Instellingen van de Europese Unie
Om de Europese Unie goed te laten functioneren zijn er verschillende instellingen. De belangrijkste zijn: het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie, de Europese Commissie, het Europese Hof van Justitie, de Europese Rekenkamer en de Europese Ombudsman. Naast instellingen voor het besluitvormingsproces en wetgeving zijn er nog financiële, raadgevende en adviserende instellingen.
De Fransman Jean Monnet was de ontwerper van een concept waarop de Europese Unie is gebaseerd. Het institutionele stelsel is zo gebouwd dat de doelstellingen van de Europese Unie, de belangen van de staten en de belangen van de burgers op een evenwichtige wijze worden gecombineerd. De belangrijkste instellingen van de Europese besluitvormingscultuur zijn:
- Het Europees Parlement
- De Raad van de Europese Unie (De Raad van Ministers)
- De Europese Commissie
- Het Europese Hof van Justitie
- De Europese Rekenkamer
- De Europese Ombudsman
Financiële instellingen:
Raadgevende en adviserende instellingen:
Overige niet officiële instellingen:
De structuur is uniek en verschilt met de inrichting van het bestuur van nationale staten. De Europese besluitvorming is veel ingewikkelder dan wij gewend zijn in ons land, dat komt door de noodzaak om veel uiteenlopende belangen te verenigen.
Het Europees Parlement
De Europese volksvertegenwoordiging is een gekozen orgaan dat de stem van de burgers vertegenwoordigt uit alle lidstaten. Eén keer in de 5 jaar vinden rechtstreekse verkiezingen plaats. Het Europees Parlement bestaat uit 785 leden die afkomstig zijn uit 27 landen. Ieder land heeft een aantal afgevaardigden. Nederland heeft op dit moment 27 europarlementariërs. Deze parlementsleden worden rechtstreeks gekozen. De politieke partijen stellen de kandidaatsleden op.Oorspronkelijk had het Europees Parlement alleen maar een raadgevende functie maar inmiddels zijn de bevoegdheden uitgebreid. Door het verdrag van Maastricht en van Amsterdam heeft het Europees Parlement een groot beslissingsrecht over de Europese wetgeving.
De bevoegdheden van het Europees Parlement kunnen worden ingedeeld in 3 hoofdtaken:
Wetgevende taken:
Het Europees Parlement is geen volwaardig wetgever. Het EP heeft wel een medewetgevende macht met de Raad van ministers waarbij zij wetten kunnen goedkeuren of afkeuren. Op sommigen beleidsterreinen heeft het EP meer invloed dan op andere terreinen. Op beleidsterreinen als de landbouw en het buitenlands beleid heeft de EP weinig invloed maar op terreinen als milieu en consumentenbescherming heeft het Europees parlement weer veel invloed.
Begrotingstaken:
De begroting van de Eu word jaarlijks door het Europees Parlement en de Raad van Ministers vastgesteld. Ze hebben maar een beperkte bevoegdheid bij de uitgaven wat licht aan het type. De verplichte uitgaven zijn bijvoorbeeld de landbouw en visserij waar de EP alleen aanpassingen kan voorstellen aan de Raad. Bij niet verplichte uitgaven zoals de ontwikkelingshulp heeft het Europees Parlement het laatste woord.
Controlebevoegdheid:
Het Europees Parlement controleert de andere Europese Instellingen. De commissievoorzitter die genomineerd is door de Europese Raad word goedgekeurd of afgekeurd door het EP. Het gehele college van kandidaat-commissarissen word goed- of afgekeurd door het Europees Parlement.
Het Europees Parlement kent op dit moment 7 fracties, daarnaast zijn er de niet-ingeschreven die niet lid zijn van een fractie. Het totaal van de zetels komt op de 785 neer. Elk van deze leden van het EP is lid van één of meer commissies. De verschillende commissies hebben een verschillend aantal leden.
De Raad van de Europese Unie (Raad van Ministers)
De raad van de Europese unie word samengesteld uit de ministers van alle lidstaten waardoor het ook wel de Raad van Ministers word genoemd. Het voorzitterschap word voor een half jaar door een lidstaat uitgeoefend.De samenstelling van de Raad wisselt per beleidsterrein die op dat moment behandelt word. Bijvoorbeeld: De ministers van verkeer zien elkaar in de transportraad, de ministers van volksgezondheid komen samen om onderdelen uit de volksgezondheid te bespreken. Het aantal raadszittingen wisselt per jaar en dat licht aan de te behandelen onderwerpen. Er zijn sinds 2002 9 formaties van de Raad:
- Raad Algemene zaken en externe betrekkingen
- Raad Concurrentievermogen
- Raad Economische en Financiële zaken
- Raad Justitie en Binnenlandse zaken
- Raad Landbouw en Visserij
- Raad Milieu
- Raad Onderwijs, Jeugdzaken en Cultuur
- Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie
- Raad Werkgelegenheid, Sociaal beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken
De raad is een wetgevend orgaan meestal in samenwerking met het Europees Parlement. De Raad heeft drie hoofdtaken:
- Coördinatie van het economisch beleid.
- Wetgeving, dit is de belangrijkste taak die in samenwerking is met het Europees parlement. Alle besluiten worden door de Raad genomen.
- Delegatie, de Raad kan de Europese commissie op dragen om besluiten uit te voeren.
Verder sluit de Raad internationale overeenkomsten af en controleert samen met het Europees parlement de begrotingen.
In de verdragen is vastgelegd op welke manier de Raad besluit. Er zijn drie varianten:
- Eenparigheid van stemmen, ook wel unanimiteit genoemd waardoor alle lidstaten in moeten stemmen met het besluit.
- Eenvoudige meerderheid, er word een besluit genomen als er meer voorstemmers dan tegenstemmers zijn.
- Gekwalificeerde meerderheid, een lidstaat beschikt over een aantal stemmen afhankelijk van de bevolking. Grote landen krijgen meer stemmen dan kleinere landen.
Alle besluiten etc. worden voorbereid in de COREPER, dit is het comité van de vertegenwoordigers van de lidstaten. Meestal worden alleen de onderwerpen behandelt waarover geen overeenstemming kan worden bereikt. Het COREPER word ondersteund door 250 commissies en werkgroepen.
Sinds 1999 is Javier Solana de Secretaris-generaal van de Raad. Hij zorgt voor de voorbereiding en het goede verloop van de werkzaamheden van de Raad. Daarnaast staat Solana de Raad bij door een bijdrage te leveren aan het opstellen, uitwerken en uitvoeren van beleidsbeslissingen. In de toekomst zal de functie van de Secretaris-generaal verdwijnen en komt er een Europese minister van Buitenlandse zaken.
De Europese Commissie
De Europese Commissie is het Europese orgaan bij uitstek en de kracht achter het integratieproces. De Europese Commissie vertegenwoordigt het Europees belang en werkt onafhankelijk van de lidstaten. Het is de taak van deze Commissie om de nationale belangen zoveel mogelijk tot een geheel te maken.Bij de Commissie liggen de initiatieven voor beleid en wetgeving. Alleen zij kunnen wetsvoorstellen doen die worden goedgekeurd of afgekeurd door de Raad en het Parlement. De Raad en het Parlement kan de Commissie ook verzoeken om initiatief te nemen. Voordat er een nieuwe wet of regel komt moet er een lange voorbereiding worden afgelegd, die via gespecialiseerde commissies tot in de Commissie zelf besproken word.
De Commissarissen zien ook toe op de uitvoering van het Europese beleid. Zij controleren samen met het Europese Hof van Justitie of Europese lidstaten de wet en regelgeving goed naleven. Er kunnen boetes worden opgelegd als hier niet aan word voldaan.
De Commissie is het gezicht naar de buitenwereld en zij vertegenwoordigt de Unie in internationale gelegenheden. Ze leggen voor hun werkzaamheden verantwoording af aan het Europese Parlement.
De commissie bestaat uit 27 leden die worden ondersteund door 16.000 ambtenaren. Elk land heeft vanaf 1 januari 2007 1 lid in de Commissie, daarvoor hadden grote landen er twee en kleine landen er 1 waardoor er de afgelopen jaren maar 20 leden in de Commissie zaten. De Commissarissen worden met goedkeuring van het Europees Parlement voor een periode van 5 jaar gekozen.
Vanaf 2009 zal de Commissie een andere samenstelling krijgen, hoe dit er uit komt te zien is nog niet bekend.
Het Europese Hof van Justitie
Het Europese Hof van Justitie heeft als taak de Europese wetgeving na te volgen. Het Hof bestaat uit 27 rechters die afkomstig zijn uit alle lidstaten. Daarnaast zijn er nog 8 advocaten-generaal die door de lidstaten voor 6 jaar worden benoemd.Het Hof heeft de taak te zorgen voor de naleving van de EU-wetgeving en de juiste uitlegging en toepassing van de verdragen. Het Hof kan vaststellen dat een EU-lidstaat zijn verplichtingen die zijn vastgelegd in de verdragen niet is nagekomen. Het Hof van Justitie kan als enige instelling op verzoek van de nationale rechtbanken uitspraken doen over de verdragen en over de geldigheid van EU-wetgeving. Het Hof heeft namelijk ook als taak om uit te zoeken of de EU-wetgeving niet in strijd is met de grondrechten van de burgers van de Europese Unie. Ook kan het Hof uitspraken doen op het terrein van persoonlijke vrijheid en veiligheid.
Allerlei groepen zoals bedrijven kunnen een beroep doen op het Europese Hof van Justitie in zaken waarop het gemeenschapsrecht van toepassing is.
De Europese rekenkamer
De Europese rekenkamer is er sinds 1977 en werd pas bij het verdrag van Maastricht een officiële instelling. De Europese rekenkamer gaat na of het Europees geld word besteed op de juiste manier. De burgers en het Europees Parlement hechten grote waarde aan de juiste besteding van het Europese geld.Elke lidstaat levert één persoon voor de Rekenkamer, de leden worden benoemd voor een periode van 6 jaar met de kans op een herbenoeming voor eenzelfde periode. De leden kiezen een voorzitter uit alle leden die voor een periode van drie jaar word gekozen en herkiesbaar is. De leden van de Rekenkamer moeten hun onderwerp onafhankelijk uitoefenen.
De Europese Ombudsman
Bij het Verdrag van Maastricht in 1992 is het plan van een Europese Ombudsman bedacht die drie later van start is gegaan met de werkzaamheden. Na elke verkiezing van het Europees Parlement word er een ombudsman voor een periode van 5 jaar benoemd. Het is de taak van de Ombudsman om de burgers te beschermen tegen slecht Europees bestuur of tegen niet juiste toepassingen van de regels. Als burgers een klacht indienen bij de Ombudsman word deze onderzocht door de Ombudsman die een verslag aan het Europees Parlement uitbrengt. Onderwerpen waarover de klachten kunnen gaan zijn onder andere corruptie en discriminatie. De ombudsman speelt dus een belangrijke rol bij de belangen van de Europese burgers.De Europese Centrale Bank
In 1998 is de Europese Centrale Bank opgericht ter vervanging van het het Europees Monetair Instituut. De taak van de Centrale bank is om de euro te beheren en de prijsstabiliteit te handhaven. Daarnaast moet de bank het monetair beleid bepalen en uitvoeren. De bank is ook verantwoordelijk voor het verzamelen van statistische gegevens en het volgen van banken in de landen waar de euro is ingevoerd. Een belangrijk doel van de Europese Centrale Bank is de jaarlijkste stijging van de prijzen voor consumenten rond de 2% te houden. De uitvoering van de werkzaamheden worden gedaan door 3 besluitsvormingsorganen:- Directie: bestaat uit de president en vice-president van de ECB en vier andere leden. Deze worden benoemd door de staatshoofden en regeringsleiders van de eurolanden. De leden van worden voor een periode van acht jaar benoemd en zijn niet herbenoembaar.
- Raad van Bestuur: de Raad van Bestuur is het hoogste besluitvormende orgaan van de Europese Centrale Bank. De Raad bestaat uit de zes leden van de Directie en de presidenten van de 15 nationale centrale banken uit de eurolanden. De president van de centrale bank is tevens de voorzitter van de Raad van Bestuur.
- Algemene Raad: deze Raad bestaat uit de president en de vice-president van de ECB en de presidenten van de nationale centrale banken van de lidstaten van de Europese Unie.
De Europese Investeringsbank
De Europese Investeringsbank is opgericht in 1958 bij het Verdrag van Rome. De EIB opereert wereldwijd in landen waarmee de Europese Unie samenwerkingsovereenkomsten heeft. De Europese Investeringsbank opereert zonder winstoogmerk en is beleidsgestuurd. De EIB is eigendom van de lidstaten van de EU. Zij leent geld op de financiële markten. Doordat de lidstaten de aandeelhouders zijn heeft de EIB de belangrijkste kredietwaardigheidsnotering op de geldmarkten gekregen, de triple A (AAA) status. De projecten van de bank moeten aan de volgende criteria voldoen:- helpen EU-doelstellingen te realiseren
- economisch, financieel, technisch en milieukundig verantwoord zijn
- andere financieringsbronnen helpen aantrekken
Beslissingen van de Europese Investeringsbank worden door de volgende besluitsvormingsorganen genomen:
- Raad van gouverneurs: bestaat uit ministers van alle lidstaten. Deze raad bepaalt het algemene kredietbeleid van de bank, keurt de balans en het jaarverslag goed, verleent de bank toestemming om projecten buiten de EU te financieren en beslist over kapitaalverhogingen.
- Raad van bestuur: staat onder leiding van de president van de bank en bestaat uit 28 leden die door de lidstaten zijn aangewezen en één lid dat door de Europese Commissie is benoemd. De Raad keurt de opgenomen en verstrekte leningen goed en ziet toe op het management van de bank.
- Directie: bestaat uit negen leden en is verantwoordelijk voor het dagelijkse bestuur.
- Audit-commissie: dit is een onafhankelijk orgaan dat rechtstreeks aan de raad van gouverneurs verantwoording aflegt. De Commissie controleert de transacties en de boekhouding van de bank.
Het economisch en Sociaal Comité
In 1957 is het Economisch en Sociaal Comité opgericht. De instellingen van de EU zijn verplicht het Comité om advies te vragen maar kunnen dit ook doen voor andere terreinen. Het Comité brengt ongeveer 150 adviezen per jaar uit over uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met de Europese integratie. Het comité bestaat uit 317 leden die uit vertegenwoordigers bestaat uit allerlei instellingen uit de Europese lidstaten. Het comité zorgt er ook voor dat organisaties van werkgevers, vakbonden, landbouwers en consumenten en partijen uit het sociaal-economische leven gehoord worden in de Brusselse instellingen. Het comité is verdeelt in 3 groepen:- wekgevers
- werknemers
- groep met diverse achtergronden
Het comité van de Regio’s
Ongeveer driekwart van alle EU wetten word uitgevoerd op het regionaal niveau. In 1991 is dit comité opgericht als raadgevend orgaan van de Europese instellingen. In dit comité zitten 344 leden en evenveel plaatsvervangenden. Ieder land kiest zijn eigen leden en kiest ze op hun eigen wijze. Ze worden voor een periode van 4 jaar benoemd.Bij wetten op bepaalde beleidsterreinen die een effect kunnen hebben op een regio moet dit comité geraadpleegd worden. Hierbij moet onder andere gedacht worden aan de volgende terreinen: Economische cohesie, milieu, sociaal beleid en vervoersnetwerken. Het comité geeft ook ongevraagd adviezen aan de Raad van de Europese Unie en de Europese commissie.
De Europese Raad
Sinds 1975 komen staatshoofden, regeringsleiders, ministers van buitenlandse Zaken en de voorzitter van de Europese Commissie ten minste twee keer per jaar bij elkaar in de Europese Raad. Er word vaak gesproken over ‘een Top’ als ze bijeenkomen. De Europese Raad behandelt de grote internationale problemen en stelt de hoofdlijnen van het beleid van de Unie vast.Juridisch gezien is de Europese Raad geen instelling van de EU maar de besluiten van de Europese Raad vormen een belangrijk punt van de integratie in Europa.
Beslissingen worden alleen genomen als er overeenstemming (consensus) over bereikt is. Vaak verlopen deze besluitvormingen moeizaam en daarnaast worden er vaak meerdere problemen in één keer behandelt.
Elk halfjaar heeft een lidstaat het voorzitterschap in de Europese Raad. Als laatst heeft Nederland het voorzitterschap gehad in de 2e helft van 2004.
Als er wijzigingen worden aangebracht in EU-verdragen dan voeren de lidstaten een onderhandelingsproces in de Intergouvernementele Conferentie (IGC). Het Europees Parlement word betrokken bij dit proces. De belangrijkste IGC’s van de laatste jaren leidde tot de volgende Verdragen.
- Verdrag van Maastricht in 1992
- Verdrag van Amsterdam in 1997
- Verdrag van Nice in 2000
Verwante artikelen
- Dossier Europa - Europese instellingen: De organisatie van de Europese Unie is een complex raderwerk met een negental belangrijke instellingen. Het politieke drieluik bestaat uit het Europees Parlement, de E…
- Doelstellingen van de Europese Unie: De Europese Unie heeft verschillende doelstellingen gehad en behaald. Vanaf het Haagse congres in 1948 werden er doelstellingen voor Europa gemaakt en toen later de Europ…
- Dossier Europa - Politieke instellingen: De Europese Unie breidt meer en meer uit. Hoe groter het aantal bevoegdheden wordt en hoe uitgebreider het aantal Europese instellingen, hoe minder de modale Europese…
- Verkiezingen voor het Europees Parlement: De verkiezingen voor het Europees Parlement zijn in 2009 van 4 juni tot en met 7 juni. Nederland heeft verkiezingen op 4 juni. Er zijn 25 ‘Nederlandse’ zetels te ver…
- Volkswagen Wet 1960 & Europa 2007: De zogeheten Volkswagen-wet uit 1960, die de Duitse autobouwer moet beschermen tegen ongewenste overnames, is door het Europese Hof van Justitie in oktober 2007 als illegaa…
Reageer op het artikel "Instellingen van de Europese Unie"
Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.
