Gemeentelijke herindeling

In 1817 telde Nederland 1236 gemeenten en medio 2010 nog 430 en per 1 januari 2011 zijn er nog 426 gemeenten. Nog niet zolang geleden is er een rapport verschenen waarin gepleit wordt om het aantal gemeenten terug te dringen naar 40 gemeenten. Immers steeds vaker wonen de inwoners van een gemeente verspreid over meerdere kernen en op grote gemeentelijke oppervlakten.

Het traject

Een traject van de gemeentelijke herindeling bestaat uit 4 fasen, te weten de verkennende fase, de voorbereidende fase, de realisatiefase en de startfase van de nieuwe organisatie. Het ontstaan van een gemeentelijke herindeling begint altijd vanuit een noodzaak en feitelijk nimmer uit luxe. De ontwikkelingen van de mogelijkheden van de gemeentelijke herindelingen zijn bijna uitgeput. Langzaam ontstaan er discussies over het bestaansrecht van de huidige 12 provincies. In de media is en wordt wel eens de suggestie gegeven om onder de Nederlandse bevolking een referendum te houden over de wenselijkheid van de huidige overheidsstructuren. Er is vaak het gevoel dat taken en verantwoordelijkheden van individuele ambtenaren en politici bepalend zijn voor de functionaliteit van de inrichting van de diverse bestuursorganen en de besteding van de geheven belastingen. Dit laatste wordt nog eens extra benadrukt door de onwetendheid van de burger. De burger weet vaak niet wie welke overheidstaak dient uit te voeren en waarom.

Democratische processen

Vaak vinden herindelingen plaats voor optimalisatie van operationele doelen. Gemeenten willen vaak beter op de toekomstige ontwikkelingen voorbereid zijn en samenwerken waar dat kan. Ook de omgevingsbewust zijn, kan vanuit een grotere gemeente vaak beter vorm gegeven worden. Nieuwe inzichten leggen de verantwoordelijkheden laag in de werkorganisatie en op die manier hopen de gemeenten de burgers en medewerkers te binden en te boeien. Betere democratische processen, besluitprocedures en het beheersbaar maken en houden van de financiële lasten voor de burger, is hierbij vaak de grond gedachte. Door politiek te streven naar een organisatie dat de kwaliteit van de dienstverlening hoog in het vaandel heeft en de betrokkenheid van de burgers met hun gemeente wil vergroten, kan voor individuele personen een reden zijn voor het werken en wonen in een gemeente. De politieke verwachting is dat het woongenot, bij een goed functionerende werkorganisatie en lage gemeentelijke lasten, positief kan worden beïnvloed.

Communicatie

Een bedachte hoofdstructuur van de ambtelijke organisatie wordt vaak na benchmark met andere gemeentelijke organisaties vormgegeven.Deze benchmark leidt vervolgens tot een detailontwerp voor de nieuwe werkorganisatie. Het ambtelijke implementatietraject van de verschillende culturen en identiteiten moet vroegtijdig de aandacht krijgen. Naast de harmonisatie van regelgeving en besluiten, moeten ook de ambtelijke medewerkers, liefst zonder gedwongen ontslagen, een plaats krijgen in de nieuwe werkorganisatie. Gelijktijdig dient een communicatieproces met de burger te zorgen dat de banden met de individuele personen en maatschappelijke groepen vorm wordt gegeven en daarbij dienen ook allerlei vormen van communicatie met het bedrijfsleven (vaak de economische motor van een gemeente) te worden ingebed