Re-integratietraject voor Zeer Moeilijk Plaatsbaren

De weg die men in moet slaan om zeer moeilijk plaatsbare burgers te voorzien van een baan, zo komt er eindelijk een einde aan het eeuwige solliciteren.

Het beste re-integratietraject voor ZMP’ers.

Een veel gezien beeld op straat zijn de mensen die geinteresseerd de vacatures doorspitten die voor het raam hangen bij de verschillende uitzendbureau’s. Dit heeft natuurlijk alles te maken met de werkloosheid die in Nederland aanwezig is. 1Het blad Elsevier vermeldde in een artikel op haar site dat het Centraal Bureau voor de Statistiek verwacht dat er eind 2010 circa 510.000 werklozen moeten zijn geweest. Een deel van deze enorme massa aan werklozen zal bij voldoende motivatie en drang naar solliciteren binnen afzienbare tijd een nieuwe werkgever vinden. Er is echter ook een groep werklozen die zeer moeizaam tot een baan komt, de zogenoemde Zeer Moeilijk Plaatsbaren. Deze mensen kunnen zich vol motivatie bezighouden met het solliciteren, maar zullen door hun lage opleidingsniveau of medische achtergrond niet worden aagenomen.

Uit een rapport van het SZW2 blijkt dat het percentage ZMP’ers dat succesvol geplaatst wordt na een re-integratietraject afneemt en zeer gering is. Tevens wordt in het onderzoek aangegeven dat 34 procent van de mensen die eerder genoemd traject hebben gevolgd ermee gestopt zijn, omdat het niet aansloot bij hun verwachtingen. Dit is een verrassend hoog percentage, zeker gezien het feit dat de IRO sinds 1 januari 2004 is ingevoerd. Clienten krijgen de mogelijkheid om grotendeels zelf de weg naar werk te regelen, onder begeleiding van een IRO bureau. Het mysterie rondom de lage doorstroom van ZMP’ers richting de arbeidsmarkt lijkt zodoende niet op te lossen. Middels dit betoog zult u lezen hoe de participatiegraad van Zeer Moeilijk Plaatsbaren (red. ZMP’ers) vergroot kan worden.

Aantrekkelijker maken voor de werkgever.
Vanuit het oogpunt van de werkgever is het niet meer dan logisch dat ZMP’ers moeilijk aan het werk komen. Zoals eerder vermeldt zijn ZMP’ers vaak laag opgeleid en bovendien vaak gedeeltelijk arbeidsongeschikt. Een werkgever zal eerder geneigd zijn een werknemer aan te nemen die hoger opgeleid is en bovendien volledig arbeidsgeschikt is, dit vooral vanwege de hogere productiviteit. Het aannemen van ZMP’ers aantrekkelijker maken voor de werkgever lijkt de juiste aanpak te zijn om te zorgen voor een betere doorstroom van ZMP’ers. Een maatregel als loonkostensubsidie zal een werkgever over de streep kunnen trekken. Middels deze subsidie wordt de verhouding tussen de loonkosten en de arbeidsproductiviteit weer rechtgetrokken. Een ZMP’er met een lagere productiveit kost minder geld dan een werknemer die een hogere productiviteit heeft.
Ondanks de loonkostensubsidie weigert het merendeel van de werkgevers om ZMP’ers in dienst te nemen. Tot op de dag van vandaag is het voor de werkgever een hoop werk om het financieel allemaal te regelen. De werkgever wordt vaak van het ene loket naar het andere gestuurd, waardoor zij vaak afhaken. Om het makkelijker te maken is het aan te raden om een éénloketbenadering te hanteren, die alle formaliteiten uit handen neemt. Zodoende zal een werkgever minder afhaken, omdat de weg naar het aannemen wordt vergemakkelijkt.

Uitgaan van de kracht van de regio
Tevens is het raadzaam om te kijken naar de kracht van de regio. Vanuit werkgeversorganisaties, uitzendbureaus, gemeenten en werknemersorganisaties moeten projecten en initiatieven op touw gezet worden. Rond deze tijd zou het ideaal zijn, wanneer er een cursus wordt aangeboden waardoor moeilijk plaatsbaren in de winter op strooiauto’s de wegen kunnen strooien. In de zomermaanden zou werk aangeboden kunnen worden op het gebied van tuintjes in orde maken. Dit soort werk vraagt weinig opleiding en is relatief makkelijk voor Zeer Moeilijk Plaatsbaren om hierin te participeren. Indien de gemeente meer soortgelijke projecten gaat organiseren, krijgen ZMP’ers de mogelijkheid om al dan niet tijdelijk aan het werk te gaan en zodoende werkervaring op te doen.
Het zoeken naar werk minder vrijblijvend maken
Het nieuwe kabinet bestaande uit het CDA en VVD met als gedoogpartner PVV, met Mark Rutte als minister president, heeft een bijzonder goed voorstel gedaan, een grote stap naar het vergroten van de arbeidsparticipatie. De ambitieuze doelstelling hiervan is, dat de gehele beroepsbevolking gaat participeren. Hetzij in de arbeidsmarkt hetzij via vrijwilligerswerk. ZMP’ers kunnen vanuit hun sociale activering of vrijwilligerswerk doorgroeien naar een betaalde baan. Zij hebben tenslotte al de nodige werkervaring opgedaan, waardoor de stap naar betaald werk kleiner wordt. De maatregel die hiervoor moet zorgen is de verplichte participatie voor mensen die een half jaar een uitkering ontvangen. Deze maatregel zou dan voor mensen uit de WWB direct in moeten treden. Ik vermoed dat deze maatregel nooit was ontstaan, wanneer er een links kabinet tot stand was gekomen. Het zijn veelal de rechtse partijen die dit soort maatregelen durven uit te spreken en daarbovenop ook durven in te voeren.

Tevens moet er gekeken worden naar de niet Westerse Europeanen die graag willen participeren op de arbeidsmarkt. Ook deze groep wordt vaak gezien als moeilijk plaatsbaar. Bij deze groep mensen speelt ten eerste discriminatie van werkgevers vaak een rol, maar bijvoorbeeld ook de taalachterstanden. Voor nieuwkomende allochtonen is er een verplichte inburgeringscursus. Zij leren bij deze cursus de Nederlandse taal te beheersen en om te gaan met de Nederlandse cultuur. Veel werkgevers zien het kunnen schrijven en spreken van de Nederlandse taal als een vereiste. Het zou een goed idee zijn, wanneer er een leer en participatieplicht wordt ingevoerd in samenhang met sancties. Wanneer mensen zich niet houden aan deze plichten worden er sancties opgelegd, als stok achter de deur.
Digitaal e-portfolio
Er zijn nu vier duidelijke voorstellen naar voren gekomen om de doorstroom van ZMP’ers te verbeteren. Echter zijn er nog veel meer voorstellen waar men zich op zou kunnen concentreren. Een van de eerste vragen die een werkgever je zal stellen gedurende een sollicitatietraining, is welke diploma’s en certificaten je tot je beschikking hebt. Vaak zie je dan dat mensen verkeerd beoordeeld worden, omdat al hun werkervaring niet vertaald is in diploma’s en certificaten. Hierdoor worden hun talenten onvoldoende benut. Een goed voorstel om dit probleem op te lossen zou zijn om een digitaal e-portfolio te introduceren. Dit is een elektronisch overzicht van competenties, diploma’s, certificaten en ervaring. Zo krijgt de werkgever een veel duidelijker beeld.
Een kleine 25% van de bevolking is in het bezit van een startkwalificatie op hbo of wo niveau. Het overige deel moet het doen met middelbaar onderwijs of mbo 2-4 niveau. Om ook die mensen goed te laten re-integreren dient het VMBO wel goed aan te sluiten op het MBO. Het creëren van doorlopende leerlijnen dient zodoende te zorgen voor minder voortijdige schooluitval.

Conclusie
Gezien de lage doorstroom van Zeer Moeilijke Plaatsbaren is het raadzaam om hier snel verandering in te brengen. Er zijn in het verleden een aantal voorstellen naar voren gekomen, om dit probleem aan te pakken, maar de resultaten zijn nihil. Er zijn natuurlijk altijd achterliggende redenen, waarom een plaatsingsplan van een ZMP’er moeizaam kan verlopen. Zo is in dit betoog ook naar voren gekomen dat discriminatie bij werkgevers nog altijd een grote rol speelt. Dit is wettelijk verboden (het staat zelfs in artikel 1 van de Grondwet) toch valt hier weinig tegen te doen. Een werkgever vindt vaak wel een achterliggende reden om een persoon niet aan te nemen. Het is daarom verstandig om ons te richten op de factoren die wel voor verbetering moeten zorgen. De loonkostensubsidie voor werkgevers zal bijvoorbeeld een stap in de goede richting zijn. Het aannemen van een ZMP’er wordt zodoende op financieel vlak gunstiger. Wanneer we door een éénloketbenadering ook veel papierwerk voor de werkgever wegnemen, lijkt er niets meer in de weg te kunnen staan. Tevens is het belangrijk dat een werkgever elk moment van de dag in staat moet kunnen zijn hoe het met de competenties van zijn (aanstaande) werknemer staat. Middels een digitaal portfolio krijgt de werkgever daar de kans toe.
Tot slot is de samenwerking met de verschillende organisaties van belang. Een goede samenwerking in de regio met o.a. de gemeente moet zorgen voor extra arbeidsplaatsen, die geschikt zijn voor ZMP’ers. Als hier bovenop nog een participatie en leerplicht wordt ingevoerd dan zijn de grootste zorgen weggenomen. De werkgever is tevreden met zijn loonkostensubsidie, de overheid met de hogere participatiegraad en de ZMP’er is tevreden met het feit dat zijn competenties digitaal bekend worden gemaakt, waardoor zijn baankansen zullen vergroten.