Dossier Europa - Politieke instellingen

De Europese Unie breidt meer en meer uit. Hoe groter het aantal bevoegdheden wordt en hoe uitgebreider het aantal Europese instellingen, hoe minder de modale Europese burger het hele verhaal nog kan volgen. Toch is het best nuttig om een beetje inzicht te hebben in dat grote raderwerk dat uiteindelijk best wel veel te zeggen heeft over ons dagelijkse leven. Hoe wordt het politieke Europa georganiseerd? Wat zijn Europees Parlement, de Europese Commissie en de Raad van Ministers?

Het Europees Parlement

Het Europese Parlement is het politieke orgaan waar de meeste mensen zich nog iets bij kunnen voorstellen. Elke vijf jaar worden in alle Europese lidstaten verkiezingen gehouden om de vertegenwoordigers van hun land in de Europese Unie te kiezen. De laatste keer dat dat gebeurde was in juni 2004.

Na deze verkiezingen telde het Europese Parlement 732 leden, die door de 25 EU-landen voorgedragen werden. Ondertussen zijn er twee lidstaten bijgekomen en sinds januari 2007 gaat het om 785 parlementsleden. Het aantal afgevaardigden per lidstaat hangt af van de grootte van het land en staat vast. Tot 2009 zijn er 27 Nederlandse europarlementsleden en 24 Belgische.

De leden van het Europese Parlement hebben zich onderling gegroepeerd in fracties. Zo is er bijvoorbeeld de De Europese Volkspartij en Europese Democraten (EVP-ED), die op dit moment de grootste groep is binnen het EP. Ze wordt gevormd door de nationale en regionale christelijke en conservatieve partijen. Voor Nederland gaat het om de CDA (7 zetels), België levert 6 parlementsleden binnen deze fractie: vier Vlamingen (drie zetels voor CD&V en één voor N-VA), één Franstalige (CDh) en één Duitstalige van de CSP.

Andere grote fracties zijn de fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten (PES) met 218 parlementsleden en de fractie van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE), die 106 leden heeft.

Verder zijn er nog de kleinere Unie voor een Europa van Nationale Staten (UEN), de Europese Federatie van Groene Partijen/Europese Vrije Alliantie, Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, Fractie Onafhankelijkheid en Democratie Groep (IND/DEM) en de Fractie Identiteit, Traditie en Soevereiniteit (IST).

Net zoals de nationale parlementen moet het Europees Parlement wetten stemmen. Deze wetten worden daarna in heel Europa geldig. De wetsvoorstellen worden gedaan door de Europese Commissie. De Raad van de Europese Unie heeft een deel van de verantwoordelijkheid voor het aannemen van de wetten. Samen met de Raad van de Europese Unie moet het Europees Parlement jaarlijks de begroting van de EU goedkeuren. Het gaat om een bedrag dat rond de 100 miljard euro ligt.

Een nationaal parlement kan zijn regering doen vallen. Op dezelfde manier kan het Europees Parlement de Europese Commissie ontslaan.

Het Europees Parlement vergadert vooral in Straatsburg. Een deel van de vergaderingen gaat in Brussel door.

De voorzitter van het Europees Parlement is op dit moment de Duitse christendemocraat Hans-Gert Poettering.

De Europese Commissie

De Europese Commissie kan voorgesteld worden als de regering van Europa. Zij moet de belangen van de hele EU behartigen, ook ten opzichte van de rest van de wereld.

Net zoals bij een nationale regering is één van de kerntaken van de Europese Commissie het indienen van wetsvoorstellen. Het Europees Parlement en de Raad beslissen nadien of deze wetten ook effectief van kracht zullen gaan.

Verder zorgt De Europese Commissie voor het dagelijks bestuur van de Unie, houdt toezicht op de uitvoering van de gestemde Europese wetten en regelt de Europese uitgaven. Wanneer lidstaten de Europese wetten niet naleven, kan de Europese Commissie hen op de vingers tikken en indien dat nodig zou blijken, het land zelfs voor het Hof van Justitie brengen.

In de Europese Commissie is elk land vertegenwoordigd door één commissaris. Er zijn ongeveer 24000 ambtenaren die de kabinetten van deze mannen en vrouwen bevolken om dossiers voor te bereiden en op te volgen. De meeste daarvan werken in Brussel.

Wanneer een nieuwe Europese Commissie moet worden samengesteld, zullen de regeringen van de Unie een voorzitter voorstellen. Slechts wanneer het Europees Parlement dit ook goedkeurt is het voorzitterschap een feit. Nadien stellen alle nationale regeringen een commissaris voor, in samenspraak met de aantredende voorzitten. Ook deze kandidaturen moeten door het Parlement aanvaard worden. Elk land heeft een commissaris, maar treedt niet op als vertegenwoordiger van dat land. Hij krijgt een bepaald beleidsdomein toegewezen. Net zoals er op nationaal gebied een minister van landbouw is, is er ook een commissaris die deze bevoegdheid krijgt. De Europese Commissie wordt in principe voor vijf jaar aangesteld.

Op dit moment staat de Portugese socialist José Manuel Barroso als voorzitter van de Europese Commissie aan het hoofd van het uitvoerende orgaan van de EU.

De Raad van de Europese Unie

Dit politiek orgaan is ook bekend als de Raad van Ministers, moet samen met het Parlement beslissingen nemen in verband met het aannemen van wetten en het algemene Europese beleid.

Verder ligt het gemeenschappelijk buitendlands beleid en de Europese veiligheid volledig in handen van de Raad.

De Raad van de Europese Unie wordt samengesteld uit ministers van elk van de nationale regeringen van de EU. Afhankelijk van het onderwerp waar de vergadering om draait, zullen andere ministers aanwezig zijn. Soms is het nodig om alle ministers van buitenlandse zaken bijeen te roepen, dan weer gaat het om de ministers van financiën of de ministers van onderwijs...

Wanneer in de Raad gestemd moet worden, heeft elk land een aantal stemmen. Dit aantal komt ongeveer overeen met de grootte van de bevolking, maar kleinere landen hebben in verhouding iets meer stemmen. Wanneer besluiten moeten genomen worden, is meestal een gewone meerderheid voldoende. Toch zijn er onderwerpen waarbij eenparigheid van stemmen nodig is. Dit zijn meestal gevoelige kwesties, zoals immigratie, belastingen en veiligheid.

Ongeveer om de drie maanden is er een Europese Raad van de regeringsleiders ens staatshoofden. Alle presidenten en/of eerste ministers komen dan samen om het algemene Europese beleid vast te leggen. © 2007 - 2008 Mamalies, gepubliceerd in Politiek (Mens en Samenleving) op 25-05-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Mamalies is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Dossier Europa - Europese instellingen: De organisatie van de Europese Unie is een complex raderwerk met een negental belangrijke instellingen. Het politieke drieluik bestaat uit het Europees Parlement, de E…
• Van Brussel naar Straatsburg, en terug: Kort na de Tweede Wereldoorlog kwamen een paar Europese leiders tot de conclusie dat duurzame vrede gewaarborgd kon worden door politieke en economische krachten te bu…
• Instellingen van de Europese Unie: Om de Europese Unie goed te laten functioneren zijn er verschillende instellingen. De belangrijkste zijn: het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie, de Europese…
• Doelstellingen van de Europese Unie: De Europese Unie heeft verschillende doelstellingen gehad en behaald. Vanaf het Haagse congres in 1948 werden er doelstellingen voor Europa gemaakt en toen later de Europ…
• Volkswagen Wet 1960 & Europa 2007: De zogeheten Volkswagen-wet uit 1960, die de Duitse autobouwer moet beschermen tegen ongewenste overnames, is door het Europese Hof van Justitie in oktober 2007 als illegaa…