Europese verkiezingen 2009 in Nederland: definitieve uitslag

Niet geheel verrassend is de Partij voor de Vrijheid (PVV), met lijsttrekker Barry Madlener, de overtuigende winnaar geworden van de Europese verkiezingen in Nederland. Vooral de PvdA heeft fors verloren. De Nederlandse burgers (net als in Groot-Brittannië) konden al op donderdag 4 juni 2009 naar de stembus. Voor de rest van de Europese Unie is dat op zondag 7 juni 2009. Inmiddels heeft de Kiesraad de uitslag van de Europese verkiezingen 2009 officieel bevestigd. Op 4 juni 2009 hebben 4.573.743 mensen hun stem uitgebracht. Hiervan waren:

• 4.553.864 stemmen geldig
• 10.013 stemmen blanco
• 9.866 stemmen ongeldig

Er waren 25 zetels te verdelen. Dus per zetel was minimaal 4% van het aantal stemmers nodig: de zogenaamde kiesdeler kwam daarmee op 182.154 stemmen. Voor een voorkeurzetel was minimaal 10% van de kiesdeler nodig: 18.216 stemmen.

Uitslag per partij

De opkomst bij de Europese verkiezingen in 2009 was met 36,9% lager dan de 39,26% van 2004. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2006 was de opkomst nog 80,4%. Daarmee leven de Europese verkiezingen traditioneel minder dan de landelijke verkiezingen. Desalniettemin levert elke verkiezing een goede indicatie van de stemming van het moment. Het blijkt toch vaak dat de peilingen een goede indicator vormen. De peilingen in de maanden voor de Europese verkiezingen worden in deze uitslag gereflecteerd. De definitieve uitslag laat altijd even op zich wachten, omdat de stemmen van Nederlanders in het buitenland later worden geteld. Daarnaast wordt in het geval van de Europese verkiezingen de definitieve uitslag en zetelverdeling samen met de andere landen bekend gemaakt.

Lijst	Partij	EP2009 (%)	EP2009 (#)	EP2004 (%)	EP2004 (#)	TK2006 (%)	TK2006 (#)
01	CDA	20,1	913.233	24,7	1.162.495	26,7	2.602.668
02	PvdA	12,0	548.691	23,7	1.122.900	21,2	2.080.554
03	VVD	11,4	518.643	13,1	625.603	14,6	1.435.400
04	Groen Links	8,9	404.020	7,3	350.767	4,5	449.958
05	SP	7,1	323.269	6,8	331.933	16,4	1.628.343
06	Christen Unie-SGP	6,8	310.540	6,0	279.546	5,7	543.134
07	D66	11,3	515.422	4,2	201.482	2,0	191.911
11	Partij voor de Dieren	3,5	157.735	3,2	153.153	1,8	179.484
14	PVV	17,0	772.746	-	-	5,9	578.615
	Rest	1,9	89.565	11,0	525.768	1,2	118.218

Zetelverdeling

Alle stemmen zijn inmiddels geteld. Dat duurde tot vrijdagmiddag 13.00 uur. Het CDA kwam met 5 zetels als grootste partij uit de bus, op de voet gevolgd door Geert Wilders' PVV. De PVV, nog niet eerder vertegenwoordigd in het Europese Parlement komt binnen op 4 zetels. Lange tijd leek de strijd om een restzetel te gaan tussen PvdA, PVV en ook de Partij voor de Dieren was in beeld. Maar de "extra verloren zetel" van de PvdA ging naar Groen Links. De PvdA moet dus flink inleveren en valt terug naar 3 zetels in plaats van de "gehoopte" 4, een absolute nederlaag. Zowel het CDA als PvdA veroverden na de in 2004 gehouden Europese verkiezingen 7 zetels. De VVD gaat terug van 4 naar 3. Door de restzetel steeg de vertegenwoordiging door Groen Links van 2 naar 3 zetels. D66 won daarentegen 2 zetels en ging naar 3. CU-SGP en de SP bleven op 2 zetels staan. Al met al is de PvdA de grote verliezer geworden en niet de VVD, zoals vooraf werd gevreesd. De winst van PVV, D66 en Groen Links komt dus vooral van PvdA en in minder mate CDA en VVD.

Partij	Zetels EP2009	Verschil t.o.v. EP2004	Partij	Zetels EP2009	Verschil t.o.v. EP2004
CDA	5	-2	SP	2	-
PvdA	3	-4	CU-SGP	2	-
VVD	3	-1	D66	3	+2
Groen Links	3	+1	PVV	4	+4

PVV krijgt eventuele 26e zetel

De lijstcombinatie tussen PvdA en Groen Links heeft de laatste een restzetel opgeleverd. Daarmee komen beide partijen met 3 zetels in het Europees Parlement. Ook de Christen-Unie-SGP profiteert van de grotere broer, in dit geval de CDA. Mocht het Europees Parlement worden uitgebreid van 736 naar 751, dan krijgt Nederland een extra zetel toebedeeld. Dat gebeurt wanneer het Verdrag in Lissabon in werking is getreden. In dat geval gaat die extra zetel naar de PVV, zodat die partij op gelijke hoogte met de CDA komt te staan.

Wat zegt de verkiezingsuitslag?

De regerende partijen, met name CDA en PvdA, hamerden erop dat de verkiezingen over Europa gingen en niet per se iets betekende voor het kabinetsbeleid. Bij het debat na het sluiten van de stembussen verwoordde Pieter van Geel, fractievoorzitter van het CDA, het zo: "We hebben Europees campagne gevoerd en daarop willen we worden afgerekend. En op gevoerd beleid.” Mariette Hamer, fractievoorzitster van de PvdA noemde de uitslag als een "ongelofelijke aansporing om het kabinetsbeleid aan te scherpen.” De realiteit leek echter anders te zijn. Alle fractievoorzitters en bewindslieden waren prominent aanwezig bij de Europese verkiezingscampagne.

Tweede Kamerverkiezingen gepland voor 11 mei 2011

Uiteindelijk wordt het kabinet beoordeeld bij de volgende Tweede Kamerverkiezingen. Die staan vooralsnog gepland voor 11 mei 2011. Maar eerst komen nog de gemeenteraadsverkiezingen (3 maart 2010) en de verkiezingen voor de Provinciale Staten (2 maart 2011). Dus zomaar voor kennisgeving aannemen kunnen de politieke partijen de Europese verkiezingsuitslag niet, want in een aantal (verrassende) gemeenten is de PVV als de grootste partij uit de bus gekomen. In het recente verleden was D66 de luis in de pels van de traditionele partijen, daarna was het kortstondig Lijst Pim Fortuyn. Op lokaal niveau zagen we al de Leefbaar-partijen. En sinds het verlaten van de VVD op 3 september 2004, timmert Geert Wilders aan de weg met de PVV.

Zie ook: Europees Parlement, verkiezingen en functie.