ADHD, sociaal onwenselijk gedrag?

De Belgische hoogleraar en psychoanalyticus Paul Verhaeghe heeft een boek geschreven: Het einde van de psychotherapie. In dat boek vraagt hij zich af of we alle psychische problemen kunnen oplossen met een pil.

Zijn alle problemen op te lossen met een pil?

Paul Verhaeghe vindt, dat een een vreemde stijl is ontstaan in de psychiatrie en psychologie. Men gaat alle problemen opdelen in kleine vakjes. Normale problemen gaat men stoornissen noemen en daarbij veronderstelt men, dat er een neuro-biologische oorzaak is, met als gevolg, dat er medicatie voor gemaakt gaat worden. De schrijver noemt dit boerenbedrog en vraagt zich af, waarom we toch denken, dat alles op te lossen is mer een pil?
Binnen zijn eigen vakgebied, de psychoanalyse, stelde hij vast, dat er steeds meer psychiatrische stoornissen bijkwamen. Vooral bij kinderen. En het werden allemaal afkortingen, zoals ADHD, ODD, enz. Maar dit zijn niets anders dan aanduidingen van een aantal gedragingen van kinderen, die vooral sociaal storend zijn. Dat worden dan psychiatrische afwijkingen genoemd. Druk, niet luisteren en impulsief gedrag en dat wordt als een ziekte gebracht. We weten niet goed wat dit gedrag echt is, maar in onze maatschappij zijn bij een groot aantal kinderen gedragingen aan het optreden, waarvan de oorzaak niet goed bekend is, maar die wel voor problemen zorgen. Dat we er een syndroom van maken met de bijbehorende pillen is niet goed. Want er is geen wetenschappelijke evidentie voor.

De psychotherapie

Binnen de psychotherapie wordt tegenwoordig alle heil verwacht van een een kortdurende behandeling. Bij ernstige problematiek kan dit niet werken. Paul Verhaeghe noemt dit rampzalig, want na 8 keer therapie lijkt het wel te werken, want men krijgt aandacht en kan zijn verhaal doen. Maar dat is niet genoeg om van genezing te spreken.
Krijgt een kind de diagnose ADHD, dan zijn de ouders gerustgesteld. Ze hebben er immers zelf niets mee te maken, de oorzaak ligt in de hersens van het kind en er zijn immers pillen voor?
Maar ADHD is geen stoornis, hooguit sociaal afwijkend gedrag. De maatschappij en de ouders zouden eens meer naar zichzelf moeten kijken. Er komen steeds meer van deze kinderen. De oorzaak moet gezocht gaan worden.
Bovendien sluit de farmaceutische industrie snel en geruisloos aan bij deze nieuwe trend: alle afwijkend gedrag worden op een hoop gegooid: DSM en denkt men te kunnen oplossen met pillen.

De pillen werken toch?

Al de pillen, die gebruikt worden om storend gedrag op te lossen werken inderdaad en wel op een zeer breed terrein. Je wordt er kalm van. Maar niemand weet wat er op termijn de schadelijke effecten van zullen zijn. De eerste onderzoeksresultaten op de lange termijn beginnen nu pas te komen en die zijn niet erg geruststellend. Er zijn grote effecten op de groei en ontwikkeling van het kind. wat niet vreemd is, want een kind is volop in ontwikkeling.
Paul Verhaeghe pleit er voor om weer opnieuw te kijken naar het kind, zijn ouders en de omgeving. Niet om de schuld bij de ouders te leggen, zoals vaak gedaan werd in de jaren '60 en '70, maar om de oorzaken van dit onwenselijke gedrag te vinden. Een kind met ADHD heeft vaak nog enkele andere diagnoses en deze worden apart behandeld. Dat klopt niet, want men moet naar het hele kind kijken. De problemen functioneren niet los van elkaar.

Effecten van de maatschappelijke druk op het kind

In de maatschappij wordt een enorme druk op kinderen gelegd. Al jong leren kinderen,dat ze moeten winnen. Er zullen door de druk meer verliezers zijn dan winnaars. Er zullen kinderen zijn, die zich hier tegen zullen verzetten en er zullen kinderen zijn, die zich terugtrekken. Ze willen niet meer mee doen. Dat zou betekenen, dat kinderen, die teveel stress ervaren daar met gedrag op reageren. Maar men weet nauwelijks hoe de pillen werken en wat ze precies allemaal doen. Maar die pillen werken alleen symptomatisch en helpen dus niet om de oorzaak te bestrijden. Na verloop van tijd zullen de neveneffecten minstens zo erg zijn als de reden waarom ze werden gegeven.
Het advies aan de ouders is, om nu de kinderen rustig zijn door de pillen toch eens de kans grijpen om te kijken wat de oorzaken zijn van dit gedrag. En daar vervolgens iets aan te doen. Maar dat is wel moeilijker dan iedere keer een recept halen om pillen te krijgen. Dan moet er gekeken worden hoe de communicatie in het gezin verloopt en of er rust en tijd genoeg is voor elkaar.

Conclusie

Paul Verhaeghe constateert, dat er wel degelijk weerstand gaat komen tegen de medicatie tegen onwenselijk gedrag. Er zou meer tijd voor mensen onderling moeten zijn. Er zou in de psychotherapie naar oplossingen gewerkt moeten worden. Maar helaas leven we in een maatschappij, waarin alles snel en goedkoop moet zijn. Ook de zorgverzekeraars vergoeden maar 2 keer 8 sessies. En dat is veel te weinig. Wel worden jarenlang pillen vergoed tegen gedragsproblemen.