Woede, en waar het toe kan leiden

Slecht omgaan met woede heeft ernstige negatieve gevolgen voor je omgeving zowel als voor jezelf. Het kan lijden tot psychologisch, fysiek of seksueel geweld, tot wrede en ongebruikelijke straffen en tot emotionele en fysieke verwaarlozing. Zijn deze gevolgen op zich al erg genoeg, ze nemen bovendien je woede niet weg en verminderen hem evenmin. Het is een misverstand te denken dat uiting geven aan je woede leidt tot opluchting. Wat wel helpt? Jezelf in de hand houden! Enkele praktische tips.

Vormen van geweld

Geweld kent vele vormen. Wie door woede overmant wordt zit dermate in zichzelf opgesloten dat het hem (of haar) koud laat wat anderen van hem denken en of hij de ander, of zichzelf, pijn doet, geestelijk dan wel fysiek. Redelijk nadenken is er niet bij! In die zin is agressie letterlijk zinloos; zonder rede, zonder het verstand erbij te houden.

Psychologisch geweld
Er is sprake van psychologisch geweld wanneer systematisch geprobeerd wordt het gedrag of het denken van een ander te beheersen. Bijvoorbeeld door die ander voortdurend ‘dom’ of ‘zielig’ te noemen, te kleineren, te bekritiseren, te vernederen, valselijk of onredelijk te beschuldigen of steeds opnieuw te dreigen met weggaan.

Fysiek geweld
Er is sprake van fysiek geweld wanneer tegen iemand gebruik gemaakt wordt van fysieke kracht - in welke vorm dan ook - voor een ander doel dan zelfverdediging. Denk aan slaan, ruw vastpakken, duwen, trekken, etc. of iemand tegen de zin dwingen iets te doen of ergens heen te gaan.

Seksueel geweld

Wrede en ongebruikelijke straffen
Hieronder wordt verstaan: straffen die buitenproportioneel zijn of niet passen bij de leeftijd en het begripsvermogen van het kind.

Emotionele verwaarlozing
Wanneer een ouder niet emotioneel beschikbaar is om interesse te tonen voor het kind, ermee te praten, het vast te houden of te voeden. Of wanneer een volwassene een ander voor langere tijd afzondert zonder te zorgen voor zinvolle geestelijke prikkels of menselijk contact.

Fysieke verwaarlozing
Wanneer een volwassene niet voorziet in de basisbehoeften (kleding, onderdak, medische verzorging en toezicht) van zijn gezinsleden.

Averechts effect

Al deze uitingen van woede leiden dus niet tot opluchting en nemen de razernij niet weg. Het omgekeerde is eerder het geval. Geef je lucht aan je woede dan zul je merken dat het niet alleen lijkt of je agressie groeit, dat is ook zo! Terwijl het omgekeerde het geval is: als je jouw woede inslikt, bijvoorbeeld omdat je merkt dat het zich tegen je keert, dan blijkt opeens dat je ook heel rustig kunt reageren. Je kunt wel degelijk een knop omdraaien, je moet er alleen van overtuigd zijn dat dit beter is en je dichter bij je doel brengt (en er niet juist verder vanaf). Daar hoef je niet lang over na te denken, zoals blijkt wanneer je in een flits beseft dat je baan op het spel staat of dat je een fikse bekeuring krijgt als je zo door gaat.

Sober

Helaas is het zo dat je, zolang jij je veilig waant en de baas voelt over de situatie (of de ander), tekeer kunt gaan om pas later, als je rustig/nuchter/sober bent, de chaos om je heen te zien, of in schaamte op je eigen gedrag terug te kijken. Wat kun je doen om een volgende keer de baas te blijven over jezelf?

1. Zeg tegen jezelf: “Ik heb de mogelijkheid mijn woede in de hand te houden.” Zeg tegen de ander: “Ik voel dat ik kwaad word, ik heb een time-out nodig.”
2. Ga een uur weg, de kamer of het huis uit, om af te koelen. Zorg dat je met rust gelaten wordt. Ga lopen of sporten om je fysieke spanning kwijt te raken. Dit leidt je gedachten af zodat je je op iets anders kunt concentreren en de woede kan zakken. Rijd vooral geen auto!
3. Ga terug en zeg dat je er weer bent. Als jij je daarna nog niet in staat voelt om te praten over het beladen onderwerp zonder opnieuw in woede uit te barsten, neem dan opnieuw een time-out of laat het onderwerp een dag rusten. Lukt het daarna nog niet, dan heb je hulp nodig. Je prioriteit ligt bij het stoppen van disfunctioneel en gewelddadig gedrag.

Maak geen misbruik van time-outs door moeilijke onderwerpen uit de weg te gaan of de ander te bestraffen.