Nieuw in DSM V: Temperament-disregulatie met dysforie (TDD)

In de voorlopige versie van de vijfde editie van het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), het alom gebruikte classificatiesysteem voor psychiatrische aandoeningen, is een nieuwe kinderpsychiatrische stoornis verschenen: 'Dysregulation Disorder with Dysphoria' of Temperament-disregulatie met disforie (TDD). Daarnaast is in de conceptversie het onderscheid tussen de diverse vormen van autisme, zoals de stoornis van Asperger en PDD-NOS, komen te vervallen.

Nieuw in DSM V: Temperament-disregulatie met dysforie (TDD)

• Belangrijke voorgestelde wijzigingen in DSM V
• Autisme-spectrum stoornis
• Temperament-disregulatie met dysforie (TDD)

Belangrijke voorgestelde wijzigingen in DSM V

Er liggen belangrijke wijzigingen in het verschiet voor alweer de vijfde editie van de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), het wereldwijd gebruikte en gezaghebbende Amerikaanse handboek met psychiatrische diagnoses, waarvan de eerste editie in 1952 verscheen. De huidige versie is DSM-IV-TR en deze dateert uit het jaar 2000. Het DSM is een classificatiesysteem voor psychiatrische aandoeningen, en is jaren geleden in het leven geroepen vanwege het streven naar uniformiteit en eenduidigheid met betrekking tot de diagnostiek van psychiatrische aandoeningen. Eenduidigheid in het hanteren van definities en diagnostische criteria maakt tevens wetenschappelijke onderlinge vergelijking van (groepen) psychiatrische patiënten mogelijk. In het DSM staan geen theorieën of uiteenzettingen over mogelijke oorzaken van de stoornissen.

De voorlopige versie van het DSM-V staat online en tot 20 april 2010 kon iedereen - van professionals in het werkveld tot het grote publiek - commentaar leveren op de voorstellen en zelf verbeteringen aandragen. Momenteel buigen diverse deskundigencommissies over de conceptversie, worden de ontwerpdiagnostische criteria in het veld getest en wordt er aanvullend onderzoek verricht. De Amerikaanse vakvereniging van psychiaters (American Psychiatric Association, afgekort APA) zal ijs en weder dienende in mei 2013 de definitieve DSM-V publiceren, in totaal na 13 jaar vergaderen en uitproberen en een jaar later dan oorspronkelijk gepland.

Twee van de voorgestelde vernieuwingen bespreek ik hieronder in vogelvlucht.

Autisme-spectrum stoornis

Een grote verandering die op stapel staat en wereldwijd erg veel stof doet opwaaien, is het komen te vervallen van de verschillende autismespectrum-stoornissen zoals de Stoornis van Asperger (Asperger’s Disorder), de Desintegratiestoornis van de kinderleeftijd (Childhood Disintegratieve Disorder), de Stoornis van Rett (Rett’s Disorder), en de Pervasieve ontwikkelingsstoornis Niet Anderszins Omschreven, (PDD-NOS = Pervasive Developental Disorder Not Otherwise Specified). Deze aandoeningen tezamen worden ondergebracht in een bestaande aandoening: Autism Spectrum Disorder, oftewel 'autisme-spectrum stoornis'. Aangezien deze ziektebeelden elkaar grotendeels overlappen, vinden veel psychiaters het een goede ontwikkeling dat er slechts één diagnostische categorie voor alle autismeaandoeningen komt. De huidige gedetaileerde onderverdeling vinden veel psychiaters onwerkbaar. Het nieuwe voorstel zal hier een einde aan maken als het wordt aangenomen.

Temper Dysregulation Disorder with Dysphoria / Temperament-disregulatie met dysforie

Temperament-disregulatie met dysforie is een nieuwe kinderstoornis, die valt onder de stemmingsstoornissen (Mood Disorders). De aandoening wordt gekenmerkt door ernstige terugkerende woede-uitbarstingen in reactie op alledaagse stressoren. Het gaat om kinderen die ten minste drie keer per week buitenproportioneel fel reageren op 'gewone stressoren' en tussen de uitbarstingen door zijn de kinderen bijna dagelijks prikkelbaar, boos of verdrietig. De negatieve stemming is waarneembaar voor anderen, bijvoorbeeld ouders en leerkrachten en gedurende ten minste 12 maanden aanwezig. Het kind is ten minste 6 jaar (of heeft een gelijkwaardig ontwikkelingsniveau) en het begint voor het 10e levensjaar. De woede-uitbarstingen en/of negatieve stemming zijn aanwezig in ten minste twee verschillende situaties (dat wil zeggen thuis, op school of met leeftijdsgenoten) en zijn ernstig te noemen in ten minste één van deze situaties.

De gedragingen komen niet uitsluitend voor in de loop van een psychotische stoornis of een stemmingsstoornis (bijvoorbeeld depressieve stoornis, dysthyme stoornis, bipolaire stoornis) en zijn niet toe te schrijven aan een andere psychische stoornis (bijvoorbeeld pervasieve ontwikkelingsstoornis, post-traumatische stress-stoornis, separation anxiety disorder). De diagnose TDD kan samengaan met de oppositioneel-opstandige gedragsstoornis (Oppositioneel Defiant Disorder, afgekort ODD), ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), gedragsstoornissen en middelengebruik-stoornissen. De symptomen zijn niet het gevolg van de directe fysiologische effecten van drugsmisbruik, of van een algemene medische of neurologische aandoening.

Verder lezen

• Een artikelenreeks over DSM V