De zesde volmaaktheid: khanti of geduld en verdraagzaamheid

Iemand die zich toelegt op de mentale ontwikkeling van kennis en inzicht, is te vergelijken met een strijder. De strijd is de strijd tegen tegen de hartstocht, tegen de haat en tegen de onwetendheid. Zoals iedere strijd, vraagt ook deze strijd om inzet en het goed gebruiken van energie.

Niet genoeg

In de strijd tegen de hartstocht, de haat en de onwetendheid zijn inzet en goed gebruiken van energie echter niet voldoende.
Er moet voortduren naar binnen gekeken worden:

• wat gebeurt er in onszelf?
• wat zijn de karakteristieke eigenschappen van mentale en stoffelijke verschijnselen?

Twijfel

En dan zal de twijfel toeslaan:

• heeft het wel zin?
• is dit wel de beste manier?
• is er misschien een andere, gemakkelijker manier?
• kan ik dit eigenlijk wel?

Echter: als de dans niet goed gaat, wijt dat dan niet aan de fluit of de trommel. Daarom: als jouw oefening niet goed gaat, wijt dat dan niet aan de methode of de leraar, maar zoek de oorzaak in je hart.

In het maatschappelijk leven lukt het soms om dingen af te dwingen, maar in meditatie, als het gaat om je eigen geest, kun je deze hoop rustig vergeten.

Geduld en verdraagzaamheid

Het ontwikkelen van de volmaaktheid van geduld en verdraagzaamheid, in de eerste plaats naar jezelf, is daarom van het grootste belang.

Je kunt nog zoveel verdienste verwerven door de beoefening van vrijgevigheid, moreel gedrag, verzaking, wijsheid en inspanning en ijver: als je geen geduld met jezelf hebt wordt deze verdienste weer teniet gedaan.

Gevaar

Als je beoefening tot dusver goed verlopen is, bestaat er een behoorlijke kans dat je over je beoefening bent gaan denken als 'mijn beoefening' met de daarbij behorende indentificatie met ideaalbeelden. Je bent nu echter al zover gekomen met je beoefening, het kan daarom voor jou niet moeilijk zijn te begrijpen dat dit soort gedachten niet het gewenste effect kunnen sorteren. In plaats daarvan doe je er beter aan te noteren wat er gebeurt in je geest wanneer zo'n identificatie bovenkomt. Door dit scherp te noteren kun je op het moment zelf ingrijpen. Blijf je realiseren dat er een groot verschil is tussen theoretische kennis en de wijsheid van inzicht in de werkelijke aard van verschijnselen.

Eigendunk en zelfbedrog

Als je jezelf werkelijk wilt bevrijden van lijden, wees dan alert op eigendunk en zelfbedrog.

Eigendunk is wat je nu ervaart: je weet het allemaal al, het is allemaal al bekend, hier staat niets nieuws en eigenlijk valt er een hoop kommentaal op te leveren. Ik heb geen bezwaar tegen je kommentaar, maar bedenk wel dat jijzelf er meer aan zou hebben als je je aandacht verscherpt, waardoor je misschien een paar details ziet die je niet eerder had gezien.

Zelfbedrog komt voort uit je idee dat er een 'ik' en een 'ander' is. Afgescheidenheid van je omgeving, een afbakening die het je mogelijk maakt je terug te trekken. Als je nog niet begrijpt dat dat een illusie is, raad ik je aan om voor je verder gaat, je eerst te verdiepen in de artikelen over vrijgevigheid, moreel gedrag, verzaking, wijsheid en inspanning en ijver.

Wapen

In je strijd tegen de hartstochten zijn geduld en verdraagzaamheid je wapens die onschendbaar maken.
Zij maken onschendbaar tegen kwaadheid in onszelf en kwaadheid van buitenaf.

Eigenschappen

Je kunt iemand die geduld en verdraagzaamheid ontwikkeld heeft herkennen doordat zo iemand de dingen accepteert zoals ze zijn, zonder er allerlei redeneringen aan te verbinden. Het soort acceptatie dat wijst op het inzicht dat de situatie, ongeacht wat we willen, op dit moment nou eenmaal zo is.

De oorzaak van geduld en verdraagzaamheid is wijsheid.

Voor meer volmaaktheden, zie mijn special: De tien volmaaktheden © 2007 - 2010 Judithm, gepubliceerd in Religie (Mens en Samenleving) op 13-11-2007, laatst gewijzigd op 22-11-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Judithm is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Levenskunst velelinkjes en Boekentips Boeddhisme.

Verwante artikelen

• De achtste volmaaktheid: adhitthana of resoluut voornemen: De tien volmaaktheden, waartoe de volmaaktheid van resoluut voornemen behoort, ondersteunen en versterken elkaar. Met betrekking tot deze onderlinge…
• De eerste volmaaktheid: dana of vrijgevigheid: De Boeddha heeft tien volmaaktheden onderwezen, waarvan het de bedoeling is dat je naar het verwerven ervan streeft. Het streven hiernaar wordt door de Boeddha…
• De tiende volmaaktheid: oepekkha of gelijkmoedigheid: De tiende en laatste volmaaktheid die wij dienen te ontwikkelen is de volmaaktheid van gelijkmoedigheid. Wij dienen een evenwichtige geestestoestand te o…
• De tweede volmaaktheid: sila of moreel gedrag: De Boeddha heeft ons tien volmaaktheden onderwezen die wij dienen te ontwikkelen om onszelf te bevrijden van lijden. De tweede volmaaktheid is sila of moreel ge…
• De vierde volmaaktheid: panna of wijsheid: Het Boeddhisme maakt onderscheidt tussen twee typen geestestoestanden. De ene geestestoestand wordt samsara genoemd, de andere nirvana. Samsara is de geestestoestan…

Bronnen en/of referenties

• De tien volmaaktheden. Acariya Dhammawiranatha