Leven met een sociale fobie

Een sociale fobie is een grote angst voor normale en alledaagse sociale situaties zoals iemand aanspreken, naar een feest gaan of een telefoongesprek voeren. Het is een angststoornis die het leven erg lastig kan maken. Een sociale fobie wordt ook wel sociale angststoornis genoemd. Sociale fobieën komen in verschillende varianten voor, maar de essentie is steeds hetzelfde: men heeft een enorme angst voor sociale situaties die voor iemand anders heel normaal zijn.

Soorten

Over het algemeen zijn er 2 grote categorieën te onderscheiden. Er zijn specifieke sociale fobieën, zoals de angst om voor een grote groep te spreken, maar ook algemene sociale fobieën waarbij de patiënt in meerdere situaties angstig wordt, bijvoorbeeld zowel op een feestje als op het werk.

Kenmerken

Een sociale fobie kan ervoor zorgen dat een persoon zich langdurig afsluit van de buitenwereld. De angstaanvallen zijn zo overweldigend dat de patiënt liever thuisblijft. Het DSM, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders is een standaardwerk in de psychiatrische wereld en koppelt aan de sociale fobie een aantal criteria. Wie aan een sociale fobie lijdt, heeft last van een langdurige angst voor een bepaalde sociale situatie, waarin men meestal bang is om zich gênant of verkeerd te gedragen. Meestal treedt de angst op in situaties waarin men met onbekende personen geconfronteerd wordt, die mogelijk kritiek zouden kunnen hebben.De patiënt zal er alles aan doen om deze situatie te vermijden. Zeer kenmerkend voor een sociale fobie is dat de patiënt weet dat zijn angst irrationeel en overdreven is. De sociale fobie kan in die mate optreden dat het professionele leven erdoor gehinderd wordt en het opbouwen van relaties erdoor bemoeilijkt wordt.

Symptomen

Een sociale fobie brengt zowel psychische als fysieke symptomen met zich mee. De psychische symptomen zijn vooral het angstgevoel en de vermijding van de 'moeilijk' situatie. De fysieke symptomen zijn blozen, trillen, sterk zweten, misselijkheid en hartkloppingen.

Oorzaak

Een sociale fobie ontstaat meestal in de puberteit of vlak erna, tussen het twaalfde en het twintigste levensjaar. Dergelijke fobie kan verschillende oorzaken hebben. Onderzoek heeft uitgewezen dat bepaalde personen door erfelijke aanleg gevoeliger zijn voor een sociale fobie, wellicht door bepaalde stoffen in de hersenen zoals serotonine en dopamine. De angst kan ook ontstaan door externe factoren. Personen die in een zeer beschermde omgeving opgroeiden zullen misschien op latere leeftijd gaan twijfelen aan hun eigen kunnen en hun eigen sociale vaardigheden. Als de angst optreedt bestaat het risico dat men in een vicieuze cirkel terechtkomt. Men gaat de moeilijke situatie vermijden, waardoor de angst nog toeneemt als de situatie uiteindelijk niet meer te ontlopen valt.

Behandeling

Meestal wordt een sociale fobie behandeld door middel van therapie en medicijnen. Tijdens de gedragstherapie leert de patiënt om zijn irrationele gedachten om te buigen in realistische gedachten. Daarnaast leert men ontspanningstechnieken en ademhalingsoefeningen aan die in de stresserende situatie kunnen helpen om terug rustig en rationeel te worden. Ter aanvulling van de gedragstherapie worden vaak geneesmiddelen voorgeschreven die de lichamelijke klachten van de angst onderdrukken, in combinatie met SSRI's. SSRI's zijn 'selectieve serotonine heropname remmers', geneesmiddelen die zowel bij klachten van depressie als bij sociale fobieën zeer efficiënt blijken te zijn.