Toen stond Abraham 's morgens vroeg op, zadelde zijn ezel, en nam twee van zijn knechten met zich, benevens zijn zoon Izaäk; hij kloofde hout voor het brandoffer, begaf zich op weg en ging naar de plaats, die God hem genoemd had.

Tekst in het Hebreeuws luidt:
ג וַיַּשְׁכֵּם אַבְרָהָם בַּבֹּקֶר וַיַּחֲבֹשׁ אֶת-חֲמֹרוֹ וַיִּקַּח אֶת-שְׁנֵי נְעָרָיו אִתּוֹ וְאֵת יִצְחָק בְּנוֹ וַיְבַקַּע עֲצֵי עֹלָה וַיָּקָם וַיֵּלֶךְ אֶל-הַמָּקוֹם אֲשֶׁר-אָמַר-לוֹ הָאֱלֹהִים.

Genesis 22:9

Toen zij aan de plaats die God hem genoemd had, gekomen waren, bouwde Abraham daar een altaar, schikte het hout, bond zijn zoon Izaäk en legde hem op het altaar boven op het hout.

Tekst in het Hebreeuws luidt:
ט וַיָּבֹאוּ אֶל-הַמָּקוֹם אֲשֶׁר אָמַר-לוֹ הָאֱלֹהִים וַיִּבֶן שָׁם אַבְרָהָם אֶת-הַמִּזְבֵּחַ וַיַּעֲרֹךְ אֶת-הָעֵצִים וַיַּעֲקֹד אֶת-יִצְחָק בְּנוֹ וַיָּשֶׂם אֹתוֹ עַל-הַמִּזְבֵּחַ מִמַּעַל לָעֵצִים.

Genesis 22:11-12

Maar de Engel des Heren riep tot hem van de hemel en zei: Abraham, Abraham! En hij zei: Hier ben ik. En Hij zei: Strek uw hand niet uit naar de jongen en doe hem niets, want nu weet Ik, dat gij godvrezend zijt, en uw zoon, uw enigen.

Tekst in het Hebreeuws luidt:
יא וַיִּקְרָא אֵלָיו מַלְאַךְ יְהוָה מִן-הַשָּׁמַיִם וַיֹּאמֶר אַבְרָהָם אַבְרָהָם וַיֹּאמֶר הִנֵּנִי. יב וַיֹּאמֶר אַל-תִּשְׁלַח יָדְךָ אֶל-הַנַּעַר וְאַל-תַּעַשׂ לוֹ מְאוּמָה כִּי עַתָּה יָדַעְתִּי כִּי-יְרֵא אֱלֹהִים אַתָּה וְלֹא חָשַׂכְתָּ אֶת-בִּנְךָ אֶת-יְחִידְךָ מִמֶּנִּי.

Genesis 22:14

En Abraham noemde die plaats: De Here zal er in voorzien; waarom nog heden gezegd wordt: Op den berg des Heren zal er in voorzien worden.

Tekst in het Hebreeuws luidt:
יד וַיִּקְרָא אַבְרָהָם שֵׁם-הַמָּקוֹם הַהוּא יְהוָה יִרְאֶה אֲשֶׁר יֵאָמֵר הַיּוֹם בְּהַר יְהוָה יֵרָאֶה.

Genesis 21:12

In alles wat Sara tot u zeggen zal, luister naar haar stem.

Rashi:
Dit leert ons dat Sara de meerdere was boven Abraham in profetie.

Genesis 21:17

En God hoorde de stem van de knaap.

Midrash Rabbah; Rashi:
Dit leert ons dat een gebed van een persoon verkiesbaar is boven gebeden van anderen voor hem en dat het spoediger geaccepteerd wordt (hoewel de vers spreekt over Hagars gehuil, vertelt het ons dat God Ismaëls geschreeuw hoorde).

Genesis 21:17

Want God hoorde de stem van de knaap.

Midrash Rabbah; Rashi:
De engelen riepen uit: "Heerser van het universum! Zou U een bron willen brengen voor wie op een dag Uw kinderen zal doden met dorst?" "Wat is hij nu?" vroeg God. "Rechtvaardig," zeiden de engelen. God zei: "Ik beoordeel de man alleen zoals hij is op het moment."

Genesis 21:21

En zijn moeder nam hem een vrouw uit het land Egypte.

Midrash Rabbah:
Rabbi Jitschak zei: Gooi een stok in de lucht en het zal op de grond vallen. Er staat geschreven: "En zij is een dienstmeid, en Egyptische, wier naam Hagar was" (Genesis 16:1); daarom, "nam zijn moeder voor hem een vrouw uit het land Egypte."

Genesis 22:1

En het was na deze gebeurtenissen, toen beproefde God Abraham.

Midrash Rabbah:
Rabbi Jonathan zei: Een pottenbakker onderzoekt geen foute vaten, omdat hij ze geen enkele slag kan geven zonder ze te breken. Wat onderzoekt hij dan? Alleen de gezonde vaten, want die zal hij niet breken zelfs niet met vele slagen. Zo stelt de Heilige niet de goddeloze op de proef maar de rechtvaardige.

Izaäk en Ismaël hadden een meningsverschil. Ismaël zei tegen Izaäk: "Ik ben meer geliefd voor God dan jij, omdat ik besneden werd op de leeftijd van 13 jaar, maar jij bent besneden als een baby en kon niet weigeren. 'Izaäk antwoordde terug: "Alles wat je aan God gaf waren drie druppels bloed. Maar ik ben nu 37 jaar oud, toch verlangde God van mij geofferd te worden, ik zou niet weigeren." De Heilige zij: "Dit is het moment!"

Lubavitcher Rebbe:
Jood-zijn is niet een zaak van historisch bewustzijn, ethiek of zelfs gedrag; het is een staat van zijn. Dit is de diepere betekenis van het debat tussen Ismaël en Izaäk. Wanneer de jood op de achtste dag wordt besneden, is hij compleet onbewust van de betekenis van wat is gebeurd, Maar dit "niet-ervaren" is precies wat het gebod van de besnijdenis inhoudt. Met de besnijdenis zegt de Jood: Ik definieer mijn relatie met God niet door wat ik denk, voel of doe, maar door het feit van mijn Jood-zijn -een feit dat gelijkelijk kan worden toegepast op een acht dagen oude baby als een wijze van 80 jaar oud.

Genesis 22:3

En Abraham zadelde zijn ezel.

Pirkei d'Rabbi Eliezer, hfd 25:
Dit is dezelfde ezel waarmee Mozes naar Egypte reed (Exodus 4:20); en dit is dezelfde ezel waarmee de Messias zal komen (Zacharias 9:9)

Genesis 22:9

En bond Izaäk, zijn zoon.

Midrash Rabbah:
Kan men een 37-jarige man vastbinden zonder zijn toestemming?
Maar toen Abraham zijn zoon wilde doden zie Izaäk tegen hem: "Vader ik ben een jonge man en ik ben bang dat mijn lichaam zal schudden van angst voor het mes en ik je verdriet zal doen, waardoor de doding ongepast zal zijn en dit niet als een echt offer zal gelden; bind me daarom stevig vast."

Genesis 22:11-12

En toen riep een engel van God..... "strek uw hand niet uit naar de jongeling en doe hem niets."

Rabbi Schneur Zalman van Liadi:
In Metzeritch was het heel moeilijk om geaccepteerd te worden als een discipel van onze meester, Rabbi Dov Bear. Er was een groep van Chassidiem die, na gefaald te hebben direct van onze meester te leren, ten minste zijn leerlingen wilden dienen: ze water te brengen om hun handen te wassen, de vloeren van de studiehal schoon te maken, de kachels te verwarmen gedurende de wintermaanden, enzovoort. Ze werden bekend als de "kachelstokers".

Op een winternacht, toen ik op een bank lag in de studie hal, hoorde ik een conversatie tussen drie van de "kachelstokers". "Wat was zo special over de proef van de Akeidah?" vroeg de eerste. "Als God Zichzelf aan mij had geopenbaard en beval mijn enige zoon te offeren, zou ik niet gehoorzamen?"

Hij gaf zelf antwoord op zijn vraag: "Als God mij vroeg mijn enige zoon te offeren, zou ik het voor een tijdje uitstellen, om hem een paar dagen bij me te houden. Abrahams grootheid lag erin dat vroeg in de morgen opstond om onmiddellijk het Goddelijke bevel uit te voeren."

De tweede zei: "Als God me zou vragen mijn enige zoon te offeren, zou ik ook geen moment verspillen Zijn bevel uit te voeren. Maar ik zou het ook met een bezwaard hart doen. Abrahams grootheid lag erin dat hij naar de Akeidah ging met een vreugdevol hart over de gelegenheid om Gods wil te vervullen."

De derde zei: "Ik zal ook Gods wil met vreugde uitvoeren. Ik denk dat Abrahams uniekheid ligt in zijn reactie uit te vinden dat het allemaal een test was. Toen God hem beval: "Raak het kind niet aan en doe hem niets," was Abraham overgelukkig, niet omdat zijn enige kind niet zou sterven, maar omdat hem de gelegenheid werd gegeven een ander bevel van God uit te voeren."

Rabbi Schneur Zalman concludeerde: "Denk je dat dit slechts praat was? Elk van hen beschreef de graad van zelf-opoffering die hijzelf had verkregen in de dienst van de Almachtige."

Genesis 22-14

En Abraham noemde de naam van die plaats Adonai-Yireh.

Midrash Rabbah:
Shem (de zoon van Noach) noemde het Salem, want er staat geschreven: "En Melchiizedek, koning van Salem (Genesis 14:18). De Heilige zei: "Als ik het Yireh noem zoals Abraham deed, dan zal Shem, een rechtvaardige man, het kwalijk nemen; terwijl als ik het Salem noem als Shem deed, zal Abraham, een rechtvaardig man, het kwalijk nemen. Daarom zal ik het Jeruzalem noemen, dat beide namen bevat, Yireh Salem.

Meer over de Tora is te lezen in mijn special Tora-exegese (deel II). © 2007 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Religie (Mens en Samenleving) op 14-12-2007, laatst gewijzigd op 31-10-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Landen - weetjes: In dit artikel over landenweetjes komt u te weten welk land het grootste is en welke het kleinste. Niet alleen het oppervlakte, maar ook het inwonerstal en de bevolkingsdichtheid.
• Olympische Spelen 2008: boogschieten - wedstrijden: Bij het boogschieten deed vooral Zuid-Korea het goed. Het won zowel bij de heren teams als de dames teams. Bij de mannen individueel won Viktor Ruban uit d…
• Enveloppen printen: Daar stond je dan, facturen die op de post gedaan moesten worden. Normaal gesproken werden deze in een envelop geplaatst waar in een venster zit, zodat het adres mooi te zien is. Maar dez…
• Het verbond van God met mensen: Het Hebreeuwse woord voor verbond is 'beriet', wat taalkundig moeilijk te verklaren is. Een verbond heeft het karakter van een verdrag. In het Oude Testament komen drie soorte…
• Landcodes: Een wereldwijd overzicht: Het gebeurt wel eens dat je naar het buitenland moet bellen. Daarbij moet je, voor het telefoonnummer, de landcode draaien. Hier vind je een alfabetisch overzicht van de…

Bronnen en/of referenties

• Midrash Rabbah; Rashi
• Lubavitcher Rebbe
• Pirkei d'Rabbi Eliezer, hfd 25
• Rabbi Schneur Zalman van Liadi