Acties rondom de rijbewijskeuring ASS

Op de Regeling eisen geschiktheid 2000 is, wat betreft het gedeelte over de autismespectrumstoornissen, behoorlijk wat kritiek te leveren. Er zijn diverse acties op touw gezet, om meer bekendheid aan dit probleem te geven en het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen. Sinds 2010 is de Regeling eisen geschiktheid 2000 gewijzigd, waardoor mensen met een vorm van autisme voortaan gekeurd moeten worden voor hun rijbewijs. Er zijn diverse punten van kritiek te geven op de huidige tekst van de regeling, zoals:

• de arbitraire termijn van 3 jaar (het rijbewijs is maximaal 3 jaar geldig, maar onduidelijk waar dit op gebaseerd is, want ASS verandert niet zo snel);
• het feit dat het genuanceerde advies van de Gezondheidsraad is vertaald naar te strikte wetgeving die niet langer aansluit bij dit advies;
• de rijbewijskeuring die moet worden uitgevoerd door psychiaters, gebaseerd op een onduidelijke checklist met factoren (niet eens altijd risicofactoren, de checklist risicofactoren bevat ook een opsomming van beschermende factoren). Een keuring of test heeft alleen zin, als de goede dingen op de goede manier getoetst worden;
• een tekort aan psychiaters met voldoende kennis en ervaring om deze keuringen daadwerkelijk te kunnen uitvoeren;
• de vraag of dit wel een taak voor psychiaters is, of eerder bij een neuropsycholoog thuis hoort;
• waardoor er een risico op kwalitatief slechte keuringen bestaat (versterkt door andere factoren als bezuinigingen en wachtlijsten in de zorg);
• de hoge kosten en lange, bureaucratische procedures waar mensen met een autismespectrumstoornis zich voor gesteld zien
• het feit dat wetenschappelijke onderbouwing voor een relatie tussen verkeersongevallen en autismespectrumstoornissen ontbreekt;
• de grote heterogeniteit van de autismespectrumstoornissen. Soort, mate en ernst van de symptomen verschillen van persoon tot persoon. Daarnaast kunnen factoren als leeftijd, sekse en aantal jaren rij-ervaring een rol spelen. In de regelgeving is geen maatwerk en/of oog voor deze diversiteit terug te vinden;
• uitvoeringsproblemen, onder meer door het spanningsveld tussen bestaande, te strenge eisen en nieuwe wetenschappelijke inzichten, maar ook door een tekort aan gespecialiseerde psychiaters. Bovendien is controle en handhaving van de regeling in de praktijk nauwelijks uitvoerbaar, zeker niet wanneer mensen niet melden dat ze een ASS hebben;
• risico op andere nadelige effecten, zoals mensen die ervoor kiezen geen ASS-diagnose te laten stellen, ondanks problemen of een hulpvraag, omdat ze hun rijbewijs niet willen verliezen. De drempel tot zorg en hulp vanuit de geestelijke gezondheidszorg wordt hierdoor alleen maar hoger. Misschien is het risico op zorgmijders wel groter dan het risico op (vermijdbare) verkeersongevallen bij deze doelgroep;
• en wat stelt het rij-examen nog voor, als er daarna regelmatige herbeoordelingen nodig zijn? Waarom zou slagen voor het rij-examen niet voldoende meer zijn om iemands rijgeschiktheid te toetsen? Tenzij er daarna nog iets verandert in iemands gezondheidstoestand, maar dat is bij ASS vaak niet het geval.

Acties rondom autisme en rijbewijs

Om meer bekendheid aan dit probleem te geven en het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen, zijn diverse acties op touw gezet. Deze staan hieronder kort genoemd.

Campagne Autisme en Rijgeschiktheid
Vanuit de Campagne Autisme Geschikt is een actie rondom autisme en rijbewijs opgezet. Deze actie is gevoerd vanuit de non-profit campagne ´Autisme Geschikt´, het platform rijles-en-autisme en Spectrum Opleidingen (rijopleiders leren omgaan met stoornissen in het autismespectrum en ADHD), alle geïnitieerd door Spectrum Brabant, Centrum voor Zorg en Onderwijs.

Op 15 maart 2012 is deze actie beëindigd met een bezoek aan het ministerie van Infrastructuur en Milieu, waarbij onder andere een petitie werd overhandigd. Op de website van Autisme Geschikt valt te lezen, dat het ministerie naar aanleiding van deze actie heeft beloofd in overleg te gaan met de Gezondheidsraad om opnieuw te kijken naar het huidige beleid en de (on)zinvolheid ervan. De volledige brief aan mevrouw Schultz van Haegen en Mevrouw Philippens van het ministerie van Infrastructuur en Milieu is op de website van Rijles en Autisme te lezen. Verkeerspro, het (online) vakblad voor de rijschool, besteedt ook aandacht aan deze actie (http://www.verkeerspro.nl/rijschool/2012/03/15/maak-cbr-keuring-leerling-met-autisme-veel-transparanter/ ).

Petitie mensen met autisme en het rijbewijs
Er kan een digitale petitie worden ingevuld over mensen met autisme en het rijbewijs. Deze petitie heeft tot doel het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te zetten.

Patiëntenverenigingen
Vanuit de Nederlandse Vereniging voor Autisme en vanuit de belangenvereniging voor en door Personen uit het Autisme Spectrum (PAS) wordt achter de schermen aandacht gevraagd voor dit onderwerp. Ook wordt contact gezocht met andere relevante partijen, zoals de Nederlandse vereniging voor Psychiatrie en het Consortium Autisme Spectrum Stoornissen bij Volwassenen (CASS18+).
Impuls, de patiëntenvereniging voor volwassenen met ADD, ADHD en ASS, is al langere tijd met de verplichte rijbewijskeuring bezig, maar dan vooral gericht op mensen met AD(H)D. In hun tijdschrift Impulsief besteden ze regelmatig aandacht aan dit onderwerp.
The Busy People heeft in samenwerking met Impuls een online-vragenlijst gehouden over de verplichte rijbewijskeuring voor mensen met ADD, ADHD en ASS. Meer informatie is te vinden op http://images.ematters.nl/busy/main.html.

Lees verder

• Beoordeling rijgeschiktheid bij autisme
• Kritiek op de Regeling eisen geschiktheid 2000 bij ASS
• Kritiek op Checklist Risicofactoren ASS
• Advies Gezondheidsraad rijgeschiktheid bij autisme
• Stappenplan rijbewijs aanvraag voor mensen met autisme