Politiek en Eurocommissaris

Neelie Kroes, “ Het leven houdt niet op bij Veenendaal.”

Infoteur: Steengoed

Neelie Kroes, “ Het leven houdt niet op bij Veenendaal.”

Neelie Kroes, (Drs N. Kroes, Rotterdam 19 juli 1941, neelie.kroes@ec.europe.nl) is sinds 2004 als Eurocommissaris belast met de portefeuille mededinging. Zij beoordeelt aanvragen van regeringen met betrekking tot staatssteun aan bedrijven. Tevens verleent zij al dan niet goedkeuring aan fusieplannen van bedrijven, en is zij bevoegd onderzoek in te stellen naar ongeoorloofde prijsafspraken.


Neelie Kroes is de dochter van een Rotterdamse vervoersondernemer, vader Martinus was oprichter van transportbedrijf Zwatra (Zwaar Transport) Haar grootvaders waren respectievelijk metselaar en melkbezorger. Kroes ging naar de Economische Hogeschool om Internationale Monetaire Economie te studeren. In haar studententijd was ze bestuurslid van de Rotterdamse Vrouwelijke Studenten Vereniging. In haar laatste studiejaar ontmoette zij Wouter Jan Smit, trouwde met hem en nam zijn naam aan.

Na diverse banen, o.a. als directielid in het bedrijf van haar vader en als bestuurslid van de Kamer van Koophandel in Rotterdam, werd zij in 1969 Rotterdams gemeenteraadslid voor de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD). Via deze opstap kwam zij in 1971 in de Tweede Kamer, en in 1977 werd zij benoemd tot staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat. In 1982 volgde de baan van minister op hetzelfde departement. Vanaf 1991 tot aan haar benoeming bij de Europese Commissie in 2004 was zij de baas van Universiteit voor bedrijfskunde Nyenrode.

Altijd de eerste vrouw op de plek. Het eerste vrouwelijke bestuurslid van de Kamer van Koophandel, de eerste vrouwelijke staatssecretaris en minister op Verkeer en Waterstaat, en de eerste vrouwelijke baas van Nyenrode. Toch is het feminisme niet direct haar ideologie. Een uitspraak van haar: “Als je als vrouw vindt dat je door mannen wordt onderdrukt, probeer daar dan zelf iets aan te veranderen.” En ook: “Vrouwen van mijn generatie zijn meer van het type vechters.” Op haar CV tevens een ellenlange lijst met bestuursfuncties, adviseurschappen en commissariaten. Als Tweede Kamerlid trad zij al toe tot de Raad van Commissarissen en besturen van bedrijven en verenigingen, zoals bank MeesPierson, Allianz Schadeverzekering, commissie Werkende Vrouw, stichting Vakopleiding Schoonheidsverzorging en zo veel meer.

Sinds haar aantreden als Europarlementariër heeft zij vele resultaten op haar naam staan. Miljarden aan boetes zijn opgelegd, ondermeer wegens ongeoorloofde prijsafspraken aan Akzo Nobel (84 miljoen), Shell (106 miljoen), en de bierbrouwers Heineken, Grolsch en Bavaria (samen 273 miljoen). Succesvol onderzoek heeft zij verricht naar de hoge tarieven die telecombedrijven onterecht in rekening brengen voor internationale mobiele gesprekken. Zij treedt hard op tegen ongeoorloofde staatssteun, en heeft hervormingen in stand gebracht in de wijze waarop (financiële) staatssteun aan bedrijven wordt beoordeeld. Spraakmakend vooral is de wijze waarop zij keer op keer gigant Microsoft op de knieën krijgt. In Sillicon Valley, het Amerikaanse hoofdkwartier van alle grote computergerelateerde bedrijven, is er een lichte siddering waarneembaar wanneer haar naam genoemd wordt. Microsoft accepteerde onlangs na negen jaar verzet een boete van 500 miljoen euro wegens misbruik van de monopoliepositie. De Amerikaanse ambassade in Brussel verzocht haar wat milder te zijn voor Microsoft. Haar antwoord was dat zij van dit verzoek niet gediend is, en dat dergelijke bemoeienissen niet op prijs worden gesteld. Ook het bedrijf Google heeft vernomen dat de plannen tot overname van het internetadvertentebedrijf DoubleClick in de ijskast moet worden gezet. Kroes gaat onderzoeken of deze overname is toegestaan. Google is daar niet blij mee, de concurrentie heeft daarmee mogelijkheden gekregen om zich te verweren tegen deze potentieel oppermachtige partij.

Met enige regelmaat worden er vraagtekens gezet bij de onafhankelijkheid van Neelie Kroes. In 1996 werd zij in haar functie van minister van Verkeer en Waterstaat aangevallen vanwege het inschakelen van het tankercleaningsbedrijf TCR. Kroes zou hebben geweten dat het bedrijf zich schuldig maakte aan grootschalige milieufraude. Haar eerste echtgenoot Wouter Jan Smit zou carrière gemaakt hebben met behulp van de contacten van zijn vrouw. Later was er de “bonnetjesaffaire” van haar toenmalige echtgenoot Bram Peper. De, inmiddels, minister van Binnenlandse Zaken werd verweten tijdens zijn functie als Rotterdams burgemeester onterecht gemaakte kosten te hebben geclaimd. Kroes nam het in de pers openlijk voor hem op. In 2004 werd bekend dat zij zakelijk en privé betrokken was bij de vastgoedondernemer Jan Dirk Paarlberg. Bij de gemeente Rotterdam lobbyde zij voor de belangen van Paarlberg, in ruil daarvoor beschikte zij over een kantoorruimte in één van zijn panden. Na diens arrestatie vanwege vermoedens van witwaspraktijken verbrak zij acuut alle banden met Paarlberg. Wijs geworden van eerdere affaires bleef zij door deze snelle actie buiten schot. Bij haar aantreden als Europarlementariër werd er, vanwege die affaires in het verleden, openlijk getwijfeld aan haar integriteit. Bovendien, de diversiteit van haar werkzame verleden en de daaruit ontstane relaties en belangen maakt het lastig de schijn van belangenverstrengeling te vermijden. In een protocol is inmiddels vastgelegd dat zij de behandeling van gevoelige dossiers overdraagt aan haar collega’s.

Onlangs maakte het Amerikaanse zakenblad Forbes de jaarlijkse lijst van 100 machtigste vrouwen bekend. Kroes staat op de 57e plaats, een flinke daling ten opzicht van de 38e plaats in 2006. Maar de waardering voor haar is onverminderd groot, gezien de hoge onderscheidingen en prijzen in Nederland, Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland. Kijkend naar het resultaat van haar standvastigheid kan men niet anders concluderen dan dat zij op deze post in haar element lijkt te zijn. Al vele jaren eerder verklaarde zij zich meer Europeaan dan Nederlander te voelen. Europa begint in Nederland, luidt haar stelling. Nederland is de voordeur van Europa. Een citaat: “Dan zeg ik: ja mensen, het leven houdt niet op bij Veenendaal.”
© 2008 - 2010 Steengoed, gepubliceerd in Politiek (Mens en Samenleving) op 23-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Steengoed is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Neelie Kroes, “ Het leven houdt niet op bij Veenendaal.”"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.