Concentratiekamp Bergen-Belsen

Bergen-Belsen, vooral bekend als het kamp waar Anne en Margot Frank om het leven kwamen, samen met 70.000 andere gevangenen. Ook het kamp waar latere journalist Ischa Meijer levend uit wist te komen, samen met nog 50.000 anderen.

Doel van kamp Bergen-Belsen

Bergen-Belsen was gevestigd tussen de twee plaatsjes Bergen en Belsen, zoals de naam al zegt. In 1935 werd er een kazerne met oefenterrein aangelegd. Om de arbeiders die deze kazerne bouwen te huisvesten, werden er iets van 30 barakken gebouwd. In 1940 werden de kazerne en de barakker al voor een heel ander doel gebruikt, namelijk als krijgsgevangenenkamp voor Franse en Belgische soldaten. Na de inval van Nazi-Duitsland in Rusland werden er Russen gevangen gezet, al gauw zaten er meer dan 20.000 Russische soldaten gevangen.

Deze soldaten leefden onder erbarmelijke omstandigheden, ze sliepen in de open lucht, in kuilen en zelfgemaakte tenten zonder sanitaire voorzieningen. Het is dan ook niet vreemd dat in 1942 al 18.000 Russen gestorven waren in het kamp.

Vanaf maart 1944 was Bergen-Belsen een concentratiekamp waar een groot aantal Joden die niet konden werken gevangen zaten. Het kamp was ernstig overbevolkt, waardoor er veel mensen stierven door uitputting, maar vooral aan ziekten.

In kamp Bergen-Belsen bevonden zich geen gaskamers, de massamoorden met behulp van gaskamers vonden plaats in meer Oostelijk gelegen kampen. SS'er Adolf Haas had in 1943 en 1944 de leiding over het kamp, Josef Kramer in 1944 en 1945.

Indeling van het kamp

Kamp Bergen-Belsen was verdeeld in vijf deelkampen die allen onafhankelijk waren:

1. Häftlingslager: Joden die het kamp moesten opbouwen
2. Sonderlager: Joden met bijzondere papieren
3. Neutralenlager: Joden uit neutrale landen
4. Sternenlager: Doorgangsgevangenen die nog naar een ander kamp moesten
5. Ungarnlager: Joden afkomstig uit Hongarije

Adolf Haas en Josef Kramer

Adolf Haas had in 1943 en 1944 de leiding over kamp Bergen-Belsen. Hij was sinds 1933 een lid van de SS en werd op 1940 naar kamp Sachsenhausen gestuurd en getraind tot een strafkampcommandant. In juni 1940 werd hij ook gepromoveerd tot 'Obersturmführer' van de Waffen SS. Hij werd in 1941 naar kamp Niederhagen gestuurd om daar Wolfgang Plaul te vervangen als commandant. Toen dat kamp sloot werd hij commandant in Bergen-Belsen. In 1945 werd hij opgegeven als 'vermist in actie'.

Josef Kramer had in 1944 en 1945 de leiding over kamp Bergen-Belsen. Hij sloot zich in 1934 aan bij de SS en heeft daarna in meerdere concentratiekampen gewerkt, waaronder dus Bergen-Belsen. Kramer is gearresteerd in 1945 en tijdens de Bergen-Belsenprocessen ter dood veroordeeld. Hij stierf op 13 december 1945 aan de galg in de gevangenis van Hamelen.

De gevangenen

In kamp Bergen-Belsen zijn ongeveer 120.000 mense gevangen gehouden, 70.000 overleefden hun gevangenschap niet. Onder de gevangenen bevonden zich ook Anne en Margot Frank, zij zijn beide vlak voor de bevrijding gestorven. Ischa Meijer, die later journalist zou worden, wist op tweejarige leeftijd samen met zijn ouders het kamp te overleven.