The Amsterdam Dream

The Amsterdam Dream is een boek van Geert Mak uit 1986. Het beschrijft de bestuurlijke arrogantie van de bureaucraten in Amsterdam. Geert Mak ontleedt de politieke handel en wandel van mensen als Ed van Thijn.

Inhoud:

• Inspraakprocedures, maak de burger mede-verantwoordelijk voor wanbeleid!
• PR-avonden
• Woningnood
• Aandacht verleggen
• Ed van Thijn
• Volkswoede bedwingen
• Stadsdeelraden, een mislukt concept.
• Zelfbeschikkingsrecht
• Mechanismen

Inspraakprocedures, maak de burger mede-verantwoordelijk voor wanbeleid!

In Amsterdam waren Amsterdammers het beu om telkens weer met maatregelen geconfronteerd te worden die ongewensten geldverslindend waren terwijl de echte problemen steeds groter werden. Voorbeeld hiervan is de woningnood uit de jaren 80 die tot op de dag van vandaag, 30 jaar later, niet is opgelost gezien de lange wachtlijsten. Om ervoor te zorgen dat Amsterdammers minder gingen protesteren werd niet het woningnood-probleem opgelost maar voerde men inspraakprocedures in ten aanzien van nieuwe projecten. Zo werden Amsterdammers medeverantwoordelijk gemaakt voor nodeloze projecten. In dit boek laat Geert Mak zien dat de inspraakavonden een farce zijn.

PR-avonden

Het houden van informatie-avonden over een project blijkt vaak een grote PR-avond waarin de bureaucraten reclame maken voor hun plannen. Een voorbeeld ervan is de Stopera. Dit gebouw is zowel een stadhuis als een nieuw opera-gebouw. Het werd gebouwd in tijd van grote woningnood. Amsterdammers hebben meer baat bij een goede woning dan een nieuwe werkplek voor de zittende macht. Het theatergedeelte van de Stopera is abnormaal groot in verhouding tot het aantal bezoekers. Hoewel in de zaal 1200 mensen kunnen zitten, is de zaal vaak nauwelijks tot de helft gevuld. De kaartjes zijn zwaar gesubsidieerd alhoewel het toch moeilijk is een kaartje onder de 90 euro te krijgen. Er worden in de Stopera alleen voorstellingen opgevoerd die in trek zijn bij de rijke elite van Amsterdam.

Woningnood

Het theater is dus een overbodige verschijning. Van hetzelfde geld kunnen erg veel huizen worden gebouwd waarmee ook nu nog de lange wachtlijsten voor een woning kunnen worden weg genomen. Het kost natuurlijk grote klauwen met geld om de honderden theatermedewerkers aan de slag te houden. In de Stopera werken meer mensen achter de schermen dan dat er bezoekers in de zaal zitten. Toch bestaat dit gebouw dankzij alle belastingbetalers en dankzij de schijn van inspraak die de burgers hebben gehad.

Aandacht verleggen

Een bekende manier van bureaucraten om maatschappelijke problemen te omzeilen is de aandacht verleggen naar een megalomaan project als de Stopera. Een ander megalomaan project uit de jaren 80 waren de Olympische Spelen. Amsterdam had zich kandidaat gesteld voor het organiseren van de Olympische Spelen in 1992. Geert Mak beschrijft in dit boek hoe Ed van Thijn dit project gebruikte om de aandacht van bestaande problemen af te houden. De kranten stonden vol van de Amsterdamse plannen. Op radio en tv was het tijdenlang het hoofdonderwerp en zelfs in de trein kreeg je koffiebekers met reclameslogans over de Olymipsche Spelen. De enorme werkloosheid van toen en de woningnood zijn daarentegen niet aangepakt. Overigens: dat Amsterdam de Spelen niet toebedeeld kreeg kwam niet door Amsterdam zelf, maar door het slechte weer toen de Olympische beoordelingscommissie op bezoek kwam, als we de kranten mogen geloven.

Ed van Thijn

Politici als Ed van Thijn zijn bedreven in de schijn ophouden dat er iets gebeurt. Van Thijn zei dat de Olympische Spelen de oplossing waren om de crisis aan te pakken. Hij riep ook dat er een cellentekort was. Zulke populistische kreten hoor je tegenwoordig ook. De vraag blijft voor wie de cellen bedoeld zijn, voor de bureacraten misschien die criminele maatregelen nemen? Of voor de politici die in de positie zijn problemen op te lossen maar dat niet doen? Inspraakavonden van de Amsterdammers gaan nooit over echt belangrijke zaken zoals de begroting. In huidige tijden hebben we nooit een inspraakavond over de invoering van ov-chipkaart gehad. De Noord-zuid lijn-discussie is slechts een virtuele discussie; de besluiten zijn allang genomen en de bestuurders hebben ook ditmaal slechts een grote PR-campagne gehouden.

Volkswoede bedwingen

Een andere manier waarmee politici de volkswoede proberen te bedwingen tot proporties waarmee er net geen opstand komt is het marginaliseren van minderheidsgroepen. De boosheid van mensen wordt verlegd naar een kleine groep in de maatschappij. Deze groep, bijvoorbeeld de krakers en junkies worden dusdanig beschreven in de media en door de politiek dat de meerderheid van de bewoners van een stad of land er een hekel aan krijgt en om maatregelen schreeuwt. Het klinkt misschien als bekende methode in de oren. Deze manier van politiek redeneren is in de jaren 80 in Amsterdam met succes geïntroduceerd door de autoriteiten. Recente voorbeelden van marginalisering van minderheidsgroepen zijn: tokkies, marrokaanse jeugd, Lonsdale-jongeren, hangjongeren, krakers, joden, hooligans, etc.

Stadsdeelraden, een mislukt concept.

De stadsdeelraden is ook een voorbeeld van een produkt uit de jaren 80. Men profileerde deze overheidsuitbreiding en het vergroten van het aantal ambtenaren als decentralisatie. Decentralisatie zou goed zijn voor Amsterdammers omdat het bestuur dichter bij je in de buurt komt. Inmiddels weten we anno 2010 wel beter en worden de stadsdeelraden weer gesloten in het kader van voortschrijdende inzichten. Het vaandel van de vooruitgang moet blijven wapperen Deze deelraden werden in de jaren 80 al doorzien door velen als nieuwe manier om stadsbewoners voor de gek te houden. Echte belangrijke beslissingen zijn altijd genomen door het centrale stadsbestuur. Een stadsdeelraad heeft nooit veel meer macht gehad dan het aanleggen van een fietsenrek maar het had meer overheadkosten dan ervoor. De bureaucratie is een instituut dat zichzelf uitbreidt. Zelfs de buurt- en actiecomités waarmee stadsbesturen plegen te overleggen zijn van tijdelijke aard. De permanente macht van de bestuurders zelf komt nooit in het geding. Als de macht in handen is van een groep mensen die elkaar de bal toespeelt is het maar de vraag of er sprake is van democratie.

Zelfbeschikkingsrecht

Geert Mak heeft in het boek The Amsterdam Dream niet zo zeer de Amsterdamse politici ontmaskerd maar ontrafelt met Amsterdam als voorbeeld de werkelijke houding van de politici tegenover de bewoners van een stad of land. Bestuurders dichten zichzelf een zelfbeschikkingsrecht toe op basis van democratische verkiezingen. In feite zijn de grootste partijen alleen op het toneel om de schijn van politieke strijd op te houden. Onder het mom van democratische consensus worden voortdurend besluiten genomen die tegen het belang van bewoners van een stad of land indruisen. Er valt ook op te merken dat nieuwe politieke stromingen op een zelfde manier worden gemarginaliseerd door zittende machthebbers als de minderheidsgroepen. In Nederland kennen we daarvan het recente voorbeeld van Pim Fortuyn die streed tegen de regentenmentaliteit.

Mechanismen

Geert Mak heeft in dit boek korte hoofdstukken gemaakt die een deelprobleem behandelen. Sommige hoofdstukken zijn eerder in de Groene Amsterdammer verschenen. Het boek is gemakkelijk leesbaar voor iedereen. Het is zeer geschikt voor als je iets meer wilt weten van de mechanismen waarmee bureaucraten zich bedienen om de macht in handen te houden. De politieke feiten zijn ondergeschikt aan de onderliggende methodieken die worden geschetst. Deze methodes worden in alle huidige democratische systemen gehanteerd. Niet alleen op stadsniveau, ook op landelijk en mondiaal niveau is dit mechanisme werkzaam.

Uitgegeven met steun van het Baliefonds.