Winterdepressie

Dit artikel is niet door mijzelf geschreven, maar door een goede vriendin. Het gaat over de winterdip, ook wel bekend als winterdepressie.

Als de bladeren vallen…

Het is herfst en de winter is in aantocht. Sommige mensen krijgen last van een lusteloos en vermoeid gevoel. Iedereen heeft wel eens last wanneer het dagenlang somber weer is. Maar naar schatting één op de tien tot twintig mensen hebben hiervan zoveel last dat ze moeite hebben om nog normaal te functioneren. Deze vorm staat bekend als SAD (seasonal affective disorder). De mensen hebben last van een winterdepressie. De maanden januari en februari zijn het zwaarst voor deze mensen. Deze seizoensgebonden depressies zijn met therapieën te behandelen. En als het lente wordt zijn alle klachten van de winterse dip weer verdwenen.

De belangrijkste symptomen van een winterdepressie zijn dat de patiënten een verstoord slaappatroon heeft. Ze slapen soms wel veertien uur aan één stuk, en wordt dan gebroken wakker. Ook komen ze ‘s avonds wel eens moeilijk in slaap en draaien zo hun dag- en nachtritme om. Over het algemeen voelen ze zich over de hele dag, in de winter lusteloos en vermoeit. Hierbij komen ook concentratie problemen voor en men is prikkelbaar. Een ander symptoom is het verstoorde eetpatroon dat een persoon met winterdepressie heeft. Ze hebben ontzettend veel trek in koolhydraatrijk voedsel en kunnen niet van de zoetigheid afblijven. In tegenstelling van andere depressies waarbij iemand totaal geen eetlust heeft en zal vermageren, zal iemand met een winterdip in gewicht toenemen. Een ander verschil is dat er bij winterdepressie geen aanwijsbare reden lijkt te zijn voor het depressieve gevoel van iemand. Vrouwen hebben om de een of andere reden vier maal vaker last van een winterdepressie dan mannen.

De oorzaak van een winterdepressie heeft te maken met een gebrek aan licht. Op een zonnige dag schommelt de verlichtingssterkte (uitgedrukt in lux) tussen 10.000 en 100.000 lux. Op een sombere, bewolkte dag kan dit soms slecht 1000 lux zijn en in een kantooromgeving slechts 500 lux.
Wanneer er minder licht is schakelt de natuur over op een trager ritme. Bij mensen met wintermoeheid wordt de activiteit echter in die mate vertraagd, dat een normaal leven verstoort raakt. Licht, dat via de retina in het oog bij ons binnendringt, heeft immers een grote invloed op het menselijke lichaam. De pijnappelklier in onze hersenen scheidt gedurende de nacht het hormoon melatonine af. Melatonine zet het slaapmechanisme in gang en speelt ook een rol in de interne regeling van de biologische klok. Men gaat ervan uit dat en teveel aan melatonine een deprimerende invloed heeft.
Het feit dat lichttherapie mensen met een winterdepressie weer opmontert, pleit sterk voor deze lichttheorie.

Lichttherapie blijkt het best te werken wanneer het 's morgens onmiddellijk na het ontwaken wordt toegepast. De eenvoudigste vorm van lichttherapie is veel buiten zijn in het volle licht. De laatste jaren zijn behandelingen ontwikkeld waarbij de patiënt gedurende enkele weken dagelijks twee à drie uur wordt blootgesteld aan een intens wit licht. Daarvoor moet men plaatsnemen voor een speciale lichtbak. De toestellen zijn voorzien van speciale UV-filters om eventuele beschadiging van de huid te voorkomen. Een andere veelbelovende therapie is het kunstmatig nabootsen van het ochtendgloren. Experimenten waarbij men tijdens de slaap het lichtvolume geleidelijk aan verhoogt zodat het een zomerochtend lijkt, blijken zeer effectief te zijn, zelfs bij vrij zwakke lichtbronnen.

Als deze therapie niet aanslaat, of de patiënt heeft last van een oogaandoening waardoor de lichttherapie niet mogelijk is, wordt er naar een alternatief gezocht. Dit kan zijn gesprekstherapie, waarbij de patiënt leer omgaan met de winterdip. Ook word het medicijn antidepressiva toegepast, of in combinatie met lichttherapie, bij mensen waarbij de voorkeurstherapie met licht niet werkt.