Interview Hans Dijkstal

Vier jaar nadat hij het centrum van de politiek heeft verlaten is Hans Dijkstal. Hij heeft nog steeds een duidelijke mening over politiek, alhoewel hij geen Minister van Binnenlandse Zaken meer is. Grote zorgen maakt hij zich over een samen-leving waarin mensen niet meer samen-leven, maar juist tegenover elkaar komen te staan. Daarom schreef hij samen met acht ‘collega oud-politici’ het manifest ‘Eén land, één samenleving’ Dijkstal maakt zich grote zorgen over de beweging die op gang is gekomen na de dood van Pim Fortuyn. “De mentaliteit van ‘ik zeg wat ik denk’ slaat door. Politici proberen elkaar de loef af te steken in hun uitspraken over moslims en daardoor verruwd het klimaat. Groepen worden tegen elkaar opgezet en dat leidt alleen maar tot verdeeldheid.”

Tegenstanders

Tegenstander zullen Dijkstal verwijten dat zijn aanpak niet heeft geholpen. Als minister van Binnenlandse zaken en daarna fractievoorzitter van de VVD is hij een decennia lang een van de belangrijkste vormgevers van het beleid geweest. De grote ‘aanklacht’ is dat Paars en voorgaande kabinetten in de droomwereld van de multiculturele samenleving hebben geleefd. Nederland is mooi, Nederland is prachtig en met z’n allen hebben we het heel gezellig. En Pim Fortuyn zou dan diegene zijn geweest die de luchtbel heeft lek geprikt. Volgens Dijkstal is dat een vertekening van de werkelijkheid. “We waren een heel eind op weg. Veel allochtonen zijn ook succesvol geïntegreerd. Maar als integratie betekend dat iemand helemaal moet veranderen in een Nederlander, dan is dat geen integratie, maar assimilatie. Te veel mensen hopen nog dat Nederland weer het land van klompen en tulpenbollen wordt.”
Ook 11 september heeft volgens de politicus, die ook bekend staat als jazzliefhebber, bijgedragen aan het doen toe nemen van de verdeeldheid. “Elke moslims werd opeens een potentiële terrorist. Er ontstond angst voor de Islam. Op dat gevoel wist Pim Fortuyn heel goed in te spelen. En daarna zijn anderen op de ingeslagen weg verder gegaan.”

Debat

Vooral de toon van het debat bevalt de VVD’er niet. Die is te hard en leidt tot verdeeldheid. En die toon is over alle partijen te bemerken. Ook zijn eigen partij ontgeldt hij niet. Minister Verdonk discrimineert, GeertWilders is een populist (‘Ik heb hem nog leiding gegeven toen hij nog verstandig was’) en Hirsi Ali neemt geen verantwoordelijkheid.

Heel vervelend vond hij het ook niet dat juist Mark Rutte als lijsttrekker van de VVD werd gekozen en niet Rita Verdonk. Dijkstal: “Zo zou je het kunnen zeggen.” Zijn grootste angst is een verdeeld Nederland. “Nederland wordt straks geregeerd door angst. Gisteren is op Schiphol nog een vliegtuig teruggekeerd, omdat een paar mannen er verdacht uit zouden zien. Vandaag zal ongetwijfeld in het nieuws komen dat nergens voor nodig is. En zo zijn er zoveel voorbeelden.”

Rassenrellen

Dijkstal weet niet wat hij van de toekomst moet verwachten. Amerikaanse toestanden misschien? Complete rassenrellen? “Het gaat wel die kant op. De grove woorden van politici in Den Haag werken averechts en polariserend. Ze leiden niet tot integratie, maar tot segregatie. Ik voorspel dat er over tien jaar overal aparte getto’s gevormd zijn. De sociale spanningen nemen dan alleen maar toe en daarmee het geweld. Het risico van een verscheurd Nederland legt een zware hypotheek op de toekomst van het land. Hoe je ook denkt over het beleid van mij en mijn voorganger, een ding moet duidelijk zijn. Het is absurd om te zeggen: ‘De ene aanpak heeft niet geholpen, dus nu gaan we maar iets anders proberen.’ De weg die de politiek nu is ingeslagen leidt nergens toe. Alleen naar de afgrond.”

Schrikbeeld

Om dit schrikbeeld geen werkelijkheid te laten worden, schreef hij samen met acht andere oud-politici een manifest. Daarmee hoopt hij het tij te keren. “De meeste kom je regelmatig tegen op borrels of
recepties. Dan spreek je met elkaar en zo is het idee ontstaan. Ik ben ook heel blij dat Kars Veling (oud-Kamerlid voor de ChristenUnie) het manifest heeft willen tekenen. Maar of ik echt geloof dat zo’n
manifest zin heeft? Het is in ieder geval een signaal. Ik wil niet mijn mond houden. Op internet kunnen mensen het manifest ook ondertekenen. Dat hebben inmiddels meer dan zesduizend mensen gedaan. Ik hoop dat er een beweging ontstaat die ingaat tegen het heersende populisme.”

Manifest

Het manifest werd aangeboden aan de voorzitters van de verschillende politieke jongerenorganisaties. Als symbool en als oproep aan de nieuwe generatie. “Alle voorzitters reageren, behalve de jongeren van het CDA, reageerden enthousiast op het manifest. Daar was ik erg blij mee. Dat geeft hoop.”