Motivatie en externe krachten

De sterkte van de prestatiemotivatie is met een test vast te stellen. Maar er zijn situaties waarin deze motivatie niet tot uiting komt, ondanks de goede inzet van de betreffende persoon. Motivatie is ook afhankelijk van persoonlijke factoren en situationele gegevens.

Gedragstendentie

Gedragstendentie betekent de neiging om gedrag te vertonen. Bij een gedrag als tennissen zijn onder meer van belang de sterkte van de tendentie; Hoe leuk vindt de persoon het om te tennissen? Ook is van belang de mogelijkheden die de situatie biedt; Is de tennisbaan op dinsdag wel geopend?

Wanneer er gesproken wordt over een neiging tot bepaald gedrag is er al een afweging gemaakt. Om daadwerkelijk gedrag te vertonen moet een afweging gemaakt worden; Heeft het zin om naar de tennisbaan te gaan?

Waardeverwachting

Volgens de waardeverwachtingstheorie worden mensen gemotiveerd tot bepaald gedrag, wanneer ze verwachten daarmee aantrekkelijke opbrengsten te verkrijgen; Als ik toch naar de tennisbaan ga, en het blijkt geopend, dan kan ik lekker trainen om wat overtollige kilootjes kwijt te raken. De waarde van deze opbrengsten is subjectief, want wat voor de ene waardevol is, hoeft dat voor de andere niet te zijn (Je wilt bijvoorbeeld helemaal niet afvallen, dus hoef je niet naar de tennisbaan).

De vraag is of het haalbaar is bepaalde opbrengsten te verkrijgen. Welke inspanning moet je daarvoor verrichten? Je weegt de resultaten van je inspanningen vervolgens af (bijvoorbeeld een goede training) om te kijken of het een middel is om waardevolle opbrengsten te verkrijgen. Dit heet 'instrumentaliteit'. Je inspanningen en prestaties leiden dus tot waardevolle opbrengsten.

Een extra voorbeeld om het voorgaande te illustreren volgt hier: Mark wil een hoger salaris om een mooi huis te kunnen kopen. Dat koophuis is erg waardevol voor hem aangezien hij vindt dat het hem erkenning oplevert. Maar er is een probleem; lukt het hem wel die salarisverhoging te krijgen? Welke prestatie moet hij leveren om dit te bewerkstelligen? Hoe bereikt hij dit doel? Als Mark verwacht dat zijn prestaties een mogelijke salarisverhoging bevorderen, zal hij gemotiveerd zijn om zich positief in te zetten. Dit is echter weer niet mogelijk wanneer de salarisverhoging aan willekeurige mensen wordt gegeven.