Kaddiesj-gebed - het Joodse gebed voor overledenen

De inhoud van het kaddiesj-gebed is het belijden en het onvoorwaardelijk aanvaarden van Gods wereldleiding, zowel voor het geheel als voor het individu. Dit in alle omstandigheden van het leven, zelfs als we ons leven voor de erkenning hiervan zouden moeten opofferen. Vandaar dat deze belijdenis ook wordt uitgesproken als we voor het grote raadsel van de dood staan, wanneer de vraag 'waarom' gesteld wordt. Dit artikel is ontleend aan de Siach-Jitschak van het NIK.

Openbaar

De kern van het gebed is het in het openbaar uitspreken, dus met 'minjan' (de vereiste tien personen voor het verrichten van het gezamenlijk gebed) en het verheerlijken van hetgeen God voor ons betekent. Een betekenis die is neergelegd in de vierletterige Naam, waarvan de betekenis benaderd kan worden met:
Die er was, Die er is, Die er altijd zal zijn.

Voordracht

Oorspronkelijk werd dit gebed uitgesproken nadat er een voordracht was gehouden, waarin aan de hand van bijbelplaatsen de overgeleverde tradities aan de gemeente werden doorgegeven en waaraan verbonden werd een woord van troost met Messiaanse gedachte. Het is ontstaan in de Babylonische ballingschap, die meer dan tien eeuwen bestond, toen de volkstaal Aramees was. Al zijn er ook bronnen die een enigszins gelijkluidende tekst in het Hebreeuws geven, is de tekst van ons Kaddiesj-gebed in het Aramees, overgebracht van de leerschool naar de synagoge.

Vijf soorten

Er zijn vijf verschillende vormen van het gebed.

• Kaddiesj-sjalem: de gehele kaddiesj -uitgesproken door de voorlezer na het beëindigen van een hoofdgebed.
• Chatsie-Kaddiesj: half kaddiesj -alleen de eerste twee strofen, uitgesproken door de voorlezer na het beëindigen van een bepaald onderdeel van de dienst.
• Kaddiesj-Jatom: uitgesproken door iemand die in het rouwjaar van één van zijn ouders is of op de 'jaartijddag'.
• Kaddiesj-derabbanan: met een speciale bede voor de leraren, uitgesproken na het leren.
• Kaddiesj-le(it)chadda: uitgesproken bij een begrafenis en ook bij een siejoem, het beëindigen van een deel van de Talmoed, met een andere tekst van het eerste deel, beginnend met het woord: le(it)chaddata.

Tekst

Voorzanger:
Laat de grootheid en heiligheid van Zijn grote Naam vermeld worden in de wereld die Hij geschapen heeft, volgens Zijn wil en moge Hij Zijn koningschap vestigen tijdens uw leven en tijdens het leven van heel het Huis Jisrael, spoedig en binnenkort. Zegt nu : Amen.

Gemeente en voorzanger:
Moge Zijn grote Naam geprezen zijn in alle eeuwigheid.

Voorzanger:
Moge geprezen, met hulde, roem en hoogachting vermeld, verheven, verheerlijkt en met etatische lof bezongen worden, de Naam van de Heilige, die geprezen is, boven alle uitingen van prijzen, gezang, hulde en troost, die er in de wereld geuit worden. Zegt nu: Amen.

Gemeente:
Neem ons gebed barmhartig en welwillend aan!

Voorzanger:
Dat het gebed en het smeken van heel Jisrael bij hun Vader in de hemel aangenomen mag worden. Zegt nu: Amen.

Gemeente:
De Naam van de Eeuwige zij geprezen van nu tot in eeuwigheid.

Voorzanger:
Moge er veel vrede uit de hemel komen en leven, voor ons en voor heel Jisrael. Zegt nu: Amen.

Gemeente:
Mijn hulp komt van de Eeuwige, de maker van hemel en aarde.

Voorzanger:
Die vrede sticht in Zijn hoge sferen moge ook vrede brengen voor ons en voor heel Jisrael. Zegt nu: Amen.

Meer over bidden is te lezen in mijn special Hoe en waarom bidden Joden?. Meer over jodendom is te lezen in mijn special Jodendom: Joodse zienswijzen (deel II). © 2007 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Religie (Mens en Samenleving) op 01-12-2007, laatst gewijzigd op 20-04-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Sterven VIII: het rouwproces - een Joodse visie: Er zijn vijf fasen in het rouwproces: Aninoet (rouwen voor het begraven); Shiva (een zeven dagenlange rouw periode na de begrafenis); binnen de Shiva (de eers…
• Het verbod om het dode lichaam te balsemen - Joodse visie: Balsemen is een behandeling van het lichaam om ontbinding uit te stellen of te voorkomen. De idee dat balsemen het lichaam in staat houdt is slecht…
• Boekrecensie: Kaddiesj - rabbijn mr. drs. Raphael Evers: In het boek Kaddiesj behandelt Rabbijn Evers de theoretische en praktische aspecten van het Kaddiesj-gebed. Het Kaddiesj-gebed staat bekend als het ge…
• Bidden tot God vereist concentratie. Een Joodse visie: Het goed uitspreken van een gebed is niet eenvoudig. Het eist van ons intensieve concentratie. We vervallen heel gemakkelijk in het gedachteloos uitspre…
• Sterven XII: kaddiesj en herinnering - een Joodse visie: Wat kunnen we geven aan een geliefde als die niet langer fysiek onder ons is? Wat kunnen we geven met onze beperkte, gefilterde, spirituele blinde bes…

Bronnen en/of referenties

• Siach Jitschak - NIK