Adoptie: prachtig en traumatisch tegelijk

Adoptie wordt vaak beschouwd als een idealistische daad. Ouders krijgen een kind en kind krijgt ouders. Vergeten wordt dat adoptie voor adoptiekind een traumatisch proces is. Een trauma wat tot de dag vandaag nog niet geheel begrepen en erkend wordt. Adoptie brengt altijd verschillende reacties met zich mee. Mensen kunnen prachtig en idealistisch vinden, andere mensen moeten er daarentegen niet aan denken. Wat de mening ook is, de mening is gebaseerd op adoptie zelf en niet op de ervaring van het kind dat geadopteerd wordt. Lang werd adoptie enkel beschouwd als een concept, iets wat gedaan wordt om een gezin te vormen. Adoptie brengt echter iets veel groters met zich mee. In het boek van Nancy Verrier 'Afgestaan' wordt adoptie beschreven als een traumatische ervaring voor de geadopteerde. Een trauma dat tot de dag van vandaag nog steeds niet erkend en begrepen wordt.

Een baby dat niets weet

Een van de oorzaken dat adoptie lange tijd niet als trauma gezien werd, is door het idee dat baby's hun ervaringen niet bewust mee maken. Een baby wordt beschouwd als een levens wezen als het werkelijk geboren is. Zelden is erkend dat een baby al ervaringen uit zijn omgeving mee krijgt in de veertig weken daarvoor. Al vanaf het een foetus is, is het zich bewust van de ervaringen en gevoelens van de moeder. Deze ervaringen neemt het mee als het geboren wordt.

Scheiding moeder en kind

Er ontstaat al een verbondenheid tussen moeder en kind in de baarmoeder. Het is een continuüm van lichamelijke, psychologische en geestelijke gebeurtenissen die plaatsvinden in de baarmoeder en doorgaan na de geboorte. Een scheiding tussen moeder en kind direct na de geboorte veroorzaakt een groot gevoel van verlating en verlies bij het kind. Dit is een ongrijpbaar verdriet dat moeilijk na te traceren is en daarom door veel clinici nog onderschat wordt. Hierdoor zijn veel adoptieouders niet goed voorbereid op dit trauma.

De verzorger

De aanwezigheid van een vaste verzorger is belangrijk voor de hechting van het kind. De hechting die een kind in zijn vroege levensjaren aangaat is de basis voor zijn mogelijkheid zich te hechten verder in het leven. Een goede hechtingsbasis wordt moeilijk gemaakt als het kind te maken heeft met te veel verzorgers. Gezegd wordt dat een kind zo vroeg mogelijk een vaste verzorger nodig heeft. Mogelijk is dit de reden dat het adopteren van jonge baby's wordt gezien als de minst risicovolle adoptie. Het kind zou nog niet gehecht zijn, is vroeg genoeg bij zijn nieuwe vaste verzorger en heeft een langere hechtingstijd met de nieuwe verzorger. Een jonge baby adopteren is helaas geen garantie voor een probleemloos leven. Ook bij kinderen die als baby geadopteerd zijn komen emotionele stoornissen en gedragsproblemen voor.

Open communicatie

Door de procedures en communicatie rondom adoptie te veranderen, werd gehoopt het voor adoptiekinderen makkelijk te maken. Adoptie werd geen taboe meer en dossiers werden makkelijker bereikbaar. Helaas, ook deze veranderingen laten het ouder verdriet niet verdwijnen. Natuurlijk scheelt het een hoop dat er open over adoptie gepraat kan worden. Open adopties behoren nu ook tot de mogelijkheid. Het kind heeft zo alle mogelijkheid zijn moeder te kennen en te blijven kennen. De scheiding tussen moeder en kind zo vroeg in het leven bestaat nog steeds en niets kan de pijn daarvan wegnemen.

Een slecht geheim

Adoptie is niet verborgen te houden. Vroeger werd het zelfs voor het kind geheim gehouden, in de tijd dat adoptie een taboe was. Men vergat echter dat het kind erbij was. Een persoon weet dat het afgestaan is en dat het gescheiden is van de biologische moeder. Wanneer de adoptie eindelijk toch bekend is geworden, is vaak dat de geadopteerde nooit het gevoel heeft gehad dat het erbij hoorde of dat ze begrepen werden. Onbewust weten adoptiekinderen wel degelijk dat zij afgestaan zijn. Geadopteerden ontkennen zelf ook hun eigen adoptie, hun eigen ervaring. Geadopteerd zijn is ervaring met wisselende gevoelens. De gevoelens zijn echt gebaseerd op een ervaring die de meeste geadopteerden zich niet meer bewust herinneren. Het is gebeurd in een periode dat ze nog niet in staat waren hun gevoelens in woorden te uiten en daarom blijft het gedurende hun hele leven moeilijk om over deze gevoelens te praten. Wanneer geadopteerden een poging doen om over dit verlies te praten, beleven ze opnieuw hun verlies. Een gebeurtenis waar zij juist niet meer aan terug willen denken.

Ontkenning

Geadopteerden zijn een ster in het ontkennen van hun eigen verdriet. Zij willen werkelijk niet herinnerd worden aan het verlies van hun biologische moeder. Zij begrijpen vaak zelf hun verdriet niet en daardoor ontkennen ze zelf dat adoptie de oorzaak is van hun verdriet. Het is iets wat door hulpverleners gestimuleerd moet worden om het verlies te verwerken. Dit is echter alleen mogelijk als door de betreffende hulpverlener ook dit verlies wordt erkend. De erkenning dat een geadopteerde die geraakt is door het verlies van de biologische moeder vlak na de geboorte is nog niet vanzelfsprekend. Een geadopteerde moet weten dat ondanks dat het geen bewuste herinneringen heeft aan dit verlies, het verlies niet minder erg en ingrijpend maakt.

De vreemde

Het adopteren van kinderen wordt vaak gezien als een geweldige daad. De ouders hebben het kind waar zij naar verlangden en het kind heeft ouders gevonden die het nodig had. Vergeten wordt dat het kind in de armen wordt gelegd van totale vreemden. Het kind heeft net zijn biologische moeder verloren en vervolgens wordt het overgedragen aan vreemden. Het overgedragen worden aan vreemde verzorgers is voor een baby een verwarrende en beangstigende ervaring.

Verjaardagsreactie

In tegenstelling tot de meeste mensen staan geadopteerden niet te springen als hun verjaardag nadert. Adoptieouders kunnen nog zo hun best doen om er een leuk feest van te maken, maar het is moeilijk de geadopteerden op te vrolijken rond deze periode. Onbewust ervaren geadopteerden hun verjaardag als dag van verlies en verdriet. Het is de moeilijkste dag van het jaar. Het kind voelt zich hulpeloos, verdrietig, leeg en alleen. Het heeft geen zin om het te vieren met slingers en taart. Op zijn of haar verjaardag wil de geadopteerde het liefst weg van alles en zich verstoppen. Het lijkt of deze dag is ingebouwd in geest en in de cellen. Het voelt niet aan als een verjaardag, maar de dag dat het kind gescheiden werd van de moeder.

Een geadopteerde heeft geen idee van de reden van de gevoelens van verdriet en verlorenheid die het soms ervaart. Om zich staande te houden heeft het de reden en de herinneringen ontkend en verdrongen. De herinneringen zijn te pijnlijk om aan terug te denken. De geadopteerden is zich er niet van bewust dat het eigenlijk twee trauma's heeft opgelopen in zijn vroege levensjaren: het verlies van de biologische moeder en het samenleven met vreemden. Om te kunnen leven met dit trauma en verdriet moeten de gevoelens worden erkend. Niet alleen door de geadopteerden zelf, maar ook door zijn of haar omgeving.