De vier verheven toestanden van de geest

De kern van de Leer van de Boeddha vormt de mentale ontwikkeling. Je kunt je mentaal ontwikkelen door je bewust te zijn van hoe je met andere wezens omgaat. Hoe denk je over anderen? Hoe spreek je over anderen? Hoe gedraag je je naar anderen? De mentale ontwikkeling ontstaat als gevolg van je inspanningen om juist te denken, juist te spreken en juist te handelen.

Een hulpmiddel bij de ontwikkeling van het juiste denken, de juiste spraak en het juiste handelen is contemplatie op de vier verheven toestanden van de geest. Deze verheven toestanden van de geest worden ook wel de Onbegrensde Deugden genoemd, of de Goddelijke Verblijfplaatsen. In het Pali heet dat Brahma Wihara.
Deze vier verheven toestanden van de geest zijn:

• liefde, liefdevolle vriendelijkheid of liefdevolle warmte
• mededogen
• medevreugde
• gelijkmoedigheid

Liefde, liefdevolle vriendelijkheid of liefdevolle warmte

Hierbij gaat het niet om datgene wat in de Westerse samenleving gewoonlijk als 'liefde' benoemd wordt. Het gaat hier om liefde zonder het verlangen om te bezitten. Liefde zonder voorkeur en zonder uitzondering. Het gaat ook niet alleen om liefde voor mensen, het gaat om liefde voor alle levende wezens. Het is de wens dat alle levende wezens gelukkig zijn.

Mededogen

Mededogen is iets anders dan medelijden. Mededogen is de wens dat de ander vrij van lijden is, om vervolgens die wens uit te breiden tot alle levende wezens. Ook hier zonder voorkeur en zonder uitzondering.

Medevreugde

Medevreugde is zo ongeveer het tegengestelde van afgunst en jaloezie. In plaats daarvan gun je de ander alles en geniet je van het geluk van de ander alsof het je eigen geluk was. Hierdoor breid je je mogelijkheden om geluk te ervaren uit.

Gelijkmoedigheid

Gelijkmoedigheid kan niet een toevallig resultaat van een stemming zijn, gelijkmoedigheid is het resultaat van een training. Het betekent dat je je niet laat meeslepen door stemmingen en veranderende omstandigheden. Dit soort gelijkmoedigheid kan verworven worden door inzicht. Om dit inzicht te verwerven, is meditatie de weg.

Doordat je je inspant om deze verheven toestanden van de geest te bereiken, verdwijnen geleidelijk aan de geestestoestanden die hiermee onverenigbaar zijn. Geen woede, geen haat, geen afgunst of jaloezie. Als deze vervelende emoties verdwijnen geleidelijk aan, zonder onverschillig te worden of afgestomt te raken.

Dit artikel maakt deel uit van de Special Boeddhisme. © 2007 - 2009 Judithm, gepubliceerd in Religie (Mens en Samenleving) op 01-11-2007, laatst gewijzigd op 20-05-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Judithm is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Artsen zonder grenzen, Levenskunst velelinkjes, Alleenstaand en ernstig ziek en Boekentips Boeddhisme.

Verwante artikelen

• De tiende volmaaktheid: oepekkha of gelijkmoedigheid: De tiende en laatste volmaaktheid die wij dienen te ontwikkelen is de volmaaktheid van gelijkmoedigheid. Wij dienen een evenwichtige geestestoestand te o…
• De negende volmaaktheid: metta, liefdevolle vriendelijkheid: Vaak ervaren we van de buitenwereld een koude liefdeloosheid. Daar kunnen we op reageren door ons andermans liefdeloosheid niet aan te trekken. We…
• Woordenlijst Boeddhisme: In het Boeddhisme worden veel verschillende moeilijk woorden gebruikt, ook worden vaak woorden uit het Sanskriet gebruikt om dingen aan te duiden. De meest voorkomende woorden zijn v…
• Boeddhisme, de basisbeginselen: Boeddhisme is een van de snelst groeiende religies in het Westen. Het Boeddhisme vindt zijn oorsprong in India, rond 500 voor Christus. Het Boeddhisme heeft geen God die aanbe…
• De Tempel van de 1000 Boeddha's: Dashang Kayyu Ling betekent ‘de gelukkige tuin waar de geest gekoppeld wordt aan de Dashang Kagyu leerschool’, welke een van de grote scholen is van het Vajrayana Boeddhisme…

Bronnen en/of referenties

• De vier verheven toestanden van de geest
• Nyanaponika Mahathera
• Nanamoli Thera