Burgerlijk Recht - Rechter & Rechtbank

Het Burgerlijk of Civiele Recht is er voor de rechtsbescherming van burgers. Onderlinge conflicten kunnen worden voorgelegd aan de burgerlijke rechter. Je kunt bij het Kantongerecht (kantonrechter) of de Arrondissementsrechtbank terechtkomen, bij het Gerechtshof en de Hoge Raad (m.n. voor hoger beroep). Uitleg van juridische termen, wanneer je bij welke rechter of rechtbank terechtkomt bij een burgerlijke of civiele rechtzaak c.q. rechtsproces, kun je lezen in dit artikel.

Rechterlijke Macht - Burgerlijk Recht & Strafrecht

Burgerlijk of Civiel Recht. De bevoegdheid van een rechter hangt samen met het onderscheid tussen een conflict dat burgers onderling betreft of conflicten (misdrijven) die burgers hebben met de overheid. In het laatste geval komt vooral het strafrecht aan de orde. Uitgebreide en nadere informatie specifiek over de gang van zaken bij het strafrecht, strafrechters of het strafrechterlijke proces, is onder meer te vinden in Rechter & Strafrecht, Gerechtelijk Vooronderzoek , Voorgeleiding en Openbaar Ministerie.

In dit artikel wordt specifiek ingegaan op het burgerlijk c.q. civiel recht, rechters en rechtbanken.

De Burgerlijke Rechter - Civiele Rechtbanken

Burgerlijke Rechtsbescherming. Burgers kunnen conflicten die ze onderling hebben voorleggen aan de burgerlijke rechter. Er is in Nederland een bepaald systeem ontwikkeld, waarbij recht wordt gesproken in:

• Kantongerechten - door kantonrechters
• Arrondissementsrechtbanken - door meervoudige en enkelvoudige kamers
• Gerechtshoven - door raadsheren
• Hoge Raad der Nederlanden - door raadsheren

Wanneer je nu bij welke rechtbank of rechterlijke instantie terechtkomt, wordt hieronder uiteengezet.

De Kantonrechter

Kantonrechter. Een groot deel van de zaken wordt voorgelegd aan de kantonrechter. De kantonrechter spreekt recht in kleinere vorderingen tot 5000,- euro, in alle conflicten die te maken hebben met arbeidszaken of huurkoopzaken die voortvloeien uit huur en verhuur. De kantonrechter spreekt recht in z’n eentje, dus zonder college. Alleen in pachtzaken wordt hij bijgestaan door pachtkamers.

Hoger Beroep. Indien men het niet eens is met beslissingen van de kantonrechter kan men in hoger beroep gaan bij de arrondissementsrechtbanken. In twee gevallen kan dit niet, namelijk als het om een lager bedrag gaat of in pachtzaken. Voor alle zaken die niet tot de bevoegdheid c.q. competentie van de kantonrechter behoren (zie hieronder voor de uitleg van competentie/bevoegdheid) , moet men zich in eerste instantie wenden tot de arrondissementsrechtbanken, oftewel de rechtbank. Daar waar juristen spreken over ‘de rechtbank’ wordt altijd arrondissementsrechtbank bedoeld.

De Arrondissementsrechtbank

Rechters en Kamers. In principe spreekt de arrondissementsrechtbank met een college, bestaande uit drie rechters. Iedere rechtbank beschikt over een groot aantal kamers. De werkzaamheden zijn verdeeld over deze verschillende kamers. Zo behandelt één kamer veelal de familierechtelijke zaken en een ander de hoger beroepszaken.

De Gerechtshoven

Raadsheren Gerechtshof. De gerechtshoven behandelen in hoger beroep die zaken, welke in eerste instantie aan de rechtbanken zijn voorgelegd (arrondissementsrechtbank). Er zijn vijf gerechtshoven in Nederland, deze zijn te vinden in:

• Amsterdam
• Arnhem
• Den Haag
• Den Bosch
• Leeuwarden

Hoewel alle gerechtshoven hoger beroepzaken behandelen, is hoger beroep in pachtzaken geconcentreerd in Arnhem.
Bij de hoven spreekt men niet meer van rechters, maar van raadsheren. Er wordt recht gesproken in colleges van drie raadsheren.

De Hoge Raad

Hoge Raad der Nederlanden. De allerhoogste rechtsprekende instantie in ons land is de Hoge Raad der Nederlanden. Deze Raad behandelt alleen de zogenaamde cassatiezaken. Er wordt recht gesproken in colleges van vijf raadsheren.

Bevoegdheid Rechters - Rechterlijke Instanties

Er zijn twee soorten competentie die de bevoegdheid van de rechter bepalen:

• Absolute Competentie. De bevoegdheid van de rechter bepaalt bij welke rechterlijke instantie je terecht kunt. Dit wordt de absolute competentie van de burgerlijke rechter genoemd

• Relatieve Competentie. De relatieve competentie van de burgerlijke rechter heeft te maken met de geografische indeling van de diverse rechterlijke instanties, oftewel plaatsen in Nederland.

Geografische Indeling Rechterlijke Instanties

19 Arrondissementsrechtbanken. Er zijn 19 arrondissementsrechtbanken in Nederland, welke gevestigd zijn in alle hoofdsteden van de provincies: Groningen, Leeuwarden, Assen, Zwolle, Arnhem, Haarlem, Utrecht, Den Haag, Middelburg, Den Bosch, Maastricht, Alkmaar, Almelo, Amsterdam, Breda, Dordrecht, Roermond, Rotterdam en Zutphen. Hoe zit het nu precies met de geografische indeling?

• Nederland is onderverdeeld in 19 arrondissementen. In elk arrondissement is één arrondissementsrechtbank werkzaam
• Een aantal arrondissementsrechtbanken samen vormt het werkterrein van een gerechtshof. Er zijn in totaal -zoals hierboven aangegeven- vijf gerechtshoven
• Binnen één arrondissement is een aantal kantonrechters actief; ieder van hen weer binnen zijn of haar eigen gebied. Er zijn in totaal 62 kantongerechten.

Absolute en Relatieve Competentie

Welke Rechter - Gebied. Iedere rechtsprekende instantie heeft dus zo zijn eigen gebied waarbinnen geopereerd mag worden. Bij elke zaak zijn er in principe twee vragen te beantwoorden:

• Bij welke rechter moet je zijn met je zaak? Bij het kantongerecht, de arrondissementsrechtbank, het gerechtshof of de Hoge Raad - is de vraag naar absolute competentie
• Waar is deze gevestigd, in welke plaats moet ik zijn? Je weet dan b.v. of je bij de rechtbank in Dordrecht of Middelburg moet zijn - is de vraag naar de relatieve competentie. Er kunnen hier verder een tweetal uitgangspunten bij geformuleerd worden:
• 1 - in zaken betreffende onroerende goederen (huizen e.d.) is de rechter van het gebied waarbinnen het onroerend goed (grotendeels) ligt bevoegd
• 2 - in andere zaken is die rechter bevoegd, binnen wiens gebied de gedaagde woont. Indien de gedaagde niet in Nederland woont, is zijn of haar verblijfplaats een doorslaggevende factor. De rechter van de woonplaats van de eiser is bevoegd, wanneer de gedaagde geen woon- of verblijfplaats in Nederland heeft.

Advocaten en griffies van de verschillende rechterlijke instanties (ambtelijke ondersteuning van de rechters) kunnen verder informeren over kwesties van bevoegdheid.

Vertegenwoordiging Gerechtelijke Procedures

Zelf Procederen en Procureur. Alleen bij procedures bij de kantonrechter is het mogelijk om
zelf te procederen. In alle procedures bij de arrondissementsrechtbanken, de gerechtshoven en de Hoge Raad, dien je je te laten vertegenwoordigen door een procureur. Deze procureur staat je vervolgens bij in de gehele verdere procedure. Het werkterrein van een procureur loopt parallel met het werkterrein van de rechtbank van het arrondissement waar de procureur staat ingeschreven.

Procederen Bewijs van Onvermogen

Dure Procedure. Procederen kan duur zijn; met de uurtarieven van advocaten en procureurs kan dit aardig in de papieren lopen. Iemand die veel verdient, zal dit veelal zelf moeten betalen. Voor de minder draagkrachtigen is het mogelijk gemaakt om tegen verminderd tarief te kunnen procederen. Soms is het ook mogelijk om kosteloos te procederen; hier moet echter wel bij gezegd worden dat er altijd kosten verschuldigd zijn, zoals administratiekosten (griffiekosten), uittreksels en portokosten. In sommige gevallen kan het ook beter zijn en sneller werken, indien je je tot een geschillencommissie wendt in plaats van een rechter.

Bewijs van Onvermogen. In het geval je tegen verminderd of kosteloos tarief wilt procederen, moet je bij het gemeentebestuur van de gemeente waar je in het bevolkingsregister staat ingeschreven, een verklaring omtrent het vermogen, de inkomsten en uitgaven vragen. Deze verklaring wordt in de volksmond ook wel bewijs van onvermogen genoemd. Hiermee kan je voor rechtshulp naar een rechtswinkel, juridisch loket, bureau voor rechtshulp of een dergelijke voorziening of naar een advocaat in je gemeente.

Zie ook Consumentenrecht (Geschillen)