Strafrecht & Voorgeleiding

Strafrecht en Voorgeleiding bij de Rechter-commissaris. Na politie-onderzoek en gerechtelijk voor-onderzoek, krijgt de verdachte te maken met voorgeleiding tijdens het ingaan van de in voorlopige hechtenis fase. Wanneer en waar vindt deze voorgeleiding plaats? Hoe lang mag voorlopige hechtenis duren? Wat is de rol van de officier van justitie en de raad-kamer hierbij? Antwoorden op deze vragen vind je in dit artikel over strafrecht en voorgeleiding van een verdachte bij de Rechter-commissaris.

Strafrecht & Voorgeleiding

Strafrecht en Rechter-commissaris

Na het politieonderzoek en (eventueel) gerechtelijk vooronderzoek (zie Strafrecht & Politie en Gerechtelijk Vooronderzoek), krijgt de verdachte te maken met voorgeleiding tijdens het ingaan van de voorlopige hechtenis fase.

De Rechter-commissaris is een lid van de strafkamer van de rechtbank en aangesteld door de rechtbank om in een bepaald aantal zaken of voor een bepaalde periode (veelal 2 jaar) de strafzaken -die door de officier worden aangebracht- voor te bereiden voor de openbare strafzitting.
Hieruit vloeit automatisch voort dat een rechter-commissaris die het voorbereidend onderzoek tegen een verdachte voert, later ter zitting niet als lid van de rechtbank (mede o.g.v. het door hem uitgevoerde onderzoek) een mogelijke veroordeling van de verdachte mag uitspreken of zelfs maar ter zitting aanwezig mag zijn.

Nadat de officier van justitie -na afloop van de 4 dagen inverzekeringstelling- (zie [ARTIKEL= 9860]Strafrecht & Politie[/ARTIKEL]), de verdere hechtenis vordert, wordt de verdachte voorgeleid bij de rechter-commissaris.

Voorgeleiding bij de rechter-commissaris

De Voorgeleiding vindt plaats in het bureau van de rechter-commissaris, dat meestal is gevestigd in het huis van bewaring (gevangenis) op de volgende gronden:

• Vrees voor de herhaling door de verdachte van het strafbare feit (b.v. de verslaafde die weer gaat stelen)
• Vrees dat de verdachte, indien het onderzoek nog niet is afgerond, na vrijlating zelf mogelijk bewijsmateriaal zal laten verdwijnen
• Indien de publieke opinie door een strafbare gedraging ernstig is geschokt (b.v. verkrachtingszaken of zedendelicten)
• Indien de verdachte een misdrijf zou hebben gepleegd waarop de wet een gevangenisstraf van 4 jaar of langer stelt
• Indien de verdachte geen vaste woon- of verblijfplaats heeft in Nederland, zodat de vrees bestaat dat hij/zij na vrijlating onvindbaar zal zijn
• Indien een verdachte reeds voor een zelfde feit voorwaardelijk is veroordeeld en nog in de proeftijd ervan zit, of indien er nog geen 5 jaar zijn verlopen nadat een verdachte voor een zelfde misdrijf reeds eerder tot gevangenisstraf is veroordeeld.

Voorlopige Hechtenis

Voorlopige hechtenis. De genoemde gronden waarop men wordt voorgeleid, gelden natuurlijk uitsluitend bij een ernstige verdenking. Hierbij is altijd bewijsmateriaal noodzakelijk. Nadat de rechter-commissaris tot het besluit is gekomen dat de verdachte inderdaad verder in bewaring moet worden gesteld, geeft hij/zij een bevel tot bewaring af.
Bevel van bewaring. Dit bevel van bewaring is voor maximaal 6 dagen geldig. Indien de omstandigheden voor de verdachte niet gunstiger worden, moet deze vervolgens verschijnen voor een tweede voorgeleiding bij de rechter-commissaris. Vervolgens kan deze nog eenmaal het bevel tot bewaring verlengen met nogmaals 6 dagen. De totale bewaring kan dus maximaal 12 dagen duren. Althans zo staat het in de wet.

Herhaalde Voorgeleiding

Herhaalde voorgeleiding. Hoewel in de wet beschreven, geeft de herhaalde voorgeleiding in de praktijk erg veel rompslomp voor gevangenispersoneel. Zoals bijvoorbeeld herhaald vervoer van de verdachte tussen de verschillende huizen van bewaring, indien ze ergens anders zijn ondergebracht. Ook geeft het extra werkdruk voor de vaak overbelaste rechter-commissaris. Om deze reden is de rechter-commissaris bevoegd om reeds bij de eerste voorgeleiding, zowel een bevel tot bewaring als een bevel tot verlenging van deze bewaring af te geven. Dit houdt in dat de verdachte dus meteen 12 dagen vastzit. De wet zegt verder wel dat deze 12 dagen in een huis van bewaring moeten worden uitgezeten, hoewel het in de praktijk ook kan voorkomen (wegens overbezetting) dat dit in een politiecel plaatsvindt. Een verdachte kan de mazzel hebben dat er zo veel personen in bewaring moeten worden gesteld, dat niet alleen de huizen van bewaring maar ook de politiecellen overvol zijn. Het is dan aan de officier van justitie, op dat moment de zogenaamde ‘ Wegzend officier’ om te beslissen welke verdachten dan toch maar moeten worden vrijgelaten en welke niet.

Nader Onderzoek Verdachte

Nader onderzoek. Indien er nog geen duidelijkheid is in de zaak en een verdachte blijft ontkennen, doet de rechter-commissaris nader onderzoek. Hij/zij kan getuigen horen, nader onderzoek laten instellen, deskundigen horen etc. Formeel staat dit onderzoek dus onder zeggenschap van de rechter-commissaris. Deze is bevoegd het onderzoek te sluiten in geval (naar zijn oordeel) de verdachte niet strafbaar is en als hij/zij geen aanleiding ziet het onderzoek voort te zetten, als er niet meer bewijs te verwachten valt, terwijl alle getuigen al gehoord zijn.

Officier van Justitie en Rechter-commissaris. Wanneer de officier van justitie bericht van verdere vervolging af te zien, is de rechter-commissaris gehouden het onderzoek te sluiten, omdat uitsluitend de officier van justitie de taak tot vervolging van een verdachte heeft. Van de sluiting wordt zowel de officier van justitie als de verdachte in kennis gesteld. Ieder van deze partijen heeft het recht om heropening van het onderzoek te vragen, wanneer men meent dat stellingen, verklaringen of opgegeven getuigen onvoldoende in het onderzoek zijn betrokken.
De sluiting verplicht de officier van justitie zijn/haar uiteindelijke standpunt tegenover de verdachte te bepalen, daar de wet hem/haar gebiedt binnen een maand te beslissen of er van verdere vervolging wordt afgezien. Met andere woorden: of men tot sepot (niet vervolgen) overgaat, ofwel dat de officier van justitie inderdaad de verdachte zal vervolgen door deze voor de rechtbank te dagvaarden. Deze kennisgeving moet schriftelijk aan de verdachte worden gedaan. Overigens heeft de officier van justitie ook de bevoegdheid om aan sepot bepaalde voorwaarden te verbinden.

Gevangenhouding

Gevangenhouding. Indien de verdenkingen dermate ernstig zijn, dat na verloop van 12 dagen bewaring, verlenging van voorlopige hechtenis vordert, krijgt de verdachte de voorgeleiding in de raadkamer van de rechtbank.
Raadkamer rechtbank. De raadkamer van de rechtbank bestaat uit een aantal (meestal 3) leden van de rechtbank die beslissen in zaken waarvoor de wet geen openbare terechtzitting van de rechtbank heeft bepaald. Na het horen van de verdachte, beslist de raadkamer of er voldoende redenen zijn deze nog langer vast te houden en geeft -indien dit het geval is- een bevel van gevangenhouding voor de duur van maximaal 30 dagen. Dit bevel kan nog tweemaal, elk weer voor een periode van 30 dagen verlengd worden, nadat de verdachte de tweede voorgeleiding in de raadkamer (na verloop van de eerste 30 dagen) en vervolgens na 60 dagen de allerlaatste en derde voorgeleiding in de raadkamer in persoon heeft kunnen bijwonen.

Na 30 dagen. Na het verlopen van de laatste 30 dagen gevangenhouding, loopt de gehele periode van de voorlopige hechtenis af. Deze periode kan dus maximaal 106 dagen duren, te weten:

• maximaal 4 dagen inverzekeringstelling op het politiebureau (zie Politie & Strafrecht)
• twee keer 6 dagen bewaring
• drie keer 30 dagen gevangenhouding

106 dagen na voorlopige hechtenis. Na deze 106 dagen moet de verdachte ter terechtzitting gedagvaard zijn of anders in vrijheid worden gesteld. Het kan echter zo zijn dat het gerechtelijk onderzoek nog steeds niet is afgesloten. Dit kan voorkomen wanneer de zaak zeer omvangrijk en arbeidsintensief is (b.v. bij grote fraudezaken) of omdat getuigen in het buitenland moeten worden gehoord en deze getuigen of desbetreffende autoriteiten niet meewerken.
Officier van justitie. In dit geval is de officier van justitie toch verplicht de verdachte tijdig ter rechtzitting te dagvaarden, hoewel deze in de dagvaarding de strafbare feiten en gronden dan slechts globaal kan omschrijven.
Ter zitting zal de officier van justitie de rechtbank moeten verzoeken de behandeling van de zaak voor een bepaalde periode aan te houden, zodat het onderzoek alsnog kan worden afgerond. Na het horen van de verdachte, beslist de rechtbank of de zaak dan inderdaad aangehouden wordt en of er voldoende redenen zijn om de verdachte ook gedurende die aanhouding gevangen te houden.

Schending 106 dagen. In wezen betreft dit dan een schending van het recht van de verdachte om uiterlijk 106 dagen na aanvang van de voorlopige hechtenis ter rechtzitting te verschijnen. De officier van justitie moet dit dan ook kunnen onderbouwen en zeer buitengewone en ernstige redenen hebben, wil zijn/haar verzoek ingewilligd worden.

Serie Strafrecht Artikelen

De strafrecht artikelen staan in chronologie van de strafrechterlijke procedure.

• Strafrecht & Politie - Taken Politie
• Strafrecht & Politie - Wetsovertreding
• Strafrecht & Politie - Proces-verbaal Verhoor
• Strafrecht & Gerechtelijk Vooronderzoek
• Strafrecht & Voorgeleiding
• Rechtsmiddelen Verdachte (Strafrecht)
• Het Openbaar Ministerie
• Rechter & Strafrecht
• Procedure Zitting Strafrechter
• Strafzaken & Straffen
• Hoger Beroep & Schadevergoeding